The chaos in Sudan also threatens the stability of its neighbors

2023-04-25 08:20:00, Kosova & Bota CNA

The last time a military president and his vice president fought in east Africa, some 400,000 people were killed. This happened in South Sudan from late 2013 to 2018.

Now, another bloody power struggle is destabilizing its southern neighbor, Sudan. On one side is General Abdel Fattah al-Burhan, president of Sudan's military government and head of the army, which boasts large ground and air forces. His opponent is General Mohamed Hamdan Dagalo, Sudan's vice president, known as Hamiti, who oversees the Rapid Support Force - one of the largest paramilitary groups in the region.

Both of them accuse each other of firing the first shots in the clashes that started ten days ago. Hundreds of people have been reported killed, while thousands more are fleeing their homes, especially from the capital Khartoum.

The two generals, until recently, have been allies. They worked together to overthrow Sudan's veteran ruler, Omar al-Bashir, in 2019. Both have led Sudan since 2021, when the country's civilian government was overthrown in their own coup.

The relationship between the pair, however, is even earlier. They have played a key role in the army's actions against rebels in the separatist region of Darfur. The war there started in 2003 and has lasted for years. Darfur, then, has been described as the first genocide of the 21st century. And General Hamiti, at the time, was the commander of the Janjaweed group, which has been accused of ethnic cleansing and mass rape.

Today, tensions between the two generals concern the transfer of power to a civilian authority and the integration of the Rapid Support Force into the military. The main issue is: Who will be the commander-in-chief of the army during the integration period?

The African Union has warned that the conflict "could slide into full-scale war" that "would threaten security in the entire region".

The Secretary General of the United Nations, Antonio Guterres, has called on the warring parties to immediately stop hostilities and start talks to resolve the crisis.

"The situation has already caused a terrible loss of life, including many civilians. Any further escalation could be devastating for the country and the region," Guterres said.

Waleed Madibo, founder and president of the Sudan Policy Forum, tells Radio Free Europe's Expose program that the conflict is heading towards civil war. And, according to him, the spread to neighboring countries cannot be ruled out either.

"The social base of the Rapid Support Force is in Darfur. Darfur shares a border with Chad. In that region, between western Darfur and Chad, there are tribal ties and family ties [between people], and war can spread. It can also spread to Niger and the Central African Republic. But it all depends on how the presidents of those countries will behave - whether they choose to intervene or not in the conflict in Sudan," says Madibo.

Disa implikime rajonale tashmë kanë nisur. Grupi paraushtarak, Forcat e Mbështetjes së Shpejtë, ka thënë se “30 ushtarë egjiptianë” i janë dorëzuar atij. Ushtria e Egjiptit nuk e ka mohuar, as konfirmuar, por ka thënë se “po ndjek nga afër ngjarjet, në kontekstin e pranisë së forcave egjiptiane në Sudan”.

Mohamed Kheir Omer, studiues i politikave afrikane, me bazë në Oslo, thotë për Exposenë se Egjipti gjithmonë e shikon Sudanin si “oborr të shtëpisë”. Por, për shkak të pozitës së tij strategjike, që ka dalje në Detin e Kuq, dhe mineraleve të shumta, sidomos arit, Sudani ka kohë që ka marrë vëmendjen edhe të një fuqie më të madhe - Rusisë - thotë Omer. Sipas tij, grupi mercenar rus, Wagner, është i pranishëm atje qysh në vitin 2017.

“Grupi Wagner në Sudan punon në miniera, sidomos ato të arit. Një sasi e madhe e arit është kontrabanduar në Rusi nga Sudani, gjatë luftës në Ukrainë. Vetë udhëheqësi paraushtarak i Sudanit, Hamiti, ka qenë në Moskë, kur lufta në Ukrainë ka nisur. Sudani ka po ashtu dalje strategjike në Detin e Kuq. Dhe Rusia dëshiron të ketë port ushtarak në Detin e Kuq”, thotë Omer.

