E fundit!

09:27 Kronika

E rëndë në Korçë, 66-vjeçari i jep fund jetës

Rreth orës 08:40, në lagjen nr. 10, Korçë, një automjet ti...

A do të mund të flasim ndonjëherë me kafshët?

18 Janar 2023, 09:18, Kuriozitete CNA

A e keni menduar ndonjëherë se qenit tuaj i mungon vetëm të folurit? Në fakt atij nuk i mungon ajo. Fakti është që ne flasim dy gjuhë të ndryshme, atë njerëzore dhe të qenit. Megjithatë, epoka e moskuptimit midis kafshëve dhe njerëzve mund të përfundojë shumë shpejt.

Disa grupe studiuesish po e përdorin Inteligjencën Artificiale (AI) për të studiuar dhe deshifruar gjuhën e kafshëve, duke na dhënë mundësi të komunikojmë me speciet e tjera. Një nga kompanitë që punon për ta bërë këtë të mundur është Projekti Kalifornian i Llojeve të Tokës (ESP), i cili po zhvillon sisteme të bazuara te mësimi automatik (machine learning), të aftë për të deshifruar gjuhën e kafshëve duke identifikuar modele të sjelljes së përsëritur.

Gjuhët që duhen deshifruar

Për të zbuluar një model që të na lejojë - pak a shumë si te lojërat me enigmë - të deshifrojmë të folurën e kafshëve, ne duhet ta furnizojmë Inteligjencën Artificiale me një sasi të madhe të dhënash, të cilat përmbajnë komunikime gojore, vizuale dhe fizike të kafshëve.

Qëllimi, shpjegojnë studiuesit, është të përcaktojë se në cilat kushte një kafshë prodhon një sinjal komunikues, cili është reagimi i bashkëbiseduesit dhe cilat sinjale të tjera ndikojnë te veprimet e mëvonshme. ESP ka krijuar BEANS (akronim për Benchmark of Animal Sounds), një sistem për analizimin e sinjaleve akustike të komunikimit të kafshëve - si bioakustike (të prodhuara nga vetë kafsha) ashtu edhe eko-akustike (regjistrimet e të gjithë ekosistemit) - që përfaqëson një bazë nga e cila do ta lejojë Inteligjencën Artificiale të klasifikojë modelet e komunikimit me kafshët.

Gjuha e cetaceve më e kuptueshme për ne se ajo e kafshëve të tjera

Gjuha më "e kuptueshme” për ne deri më sot është ajo e cetaceve, balenave të cilat komunikojnë mbi të gjitha nëpërmjet tingujve, pasi drita nuk përhapet mirë nën ujë. “Gjuha e cetaceve është shumë interesante. Në historinë e tyre 34 milionë vjeçare, ata kanë mësuar shumë, si në aspektin shoqëror po ashtu edhe në atë kulturor”- thotë Keti Zakarian, bashkëthemeluese e ESP.

Për çfarë duhet kjo gjë?

Kuptimi i gjuhës së specieve të tjera mund të na ndihmojë të adresojmë më mirë përpjekjet për ruajtjen e tyre. Gjithashtu ne duhet të kuptojmë nëse kafshët në një zonë të caktuar janë të shëndetshme apo po shqetësohen nga aktiviteti njerëzor (siç është rasti i balenave, të shqetësuara nga shpimet), dhe të vendosim përfundimisht nëse është e përshtatshme që të krijohen zona të mbrojtura.

E drejta e përgjigjes

“Të kuptuarit se çfarë thonë kafshët, është hapi i parë për t’u dhënë specieve të tjera në planetin tonë ‘një zë’ në diskutimin mbi mjedisin tonë. Për shembull, është e drejtë t’u kërkosh balenave të zhvendosen nga kursi që ndjekin anijet nëse kjo lëvizje ndryshon zakonet e tyre të të ngrënit, apo duhet të lëvizin anijet diku tjetër? Ndoshta pas njëfarë kohe, ne do të jemi në gjendje t'i pyesim ato drejtpërdrejt”- thotë Kei Firth-Baterfilld i Forumit Ekonomik Botëror.

Përkthyer nga CNA.al