"Me duar të pastra" në Itali dhe prezumimi i pafajësisë në Shqipëri

16 Mars 2026, 17:34, Editorial CNA

Në një material ku rendisnim se çfarë kërkon realiteti i ri politik, por edhe veprimtar nëpërmjet kreut të Gjykatës së Lartë Sokol Sadushi, (lexo këtu), të gjithë ata që flasin për parimin e prezumimit të pafajësisë dhe shprehen të shqetësuar për kryebashkuiakun e Tiranës Erion Veliaj, ndoshta po kërkojnë që të lirë të vazhdojnë edhe krerët e organizatave kriminale apo banditët e arrestuar.

Edhe ata prezumohen të pafajshëm, ndaj dhe këtu kanë hedhur në sulm avokatin e tyre Ylli Manjani, sektorin e medias për propagandë e mbulon Mero Baze, ka dhe disa fyej të tjerë që janë në bankat e të akuzuarve në gjykata apo personazhe të tjerë, por janë thjesht fyej të shpuar asgjë më shumë.

Avokati i krimit: Mos arrestoni hajdutë dhe kriminelë
16 Mars, 11:26

E thënë më thjesht në këtë debatin (sulmin) e fundit po na shpjegohet se, për të respektuar prezumimin e pafajësisë, zyrtarët nën hetim nuk duhet të arrestohen. Këtë tezë e përsërit vazhdimisht kryeministri Rama dhe një pjesë e mediave pranë Erion Veliajt. Ideja është e thjeshtë: arrestimi qenka shkelje e prezumimit të pafajësisë.

Prezumimi i pafajësisë nga kryeministri Rama
26 Shkurt, 14:49

Problemi është se kjo tezë nuk ka shumë lidhje me mënyrën se si funksionon realisht drejtësia në shtetet europiane me të cilën këta krahasohen në eter. Se shembujt që gjejnë s’kanë asnjë lidhje krahasuese me Erion Veliajn, për më tepër përzjejnë dhe rastin e zëvendëskryministres Belinda Balluku, kjo e fundit me akuzë për shkelje të barazisë në tendera në disa raste, ndërsa Veliaj me 13 akuza, nga të cilat 9 për korrupsion, si dhe akuzat për pastrim të produkteve të veprës penale, futja e sendeve të palejuara në IEVP, mosdeklarim pasurie dhe shpërdorim detyre.

Skandali ‘Veliaj’, 13 akuzat që flasin vetë
21 Shkurt, 18:42

Italia si shembull

Le të marrim rastin e Italisë gjatë operacionit historik kundër korrupsionit, Mani Pulite në vitet ’90, hetimet e drejtuara nga prokurorë si Antonio Di Pietro çuan në një nga goditjet më të mëdha ndaj korrupsionit politik në Europë. Materiale për këtë operacion që ngelet unik në llojin e vet ka sa të duash në mediat kryesore italiane, ka edhe studime, botime dhe leksione të rëndësishme në disa fakultete të ndryshme në universitete kudo në botë.

"Me duar të pastra" në Itali dhe prezumimi i

Prokurori Antonio Di Pietro

Le të sjellim si shembull shifrat, të cilat janë shumë domethënëse: rreth 12,000 persona u hetuan për korrupsion; mbi 5,000 persona u arrestuan gjatë hetimeve; në kulmin e operacionit kishte rreth 3,000 të dyshuar në paraburgim, mes tyre ministra, deputetë dhe biznesmenë të fuqishëm; nga këto procese dolën mbi 1,200 dënime penale.

Pra mijëra politikanë dhe zyrtarë qëndruan në paraburgim gjatë hetimeve. Dhe askush nuk tha se kjo shkelte prezumimin e pafajësisë. Pse? Sepse paraburgimi nuk ka lidhje me shpalljen fajtor të dikujt. Ai është një masë sigurimi, që përdoret kur ekziston rreziku që i dyshuari të manipulojë provat, të ndikojë dëshmitarët ose të koordinohet me persona të tjerë të përfshirë në skemë, apo të largohet.

Madje kur qeveria e Silvio Berlusconi-t tentoi në vitin 1994 të kufizonte paraburgimin për korrupsion, reagimi publik dhe institucional në Itali ishte aq i fortë sa masa u tërhoq shumë shpejt. Sepse u konsiderua një përpjekje për të shpëtuar klasën politike nga hetimet.

Prandaj dilema nuk është prezumimi i pafajësisë. Ai respektohet gjithmonë deri në vendimin përfundimtar të gjykatës.

Dilema reale është tjetër: A duhet drejtësia të ketë mjetet për të parandaluar manipulimin e provave dhe ndikimin mbi dëshmitarët, apo duhet të qëndrojë pasive derisa dosjet të shkatërrohen dhe provat të zhduken? Rasti “Veliaj”, ka edhe ndikimin mbi dëshmitarët, por edhe shkatërrimin e provave. Rasti Klotilda Bushka mjafton si sqarim. Kryetarja e Komisionit të Ligjeve shkonte në zyrën e Avokatit të Popullit dhe thërriste një dëshmitare të çëshjes, apo dikujt i merrej e ndryshohej telefoni.

Bushka përdori zyrën e Avokates së Popullit për t'i bërë presion dëshmitares
12 Shkurt, 10:45

Historia e SPAK dhe luftës kundër korrupsionit në Shqipëri sapo ka filluar. Por nëse do të ndiqnim logjikën që po na serviret në debatet e fundit, ndoshta zgjidhja më e thjeshtë do të ishte të shpallim se prezumimi i pafajësisë nënkupton që askush i rëndësishëm nuk duhet të arrestohet kurrë. Sidomos po të jetë kryebashkiak i Tiranës, se nuk ka kush bën punën.

Nga Elvi Fundo/ “Arrestoni popullin, lironi Veliajn”
10 Shkurt, 16:52

Do të ishte një teori shumë komode për pushtetin dhe shërbëtorët e saj në sistemin e drejtësisë, deri tek partizanët në Gjykatën e Lartë apo të marrët peng në Gjykatën Kushtetuese.