Presidentët e SHBA-së dhe Iranit nënshkruajnë marrëveshje që synon t'i japë fund luftës

18 Qershor 2026, 08:05, Kosova & Bota CNA

Presidentët e SHBA-së dhe Iranit nënshkruajnë

Presidentët e SHBA-së dhe Iranit kanë nënshkruar një marrëveshje fillestare paqeje që synon t'i japë fund luftës, duke e lejuar atë të hyjë në fuqi menjëherë.

Marrëveshja përfshin rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, një plan prej 300 miliardë dollarësh (224 miliardë paund) për “rindërtimin” e Iranit dhe ndërprerjen e “të gjitha llojeve të sanksioneve” ndaj Iranit nga SHBA-të.

Por çështja e programit bërthamor të Iranit, arsyeja kryesore e deklaruar nga SHBA-të për konfliktin, duhet të negociohet ende gjatë një periudhe të zgjatshme 60-ditore.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, i cili nënshkroi marrëveshjen në Francë gjatë samitit të G7-ës, e mbrojti propozimin, duke thënë se kjo do të shmangte një "katastrofë ekonomike". Megjithatë, ai paralajmëroi se SHBA-të do ta "bombardonin ferrin" Iranin nëse nuk do të arrihej një marrëveshje përfundimtare.

Presidenti iranian Masoud Pezeshkian gjithashtu nënshkroi dokumentin të mërkurën, konfirmoi Teherani.

Kryetari i parlamentit të Iranit dhe negociatori kryesor, Mohammad Bagher Ghalibaf, i tha medias shtetërore se mosbesimi i tij ndaj SHBA-së mbetet dhe se "gishti i Iranit është te këmbëza".

"Nëse armiku nuk e kupton gjuhën e logjikës, ne do të hyjmë përsëri me gjuhën e fuqisë", i tha ai transmetuesit shtetëror Fars.

SHBA-të dhe Izraeli nisën luftën kundër Iranit më 28 shkurt, duke vrarë udhëheqësin suprem Ajatollah Ali Khamenei dhe zyrtarë të lartë ushtarakë që në ditën e parë.

Por që nga ajo kohë, konflikti është përshkallëzuar, duke rritur çmimet e energjisë dhe duke ripërtërirë presionet inflacioniste, ndërsa Irani vendosi një mbyllje de facto të Ngushticës së Hormuzit, një rrugë ujore kyçe tregtare përmes së cilës zakonisht kalon rreth 20% e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm (LNG) në botë.

Trump u tha gazetarëve në Francë, në vendpushimin buzë liqenit Evian-les-Bains, ku u zhvillua samiti i G7, se plani do të shmangte "depresionin botëror".

"Nuk doja të shihja katastrofë ekonomike", u tha Trump gazetarëve. "Nëse do ta kishit vazhduar këtë, kjo mund të kishte ndodhur."

"E vetmja gjë që di është se sa herë që flisnim për mundësinë e paqes, tregu i aksioneve u ngrit si një raketë", shtoi ai.

"Sa herë që thoshim diçka negative, si, merrni me mend çfarë, nuk do të jemi në gjendje të pajtohemi, do të binte shumë keq."

SHBA-të dhe Izraeli nisën luftën kundër Iranit më 28 shkurt, duke vrarë udhëheqësin suprem Ajatollah Ali Khamenei dhe zyrtarë të lartë ushtarakë që në ditën e parë.

Trump u tha gazetarëve në Francë, në vendpushimin buzë liqenit Evian-les-Bains, ku u zhvillua samiti i G7, se plani do të shmangte "depresionin botëror".

"Nuk doja të shihja katastrofë ekonomike", u tha Trump gazetarëve. "Nëse do ta kishit vazhduar këtë, kjo mund të kishte ndodhur."

"E vetmja gjë që di është se sa herë që flisnim për mundësinë e paqes, tregu i aksioneve u ngrit si një raketë", shtoi ai.

"Sa herë që thoshim diçka negative, si, merrni me mend çfarë, nuk do të jemi në gjendje të pajtohemi, do të binte shumë keq."

Në tregtimin e hershëm të Azisë të enjten, nafta e papërpunuar Brent ishte rreth 1% më e ulët në 78.79 dollarë (59.21 paund) për fuçi, por mbeti rreth 8 dollarë më e lartë se para fillimit të konfliktit.

Trump nënshkroi një kopje të printuar të marrëveshjes fillestare, të quajtur memorandum mirëkuptimi, gjatë një darke shtetërore të organizuar nga Presidenti francez Emmanuel Macron në Pallatin e Versajës.

Në tekst thuhet se SHBA-të dhe Irani do të “angazhohen për të negociuar dhe arritur marrëveshjen përfundimtare brenda një afati maksimal prej 60 ditësh, me mundësi zgjatjeje me pëlqim të ndërsjellë”.

Marrëveshja thotë se “Irani riafirmon se nuk do të sigurojë ose zhvillojë armë bërthamore”, e cila ishte kushti numër një i Trump që nga fillimi i luftës.

Memorandumi thotë gjithashtu se uraniumi i pasuruar i Iranit do të “përzihet” – që do të thotë do të hollohet – në vend, nën kujdesin e IAEA-s, organit mbikëqyrës bërthamor të OKB-së.

Fillimisht, SHBA-të kishin kërkuar që materiali bërthamor të hiqej tërësisht nga vendi.

Sa i përket Ngushticës së Hormuzit, sipas marrëveshjes, nuk do të ketë tarifa për anijet që kalojnë nëpër këtë rrugë ujore kritike për 60 ditë.

Por memorandumi lë të hapur mundësinë e ngritjes së akuzave në të ardhmen. Nuk kishte pasur asnjë para konfliktit.