GJKKO dha sot një vendim antikushtetues për zv/kryeministren

20 Nëntor 2025, 21:04, Editorial CNA

GJKKO pezulloi këtë të enjte Belinda Ballukun nga posti i zëvendëskryeministres njëherësh ministre për Infrastrukturën dhe Energjinë.

Po ashtu Gjykata e Posaçme i ndaloi Ballukut daljen jashtë shtetit. Hetimet lidheshin me dy prokurime publike atë për Tunelin e Llogarasë si dhe për Unazën e Madhe në kryeqytet.

Por çfarë ndodh në rastin në fjalë?

Në rastin kur kemi një zëvendëskryeministër i cili është njëkohësisht deputet i Kuvendit, çështja e vendosjes së një mase sigurimi personale nga gjykata penale, konkretisht pezullimi nga ushtrimi i detyrës publike, ngre disa probleme të natyrës juridike dhe kushtetuese, të cilat kërkojnë një trajtim të kujdesshëm.

Së pari, duhet theksuar se masa e sigurimit "pezullimi nga detyra", siç parashikohet në nenin 242 të Kodit të Procedurës Penale, është një mjet juridik që i lejon gjykatës të ndalojë përkohësisht një të pandehur nga ushtrimi i një funksioni publik apo profesional, me qëllim parandalimin e pengesave në procesin penal, ndalimin e ndikimit mbi prova apo dëshmitarë, apo shmangien e rrezikut të përsëritjes së veprës penale.

Megjithatë, vetë dispozita ligjore përmban një përjashtim të qartë dhe absolut: ajo nuk zbatohet ndaj personave të zgjedhur sipas ligjit elektoral. Ky përjashtim është vendosur nga ligjvënësi për të mbrojtur integritetin e mandatit të përfaqësuesve të zgjedhur me votë popullore, duke respektuar kështu sovranitetin popullor, si një nga shtyllat e shtetit demokratik.

Në këtë kuptim, zëvendëskryeministri që është njëkohësisht deputet i zgjedhur, përfiton nga ky përjashtim jo për shkak të funksionit të tij në ekzekutiv, por për shkak të mandatit të tij të zgjedhur si anëtar i Kuvendit.

Ai nuk është një funksionar i zakonshëm publik i emëruar administrativisht, por një përfaqësues i sovranit, dhe çdo ndërhyrje në të drejtën e tij për të ushtruar funksione publike, qoftë edhe të natyrës ekzekutive, do të përbënte ndërhyrje në lirinë përfaqësuese dhe në ekuilibrin e pushteteve.

Ndaj tij nuk mund të merret masa e pezullimit nga detyra, për aq kohë sa ai është subjekt i përjashtimit që parashikon neni 242 i KPP-së.

Ky përjashtim është objektiv dhe i përgjithshëm, nuk lejon ndarje sipas funksioneve që ushtron personi i zgjedhur, dhe nuk jep hapësirë interpretimi për të pezulluar vetëm detyrën ekzekutive duke “lënë të paprekur” funksionin legjislativ.

Kjo sepse, përsa kohë funksioni ekzekutiv buron nga statusi i tij si deputet dhe pjesë e shumicës parlamentare që ka formuar qeverinë, çdo ndërhyrje në ushtrimin e detyrës së tij si anëtar i qeverisë është ndërhyrje në ushtrimin e mandatit përfaqësues.

Në këtë prizëm, vendosja e një mase pezullimi nga detyra ndaj një deputeti që mban edhe funksionin e zëvendëskryeministrit, do të ishte jo vetëm e paligjshme në kuptimin formal të nenit 242, por edhe antikushtetuese në aspektin e proporcionalitetit dhe ndarjes së pushteteve.

Parimi i proporcionalitetit, i sanksionuar si një nga shtyllat e të drejtave themelore dhe i aplikuar në të gjitha sistemet juridike evropiane, kërkon që çdo ndërhyrje në të drejtat e një individi të jetë e nevojshme, e përshtatshme dhe proporcionale në kuptimin e ngushtë – pra, të mos ketë një mjet më pak ndërhyrës për të arritur të njëjtin qëllim.

Në rastin konkret, nëse gjykata synon të parandalojë ndikimin e një zëvendëskryeministri në një proces penal, mund të përdorë masa të tjera më të buta (si ndalimi i kontakteve me persona të caktuar, mbikëqyrja gjyqësore, apo detyrimi për paraqitje), pa ndërhyrë në thelb në të drejtën për të ushtruar funksionin politik.

Ndërkohë, nga këndvështrimi kushtetues, masa e pezullimit nga detyra e një anëtari të zgjedhur të Kuvendit, përfshirë rolet që ai mund të mbajë brenda qeverisë, është kompetencë ekskluzive e parlamentit dhe jo e gjykatës. Kushtetuta parashikon se masa që kufizon ushtrimin e funksioneve të një deputeti mund të merret vetëm me autorizimin e Kuvendit, dhe kjo mbrojtje nuk mund të anashkalohet përmes rrugës penale.

Përfundimisht, një zëvendëskryeministër i cili është edhe deputet nuk mund t’i nënshtrohet masës së pezullimit nga detyra, as ligjërisht, as kushtetueshmërisht.

Një masë e tillë do të përbënte cenim të mandatit të tij si i zgjedhur, ndërhyrje në kompetencat e Kuvendit dhe shkelje të parimit të proporcionalitetit, duke e kthyer një mjet të drejtësisë penale në një instrument që ndikon drejtpërdrejt mbi balancën e pushteteve dhe funksionimin demokratik të institucioneve.

Nëse një zëvendëskryeministër i zgjedhur akuzohet penalisht, zgjidhja nuk është masa ndaluese e pezullimit nga detyra nga gjykata, por zbatimi i procedurave politike për kontrollin parlamentar dhe vlerësimin politik të përgjegjësisë së tij. Kjo është në përputhje me parimet themelore të një shteti të së drejtës./ CNA