E fundit!

22:46 Aktualitet

Pas ndeshjes, protestuesit zhvendosen te selia e PD-së: Opozitë e shitur

Pas ndeshjes, protestuesit janë zhvendosur para selisë së ...

Si agjenti sovjetik Oleg Penkovski, parandaloi luftën bërthamore SHBA-Rusi, gjatë Krizës Kubane të Raketave

2 Gusht 2020, 07:31, Blog CNA

Në tetorin e vitit 1962, SHBA-ja dhe Bashkimi Sovjetik ishin në prag të luftës bërthamore, teksa në Kubën komuniste u zbulua prania e raketave bërthamore sovjetike. Ndërsa presidenti amerikan Xhon Kenedi dhe kryeministri sovjetik Nikita Krushev, kërcënuan publikisht njëri-tjetrin gjatë fjalimeve në televizion, se do të lëshonin armët e tyre bërthamore, një spiun sovjetik e ndryshoi rrjedhën e historisë.

Edhe pse shumë nga të dhënat e SHBA-së mbi instalimin e raketave bërthamore sovjetike në Kubë, vinin nga fotot e realizuara nga avionët spiunë amerikanë, një burrë doli kundër vendit të tij duke u dhënë amerikanëve informacionin e klasifikuar jetik, që ndihmoi në parandalimin e luftës bërthamore.

Pa oficerin e nivelit të lartë të shërbimit sekret ushtarak sovjetik ? apo rolin e tij aktiv si agjent i dyfishtë – Lufta e Ftohtë mund të ishte bërë shumë e nxehtë. Po kush ishte Oleg Penkovski, dhe si u bë një agjent i dyfishtë?. Lindi më 23 prill 1919 në Vladikavkaz të Rusisë.

I ati vdiq po atë vit në luftë kundër komunistëve gjatë Revolucionit Rus. Gjithsesi, kur u rrit Penkovski u bë pjesë e Ushtrisë së Kuqe në vitin 1937. Në atë kohë, shqetësimi kryesor i ushtrisë sovjetike ishte shkatërrimi i Gjermanisë naziste, dhe gjatë Luftës së Dytë Botërore, Penkovski u angazhua në luftë si oficer i artilerisë.

Pasi u plagos në vitin 1944, Penkovski u largua nga ushtria për t?ju bashkuar Akademisë Ushtarake Frunze. Ai u diplomua në vitin 1948, dhe iu bashkua menjëherë GRU, shërbimit sekret të ushtrisë. Në krahasim me KGB-në, që ishte fokusuar tërësisht në shtypjen e opozitarizimit të brendshëm, GRU kishte më shumë një ndikim gjeopolitik.

Me gradën e kolonelit të GRU deri në vitin 1960, ai shërbeu si zv/shef i seksionit të huaj të Komitetit Shtetëror për Koordinimin e Kërkimit Shkencor gjatë 2 viteve të ardhshme. Në këtë rol, ai mblodhi dhe i kaloi Perëndimit shumë të dhëna teknike dhe shkencore të sovjetikëve, teksa u bë gjithnjë e më i zhgënjyer me vendin e tij.

Atë vit, Oleg Penkovski i kaloi një mesazh CIA-s përmes një çifti turistësh amerikanë ku ndër te tjera thuhej:?Unë kërkoj nga ju që të më konsideroni si ushtarin tuaj. Tani e tutje, radhët e forcave tuaja të armatosura janë shtuar me një njeri?.

Agjensia britanike e inteligjencës MI6, kishte bërë përpjekje të mëdha për të depërtuar në Komitetin Shtetëror të Bashkimit Sovjetik për Shkencë dhe Teknologji. Më shumë se një vit para Krizës së Raketave, ata kishin rekrutuar si spiun biznesmenin britanik Grevil Uajn.

Ai kishte ngritur një biznes të eksportit të produkteve të inxhinierisë industriale, dhe udhëtimet e tij të shpeshta ishin një mbulesë e shkëlqyer për spiunazhin. Gjatë njërit prej udhëtimeve të Uajn në Londër në prillin e vitit 1961, Penkovski i dha atij një pako plot me dokumenta dhe filmime, që ai ia kaloi MI6.

MI6 ishte në fillim mosbesuese, ashtu si amerikanët. Por kur Penkovski e nxiti Uajnin t?i organizonte një takim me krerët e 2 shërbimeve sekrete perëndimore, ai u bë zyrtarisht një spiun perëndimor me emrin e koduar ?Hero?.

Tashmë një agjent i dyfishtë, Oleg Penkovski i kaloi dy vitet e ardhshme duke u siguruar kontakteve të tij perëndimore dokumente sekrete, plane luftarake, manuale ushtarake, dhe skica të raketave bërthamore sovjetike. Ato kaloheshin përmes kontakteve si Uejn, të cilit CIA i dha emrin e koduar ?Ironbark?.

