Kush i shpiku suvenirët?

2 Janar 2022, 18:40, Blog CNA

Kur udhëtojnë jashtë vendit, shumë njerëz dëshirojnë të marrin me vete në shtëpi një mini-Koloseum ose apo një Apollon të vogël, pra kopje në miniatur ëtë skulpturave dhe monumenteve me famë botërore.

Suveniri është një traditë e përhapur dhe shumë popullore në ditë tona. Shpikësi i tyre ishte gdhendësi dhe mjeshtri italian i punimeve në qeramikë Xhovani Volpato (1732-1803). Ai ishte shumë i talentuar, me iniciativë dhe me aftësi të mëdha artistike dhe sipërmarrëse.

I lindur në Basano del Grapa, Xhovani e ndryshoi mbiemrin Trevisan, duke marrë atë të gjyshes së tij nga e ëma. Herë pas here ai i firmoste veprat e tij edhe në frëngjisht:Zhan Volpato apo Xhovani Renar.

Për të ndihmuar financiarisht nënën e tij të ve, ai gjeti fillimisht punë si qëndistar. Më vonë nisi të punojë për Xhuzepe Remondinin, drejtues i njërës prej kompanive më të mëdha të shtypshkronjave në Evropë, por sidomos në kalkografi, pra në shtypjen e gdhendjeve në bakër.

Atje ai mësoi artin e gravurës. Në vitin 1762 ai punonte në Venecia, fillimisht në punishten e gdhendësit fiorentin Francesko Bartoloci, dhe më pas në atë të Xhozef Vagnerit, vendtakimi i gdhendësve më të mirë të qytetit.

Atje Volpatos iu krijua mundësia të frekuentonte sallonet më me peshë, si ai i ambasadorit anglez Xhozef Smith, ku shkonin shpesh koleksionistët, intelektualët dhe artistët më të rëndësishëm të Evropës. Pasi fitoi përvojë dhe njohje, Volpato hapi në vitin 1767 dyqanin e tij.

Ai mori porosi të rëndësishme, ndër to edhe atë botuesi të njohur Bodoni. Më pas ai ndërtoi dhuratat për dasmës së Dukës Ferdinand i Burbonëve. Në vitin 1771, u kërkua në Romë për një detyrë prestigjioze:riprodhimin e qemereve të zbukuruara dhe shtyllave të afreskeve të Lozhës, të pikturuara nga Rafaelo në Vatikan.

Volpato krijoi me mjeshtëri 12 gdhendje në miniaturë, të cilat u vlerësuan shumë nga Papa Piu VI. Papa ishte shumë i apasionuar pas veprave të vjetra të artit, ndaj e inkurajoi Volpaton të niste biznesin fitimprurës të tregut të antikave.

Duke filluar nga viti 1779, ai financoi një program intensiv gërmimesh arkeologjike, nga të cilat nxori shumë skulptura të lashta, të cilat i shiti duke fituar shuma të mëdha parash.

Por jo të gjithë turistët kishin mundësi të blinin skulptura të shtrenjta antike. Dhe Volpato, shumë i aftë në nuhatjen e nevojave të njerëzve, gjeti një zgjidhje gjeniale. Ai vendosi të prodhojë kopje të vogla të statujave romake, me një çmim të përballueshëm nga shumica.

Për t?u mbrojtur nga konkurrenca, ai i kërkoi Papës të ndalonte cilindo për 15 vjet hapjen e ndonjë biznesi të ngjashëm në Vatikan. Duke pasur monopolin në këtë fushë, Volpato hapi më pas fabrikën në Rrugën Urbana, në lagjen Monti, dhe e ndërtoi atje edhe rezidencën e tij private.

Mini-statujat ishin jo vetëm ishin shumë të suksesshme, por i hapën rrugën zhvillimit të tij në një tregu të madh, dhe mund të konsiderohen me të drejtë si paraardhësit e suvenirëve të sotëm. Të prodhuara në seri, ato ofroheshin në 3 madhësi të ndryshme, me çmime që varionin sipas lartësisë: nga 3 tema për më të voglin, me lartësinë e një pëllëmbe, deri në 10 tema për më të madhen.

Gjithmonë një hap përpara të tjerëve, Volpato e kuptoi se reklama ishte shpirti i tregtisë. Ndaj më 27 tetor 1786, ai botoi në gazetën e përditshme?Times? të Londrës listën e produkteve të reja, me çmimet përkatëse. Në mesin e klientëve të tij ishin personalitetet dhe figurat më të shquata të kohës.

Kështu ai i shiti 12 statuja mbreti Gustav III i Suedisë, përfshirë grupin e statujave të lashta prej mermeri të Apollonit dhe Muzave. Kliente e tij ishte edhe Caresha e Rusisë, Katerina II. Edhe pse nuk e vizitoi asnjëherë Romën, ajo bleu serinë prej 26 pikturash të gdhendura dhe me bojëra uji, të cilat riprodhonin Lozhat e Vatikanit të Rafaelos. Xhovani Volpato vdiq në vitin 1803, në moshën 71-vjeçare, duke lënë pas një biznes të lulëzuar dhe një traditë – blerjen e suvenireve – që ka ardhur deri në ditët e sotme.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

https://www.focus.it/cultura/curiosita/giovanni-volpato-invenzioni-souvenir