Sa shpejt do të kemi në dispozicion një vaksinë kundër Covid-19?

2 Gusht 2020, 06:29, Blog CNA

Studiuesit në mbarë botën, janë në një garë të fortë se kush do të prodhojë i pari vaksinën, që mund të luftojë koronavirusin e ri. Aktualisht, një pjesë e vogël e tyre janë duke u marrë me fazën përfundimtare të testimit. Në varësi të rezultateve, disa kompani thonë se vaksinat e tyre mund të jenë gati për t?u përdorur brenda këtij viti.

A ka aktualisht një vaksinë kundër koronavirusit të ri?

Ende jo. Në janar të këtij viti, studiuesit që po hulumtonin një sëmundje misterioze që sëmuri mijëra njerëz në Vuhan të Kinës, konfirmuan se ajo ishte shkaktuar nga një koronavirus i ri. Ndërkohë, u deshën disa javë të tjera përpara se patogjeni të shfaqej si një kërcënim për shëndetin global.

Zakonisht kompanive farmaceutike iu duhen vite për të hulumtuar dhe testuar vaksinat e tyre. Disa vaksina kundër Covid-19, nisën të testohen tek disa vullnetarë brenda disa muajsh. Progresi është jashtëzakonisht i shpejtë. Gjithsesi, studiuesit duhet të kryejnë studime të tjera, për t?u siguruar që vaksinat e tyre janë vërtet të sigurta dhe i mbrojnë njerëzit nga virusi. Vetëm atëherë mund të autorizojnë përdorimin e tyre.

Pse është e rëndësishme vaksina kundër koronavirusit?

Koronavirusi i ri ka infektuar miliona njerëz në mbarë botën, duke vrarë qindra mijëra prej tyere. Edhe pse virusi nuk është aq vdekjeprurës sa patogjenët e tjerë si Ebola, ai përhapet më lehtë se të tjerët. Testimet në masë, distancimi social dhe maskat e fytyrës, mund të ndihmojnë në zvogëlimin e rreziqeve të transmetimit, thonë autoritetet shëndetësore.

Ndërkohë, ilaçet e ndryshme mund të ndihmojnë në trajtimin e njerëzve me Covid-19, sëmundja e shkaktuar nga koronavirusi. E megjithatë, vaksinat janë të nevojshme për ta mbrojtur një individ nga sëmurja në një formë të rëndë, si dhe për të kufizuar përhapjen e virusit. Pa një vaksinë në dispozicion, jeta nuk mund të kthehet në normalitet.

Çfarë progresi është bërë?

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetit, më shumë se 20 vaksina kandidate janë duke u testuar aktualisht tek njerëzit, ndërsa 140 të tjera janë në zhvillim. Studiuesit kanë nisur raportimin e rezultateve nga studimet e fazës së hershme për vaksinat-kandidate më të përparuara. Rezultatet ishin pozitive, çka tregon se vaksinat dukeshin të sigurta, dhe prodhuan një përgjigje imune. Testimet i ndihmuan studiuesit të përcaktojnë dozat më të mira për vaksinat e tyre kundër koronavirusit.

Kur mund të kemi në dispozicion një vaksinë?

Rezultatet nga studimet e fazës së hershme, nuk janë të mjaftueshme për të lejuar një përdorim në shkallë të gjerë. Testet e fazës së fundit, duke testuar vaksinën në dhjetëra mijëra njerëz, janë duke u zhvilluar tani për të konfirmuar nëse vaksinat-kandidate janë të sigurta, dhe zvogëlojnë ashpërsinë e sëmundjes, apo dhe madje e parandalojnë infeksionin.

Nëse vaksinat në fjalë do të kenë sukses në testet provat e fazës 3, autoritetet shëndetësore pritet që të lejojnë përdorimin e tyre. Kompanitë përgjegjëse, thonë se kjo gjë mund të ndodhë që në vjeshtë. Por kjo nuk do të thotë se të gjithë njerëzit në mbarë botën do të vaksinohen menjëherë. Dozat e para do të shkojnë tek njerëzit që kanë më shumë nevojë, si mjekët, infermierët etj. Vaksinat mund të jenë të disponueshme në masë, vetëm vitin e ardhshëm.

Si funksionojnë vaksinat?

Të gjitha vaksinat funksionojnë duke e trajnuar sistemin imunitar të një personi që të luftojë një virus ose bakter, pa shkaktuar një sëmundje serioze. Se si realizohet kjo, ndryshon nga vaksina në vaksinë. Studiuesit po përdorin teknologji të ndryshme. Disa kompani po përdorin një version të sigurtë të një virusi që shkakton të ftohurën e zakonshme, për të prodhuar anti-trupa ndaj Covid-19.

Për shembull, vaksina që po testohet nga Universiteti i Oksfordit dhe AstraZeneca PLC, përdor virusin që shkakton të ftohurën e zakonshme, për t?i dhënë mundësi një pjese të dobësuar të koronavirusit të ri ta mësojë trupine njeriut të sulmojë patogjenin.

Ndërkohë, vaksinat nën zhvillim nga Moderna Inc.dhe nga një partneritet midis Pfizer Inc. dhe BioNTech SE, mbështeten në një teknologji të bazuar tek gjenet, që duhet t?i mësojnë trupit mënyrën sesi ta luftojë Covid-19. Këto vaksina janë krijuar për të ofruar një pjesë të kodit gjenetik, të njohur si ARN-ja mesazhere, ose mRNA, që bart në qelizë udhëzimet për luftimin e koronavirusit. Studiuesit shpresojnë që njerëzve t?iu duhet vetëm një dozë vaksine. Por duket se disa vaksina mund të kërkojnë marrjen e një tjetër doze, të njohur si përforcuese, për të ndërtuar sa duhet mbrojtjen imunitare të një personi.

Kush duhet të vaksinohet?

Sa më shumë njerëz që të jetë e mundur. Vaksinimi mund të bëjë shumë më tepër, sesa thjesht të mbrojë një individ kundër koronavirusit. Ekspertët thonë se nëse vaksinohen shumë njerëz, rreziku i transmetimit mund të bjerë shumë. Dhe ai moment njihet si imuniteti i tufës. Studiuesit nuk janë të sigurt, se çfarë përqindje njerëzish do të duhet të vaksinohet ndaj koronavirusit që ne të kemi imunitetin e tufës. Por shumë prej tyre vlerësojnë, bazuar në informacionet që kanë mbi koronavirusin, se imune ndaj këtij virusi duhet të jetë 60-70 për qind e popullsisë.

Wsj.com?Përshtatur nga CNA.al