Penkovski i mbështillte dokumentet në paketa cigaresh dhe kuti karamelesh, të cilat i linte më pas në vendet publike të njohura nga kontakti, dhe që në gjuhën e shërbimeve sekrete njihen ndryshe si ?pika të vdekura?. Kjo metodë, i dha mundësi të transferonte shumë të dhëna në Perëndim, pa tërhequr vëmendjen e shefave të tij sovjetikë.

Përveç Uajn, Penkovski pati edhe një kontakt tjetër, Xhanet Shisholm – bashkëshorten e Rauri Shisholm, një oficer britanik i MI6, që shërbente në ambasadën britanike në Moskë. Ndërsa vetë puna ia donte Penkovskit të udhëtonte shpesh në Britani, rusët në fillimisht nuk dyshuan se ai po spiunonte për llogari të armikut.

Ai i siguroi CIA-s dhe MI6 seanca të gjera të diskutimesh sekrete që arrinin deri në 140 orë, dokumente të paçmueshme, dhe mbi 5000 foto sekrete sovjetike. Ato prodhuan rreth 1.200 faqe transkriptimesh, të cilat CIA dhe MI6 ia deleguan 30 përkthyesve dhe analistë për t?i zbërthyer.

Puna e tij e ndihmoi inteligjencën amerikane të konfirmonte se aftësitë bërthamore sovjetike, ishin jashtëzakonisht inferiore në krahasim me arsenalin e Amerikës, informacione këto që do të ishin jetike në zgjidhjen e Krizës Kubane të Raketave.

Kriza Kubane e Raketave nisi në 14 tetor 1962, kur një avion spiun ushtarak amerikan U-2, fotografoi instalimet e raketave në Kubë, duke konfirmuar se sovjetikët se ishin në gatishmëri me aftësitë e tyre ushtarake. Gjatë dy javëve që pasuan, Xhon Kenedi dhe Nikita Hrushov, u përfshinë në negociata të tensionuara.

Dhe falë dosjeve të Penkovskit, analistët e CIA-s ishin në gjendje të identifikonin me saktësi raketat sovjetike që ishin fotografuar në Kubë, dhe t?i jepnin presidentit Kenedi raporte të sakta mbi gamën dhe forcën e atyre armëve. Dosjet e Penkovskit, tregonin se arsenali sovjetik ishte më i vogël dhe më i dobët nga sa kishin menduar më herët amerikanët.

Për më tepër, dosjet zbuluan se sistemet e drejtimit sovjetike nuk ishin ende funksionale, dhe madje as sistemet e tyre të karburantit. Me informacionet e siguruara nga Oleg Penkovskit dhe fotot e pilotit të avionit U-2, Amerika dinte vendndodhjen e saktë të bazave të lëshimit të raketave sovjetike.

Dhe më e rëndësishmja:aftësitë e tyre të dobëta në goditjen e objektivave të largët. Këto të dhëna, i garantuan Kenedit epërsinë që i duhej për të negociuar me sukses me Hrushovin larg pragut të luftës bërthamore. Pas 14 ditë bisedimesh të tendosura, më 28 tetor 1962 Hrushovi ra dakord të tërhiqte raketat sovjetike nga Kuba, ndërsa bota mori frymë e lehtësuar.

Gjashtë ditë para zgjidhjes së suksesshme diplomatike të krizës, Penkovski u arrestua nga autoritetet sovjetike. Deri më sot mbetet e paqartë sesi u zbulua. Një teori e lidh arrestimin e tij me bashkëshorten e njërit prej kontaktëve.

Bashkëshorti i Xhanet Shisholm, Rauri Shisholm, kishte punuar me një burrë të quajtur Xhorxh Bleik, që ishte një agjent i KGB. Mendohet se në një moment Bleik e zbuloi veprimtarinë e Penkovskit, dhe KGB nisi ta përgjonte agjentin e vet nga një apartament përtej lumit që ndodhej para shtëpisë së tij, duke konfirmuar kontaktet e tij më shërbimet sekrete perëndimore.

Arrestimi i tij, u pasua nga një gjyq publik në majin e vitit 1963. Ai u akuzua për spiunazh nga një gjykatë sovjetike, dhe në fund u dënua me vdekje. Hetuesi kryesor i KGB-së Aleksandër Zagvozdin, pohoi më vonë se Penkosvki ?u mor ndoshta 100 herë në pyetje?, dhe më pas u pushkatua.

Por agjenti i GRU, Vladimir Rezun, pohon në kujtimet e tij se ai e pa Penkovskin gjallë të futur në kafaz brenda një krematoriumi, ku ai u dogj i gjallë. Pavarësisht se si qëndron e vërteta, agjenti i dyfishtë vdiq më 16 maj 1963. Thuhet se hiri i tij u hodh në një varr masiv në Moskë.

allthatsinteresting.com-Përshtatur nga CNA.al