Historia interesante e flakës së Lojërave Olimpike

10 Korrik 2021, 06:38, Blog CNA

Simbolet e Lojërave Olimpike, janë të famshme në të gjithë botën. Sigurisht, më të njohura janë 5 rathët olimpikë. Por një simbol i veçantë është edhe flaka olimpike, një traditë e trashëguar që nga Olimpiadat antike. Zjarri kishte një domethënie të madhe për grekët e lashtë.

Sipas mitit grek, ai iu dha njerëzimit nga Prometeu, që e vodhi nga Perënditë për të ndihmuar në përparimin e njerëzimit. Zjarri ishte diçka e shenjtë dhe hyjnore, ndaj ai vazhdonte të digjej gjatë gjithë Olimpiadës, si një mënyrë për ta vlerësuar atë histori.

Flakët vazhdonin të digjeshin në altarët e perëndeshave Hestia dhe Hera dhe perëndisë Zeus.

Në kohët moderne, këto altarë nuk ekzistojnë më, por tradita e flakës olimpike ka mbijetuar. Ajo mund të mos i referohet më drejtpërdrejt mitit të vjetër të Prometeut, por gjithsesi lidh së bashku të kaluarën dhe të tashmen.

Lojërat Olimpike moderne nisën në vitin 1896 në Athinë, por jo me të gjitha traditat që shoqëronim Lojërat Olimpike të dikurshme, përfshirë idenë e një zjarri që digjet gjatë gjithë aktivitetit. Kjo traditë e veçantë nuk do të zbatohej deri në Lojërat Olimpike të vitit 1928, që u zhvilluan në Amsterdam të Holandës.

Ideja e flakës, ishte e arkitektit Jan Vils që u mor me përgatitjen e tyre. Nuk ka shumë detaje mbi ngjarjen, por stadiumi u ndërtua i pajisur me një një kullë, që atë kohë u quajt ?Kulla e Maratonës?, ku do të vendosej flaka. Më 28 korrik 1928, një punonjës nga Bordi Elektrik i Amsterdamit u bë personi i parë në historinë e Lojërave Olimpike moderne që ndezi flakën Olimpike tashmë shumë të famshme.

Ku gjest u përsërit 4 vjet më vonë në Lojërat Olimpike të Los Anxhelosit në vitin 1932.

Flaka olimpike nuk mund të ndizet vetëm me ndonjë çakmak apo shkrepëse. Në antikitet ndezja e saj përfshinte një ceremoni të tërë. Për të përdoreshin disa pasqyra parabolike, që ishin shumë të mira në përqendrimin e rrezeve të Diellit.

Në kushte ideale, ajo zonë e vogël mund të arrijë teorikisht një temperaturë mbi 5 mijë gradë Celcius. Në atë temperaturë, nuk është problem ndezja e një zjarri vetëm duke përmes rrezeve të dritës. (Në realitet, një temperaturë e tillë nuk është e realizueshme, dhe ditët me re e bëjnë këtë proces pak më pak të parashikueshëm).

Ndërkohë releja e pishtarit që njohin sot u krijua nga nazistët, kur Berlini organizoi Lojërat Olimpike të vitit 1936. Kur mbahen Lojërat Olimpike, ne shohim gjithmonë imazhet e personave dhe atletëve të famshëm që bartin në duart pishtarin. Para viteve 1970, kjo ishte e sanksionuar në rregullore.

Sot pishtari mund të bartet nga njerëzit e zakonshëm. Organizatorët kërkojnë kryesisht njerëz që janë frymëzues për bashkësitë e tyre lokale – njerëz që përfaqësojnë cilësi pozitive si toleranca, uniteti dhe këmbëngulja. Dhe ata mund të vijnë nga kudo, pavarësisht nga mosha, kombësia, gjinia etj. Pasi qëllimi është diversiteti.

Ndërkohë vrapuesit e parë dhe të fundit të stafetës janë pak më ndryshe. Ata janë zakonisht figura shumë të njohura të sportit në vendin organizator, ose njerëz, prania e të cilëve mund të dërgojë mesazhe të forta.

Muzeu Olimpik përmend bartësit e fundit të pishtarëve në vitet 1964 dhe 2000:Joshinori Sakai, vrapuesi i fundit në lojërat e vitit 1964, lindi në Hiroshima ditën kur u hodh bomba atomike; Keti Friman, bartësja e pishtarit për Lojërat Olimpike në Sidnei 2000, përfaqësoi komunitetin aborigjen të Australisë.

Safeta e pishtarit olimpik, një traditë e vjetër për shumë dekada, ka pasur një numër mënyrash shumë unike sa i përket transportit të saj, edhe sepse pishtarit i është dashur të bëjë xhiron e botës, duke kaluar oqeane. Kështu në Lojërat e vitit 1976, flaka olimpike udhëtoi nga Athina në Greqi në Otava të Kanadasë në një mënyrë të pazakontë.

Flaka u zhvendos nga një satelit. Flaka që gjendej ende në Athinë, u përdor për të shkaktuar një puls elektronik, dhe ai puls u dërgua përtej oqeanit. Kur mbërriti në Otava, ajo ndezi flakën tjetër me një rreze lazer. Sigurisht, nuk mund të thuhet tamam që e njëjta flakë udhëtoi nga Greqia në Kanada, por gjithsesi në historinë e lojërave llogaritet si e tillë.

Në vitin 2014, flaka olimpike bëri udhëtim më të gjatë deri tani:nga Toka në hapësirë. Pishtari olimpik i Lojërave Dimërore të Soçit në Rusi, udhëtoi zyrtarisht drejt kozmosit me raketën ruse ?Soyuz?, e cila e çoi atë në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës.

Atje, 9 anëtarët e ekuipazhit u shndërruan në pjesëtarë të stafetës së pishtarit. Më pas pishtari u nxor për pak minuta edhe në hapësirë. Kohët e fundit, flaka olimpike ka shkaktuar disa incidente. Kështu në Lojërat Olimpike të Sidneit 2000, një adoleshent iu hodh përsipër njërit prej vrapuesve duke ia vjedhur pishtarin.

Vetëm një muaj më vonë, një tjetër adoleshent ndërpreu stafetën e pishtarit me një fikse zjarri në tentativë për ta shuar atë. Në Lojërat Olimpike të vitit 2008 në Pekinit, stafeta e pishtarit u shoqërua në shumë vende me protesta pro-Tibetit.

Gjatë disa prej tyre pishtari u shua, për t?u rindezur pas disa minutave. Edhe Lojërat Olimpike të vitit 2016 në Rio, u shoqëruan me trazira të ngjashme. Dhe kjo për shkak të krizës ekonomike që kishte përfshirë vendin, e përkeqësuar edhe nga shpenzimet e mëdha të qeverisë për këtë aktivitet të madh global.-Marrë me shkurtime nga Grunge.com-Përshtatur nga CNA.al