Aktualisht, nuk ka prova publike se Rusia është duke luajtur ndonjë rol në dhunën në Sudan. Yevgeny Prigozhin, themelues i Wagnerit, grup që lufton edhe në Ukrainë, ka thënë më 18 prill se asnjë luftëtar i vetëm i tij “nuk gjendet tani në Sudan”. Tre vjet më parë, Departamenti amerikan i Thesarit ka sanksionuar disa kompani dhe punonjës të Prigozhinit, pikërisht për punën e tyre në Sudan.

Shtetet e Bashkuara janë duke u koordinuar me shtetet arabe për rivendosjen e stabilitetit në këtë vend dhe sekretari amerikan i Shtetit, Antony Blinken, ka qenë në kontakt me të dy gjeneralët, për t’i bindur që të bisedojnë.

Mohamed Kheir Omer shpjegon më shumë për rolin që mund të luajë komuniteti ndërkombëtar në ndaljen e luftimeve:

“SHBA-ja është një lojtare e rëndësishme në Sudan, ashtu si edhe fuqitë rajonale, Arabia Saudite apo Emiratet e Bashkuara Arabe. Ato kanë ndikim në Sudan, sepse edhe forcat ushtarake edhe ato paraushtarake të Sudanit kanë dërguar luftëtarë për të luftuar për to në Jemen, nisur nga viti 2015”.

“Në anën tjetër, Liga Arabe dhe Bashkimi Afrikan nuk mendoj se kanë shumë ndikim, sepse nuk kanë ndonjë levë. Liga Arabe është më e prirë të anohet kah Egjipti dhe Egjipti është në anën e ushtrisë sudaneze. Pra, nuk janë aktorë neutralë”, thotë Omer.

Madibo, nga Forumi i Politikave të Sudanit, thotë se gjeneralët në luftë, aktualisht, nuk duken të interesuar për ndërmjetësim ose armëpushim të qëndrueshëm. Sipas tij, ata janë të interesuar vetëm për mbijetesën e tyre dhe ruajtjen e pushtetit të tyre. Por, shton Madibo, as komuniteti ndërkombëtar nuk duket mjaftueshëm i interesuar për të ndërhyrë dhe kjo do të ketë pasoja.

“Këtu nuk bëhet fjalë për Sudanin, por për sigurinë e gjithë brezit sudanez. Bëhet fjalë edhe për sigurinë e Evropës. Nëse Sudani rezulton të jetë një shtet i dështuar, ne do të shohim fluks migrantësh në Evropë. Unë mendoj se komuniteti ndërkombëtar duhet të veprojë. Aktualisht, mendoj se nuk dëshiron të veprojë. Ai dëshiron që njëri prej udhëheqësve në Sudan të rraskapitet dhe pastaj të merret me të. Por, kjo nuk është mënyra më e mirë për të trajtuar situatën”, thotë Madibo.

Fqinjët e Sudanit, Egjipti dhe Sudani i Jugut, janë ofruar të ndërmjetësojnë. Ka pasur disa nisma edhe nga Kenia dhe Xhibuti, por nuk ka ende ndonjë sinjal pozitiv.

Sudani nuk është i huaj për trazirat. Pas 30 vjetësh në pushtet, presidenti Omar al-Bashir është rrëzuar nga puçi i ushtrisë në vitin 2019, të cilit i kanë paraprirë protesta masive popullore. Gjatë sundimit të tij, Sudani i Jugut është ndarë nga veriu, ndërsa Gjykata Penale Ndërkombëtare ka lëshuar urdhërarrestim për Bashirin, për krime të dyshuara lufte në Darfur. Pas rrëzimit të Bashirit, Sudani është udhëhequr nga një aleancë e grupeve ushtarake dhe civile, e cila ka marrë fund në vitin 2021, kur është shpërbërë nga forcat e armatosura.

Where or when the current fighting will end is not clear. Both sides claim control over key countries. Various official and unofficial estimates indicate that the Sudanese armed forces have up to 220,000 members. The Rapid Support Force is believed to number around 70,000, but it is better trained and better equipped.

Being one of the largest countries on the African continent, Sudan covers 1.9 million square kilometers of territory and has a predominantly Muslim population. It is also one of the poorest countries in the world, with an average annual income of $750 per capita. The current crisis has affected food, water and electricity supplies./ Rel