E fundit!

09:49 Kosova & Bota

Kurti: Kosova nuk kishte nevojë për këto zgjedhje, rezultati e dëshmoi qartë

Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti u shpreh në ...

Nga ngjarja e vitit 1942 te emërtimi "Burgu 302 Mine Peza"

26 Prill 2026, 19:59, Kulturë Aleksandër Cangonja

Ngjarja e pasqyruar në dokumentin arkivor (Fondi 152, viti 1942, dosja 264) lidhet me përplasjen e zhvilluar pranë burgut të Tiranës, ku gjatë ndërhyrjes së forcave të rendit mbeti e plagosur rëndë Mina Bilali, e cila më pas ndërroi jetë në spital. Ky episod, i dokumentuar në burimet zyrtare të kohës, pati ndikim të dukshëm më pas në propagandën e regjimit komunist.

Në vijim, në traditën e mëvonshme dhe në kujtesën kolektive, kjo ngjarje u lidh drejtpërdrejt me figurën e saj, duke bërë që burgu pranë vendit të ngjarjes të identifikohej me emrin e saj. Kështu, institucioni u njoh si “Burgu 302 Mine Peza”, emërtim që lidhet me përjetësimin simbolik të kësaj ngjarjeje dhe të viktimës së saj.

PREFEKTURA MBRETNORE E TIRANËS

Tiranë, më 18-9-1942-XX
Nr. 7/160 i prot. Res.
P. T.
Ministrisë P. te Mbrendeshme
(Zyres Politike)
Tiranë

LANDA:

Kemi nderin me Ju njoftue se: dje me 17/IX/1942-XX, nga ora 16.30, nji sasi grashe dhe vajzash janë grumbullue te porta e jashtme e lokalit te burgut, ku kanë kërkue me u takue me te burgosunit. At-kohë, guardiani i rojes Mehmet Ali Konitca dhe guardiania Mejreme Llabunishti, si zakonisht dhe aq ma tepër tuj dyshue dhe nga shumica, kanë kërkue të bajnë kontrollimin e duhun para se t'i lejonin me hy brenda, por këta kanë refuzue tuj tentue mandej me hy me forcë dhe tuj gërtit "duam lirin'e vllezërve t'onë".

Tuj u pa gjendja e vështirë pse nga britjet e manifestuesve janë grumbullue dhe të burgosunit ndër hekura gati me i thye, me nji herë asht urdhnue dyfishimi i rojes dhe shtimja me pushkë për friksim, të cilët filluen me u shpernda. N'at kohë e siper me nji herë ka shkue personalisht Titullari i kësaj Prefekture, i cili mbassi i porositi te burgosunit për t'u largue nga hekurat e që nuk u binden, urdhnoi që rojet të hapin zjarr kundra tyne, të cilët me nji herë mbas kësaj u larguan.
Nga të burgosunit as nji i vramë ose i plagosun, kurse nga rojet, prej kethimit të plumbave që ndeshen ndër hekura, janë plagos lehtë: guardiani Qazim Zaja, nji mareshal, dy ushtar dhe dy karabinieri ordinancë i Titullarit kësaj Prefekture Gjetan Gjoçi.

LIDHJE:

Nga manifestuesit e jashtëm mbeten të plagosun nji grue e qujtun Mina Bilali vjeç 70 e cila ma vonë vdiq në Spitalin Civil ku qe dërgue për mjekime dhe Petro Veledini vjeç 22 nga Vlora që asht deklarue i shërueshëm për 20 ditë.
Manifestuesit e larguem nga burgu, kanë vazhdue pjesë pjesë manifestimin në rrugën Princ Umberti dhe në rrugën e Shkodrës, armatë e KK.MM. dhe agjentat e policisë i shperndanë me shpejtësi tuj vue me nji herë rendin e qetsis në vend dhe tuj arrestue ma 30 persona nga të cilët shumica gra e vajza.

PREFEKTURA KL. I.

(Qazim Mulleti)

(Firma dhe Vula)