What is the new aid plan for Gaza and why is it being opposed by charity groups?

2025-05-28 08:21:00, Kosova & Bota CNA

A group - backed by Washington - that has been approved by Israel to take over the distribution of aid to Gaza said it had begun operations, despite opposition from the United Nations and most humanitarian groups and despite the sudden resignation of one of its executive directors.

The Gaza Humanitarian Foundation (GHF) is a key point for the new aid system that would remove aid distribution from UN-led charity groups, which have carried out a major operation delivering food, medicine, fuel, tents and other supplies to Gaza since the war began in October 2023.

The new mechanism limits food distribution to a small number of centers overseen by armed contractors, where people must go themselves to receive the aid. Four such centers are currently being set up, all near Israeli military positions. Three of them are located in the southern edge of Gaza, where there are very few Palestinians.

The GHF said it had started delivering food trucks to its centers on Monday, without giving details on the amount of aid being distributed. The foundation said the flow of supplies “will increase every day.” The GHF also said it plans to deliver aid to more than 1 million Palestinians by the end of the week. The Gaza Strip has a population of nearly 2.3 million.

Jake Wood, the American who has led this effort, said on Sunday evening that he was resigning because it was clear that the organization would not be allowed to operate independently.

Israel has sought an alternative plan because it accuses Hamas — the Palestinian group designated a terrorist organization by the United States and the European Union — of diverting aid. The UN and other aid groups have denied that there is any major diversion of aid. They oppose the new mechanism, saying it allows Israel to use food as a weapon, violates humanitarian principles and will not be effective.

Israel had blocked food, fuel, medicine and other aid from entering Gaza for nearly three months, pushing the territory towards starvation. Last week, it allowed a minimal amount of supplies in, saying it would leave distribution to the UN only until the GHF became operational.

The Hamas-led Interior Ministry on Monday warned Palestinians in Gaza against interacting with the GHF.

But how will this plan work, who is behind it, and why is it being opposed by aid groups?

Kush qëndron pas GHF-së?
Publikisht, GHF-ja u lansua më herët gjatë këtij viti dhe udhëhiqet nga një grup i kontraktorëve amerikanë të sigurisë, ish-oficerë ushtarakë dhe zyrtarë të ndihmës humanitare. Fondacioni ka mbështetjen e Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara.

Deri në dorëheqjen e tij, Jake Wood ishte fytyra e fondacionit. Wood është veteran i ushtrisë amerikane dhe bashkëthemelues i grupit për ndihmë gjatë fatkeqësive të quajtur Ekipi Rubikon.

Tani është e paqartë se kush e udhëheq GHF-në.

Një propozim që është shpërndarë nga grupi në fillim të këtij muaji, të cilin e ka siguruar agjencia AP, përfshinte disa emra, përfshirë edhe ish-drejtorin e Programit Botëror të Ushqimit të OKB-së, David Beasley. As Beasley dhe as GHF-ja nuk e kanë konfirmuar përfshirjen e tij.

Po ashtu, mbetet e paqartë se kush po e financon GHF-në. Fondacioni pretendon se ka marrë më shumë se 100 milionë dollarë nga një qeveri e Bashkimit Evropian, por nuk ka zbuluar emrin e donatorit. SHBA-ja dhe Izraeli kanë deklaruar se nuk e financojnë.

Cili është plani i GHF-së?
Plani i GHF-së për të përqendruar shpërndarjen përmes qendrave është i ngjashëm me një plan të dizajnuar nga Izraeli.

Grupi thotë se katër qendrat e para do të shërbejë vakte për afër 300.000 njerëz. Sipas fondacionit, me kohë ai do të jetë në gjendje të plotësojë nevojat e 2 milionë njerëzve. Po ashtu, ka deklaruar se do të krijojë qendra të tjera brenda 30 ditësh, përfshirë në veri, por nuk ka treguar se ku saktësisht do të ndërtohën këto qendra.

Ndihmat do të transportohen me ndihmën e nënkontraktorëve privatë, të cilët do t’i dërgojnë furnizimet me automjete të blinduara nga kufiri i Gazës deri në qendrat e ndihmës dhe ata do të ofrojnë edhe siguri. Qëllimi, sipas fondacionit, është të pengohet përfshirja e bandave kriminale ose militantëve në devijimin e ndihmave.

Imazhet satelitore të realizuara më 10 maj, të cilat i ka siguruar AP-ja, kanë treguar se ka nisur ndërtimi i qendrave. Fotografitë kanë treguar një qendër në Gazën qendrore, afër Korridorit Netzarim, një rrip toke që mbahet nga trupat izraelite. Tre të tjera janë në zonën e Rafahut, në jug të Korridorit Morag, një tjetër rrip që mbahet nga ushtria.

Pothuajse e gjithë popullsia aktualisht është në veri të Gazës – ku aktualisht nuk ka asnjë qendër – apo në Gazën qendrore. Ata do të duhet të kalojnë nëpër vija ushtarake izraelite për të arritur në qendrat afër Rafahut.

Pak para dorëheqjes së tij, Wood foli për disa përshtatje të planit, por nuk është e qartë nëse Izraeli është pajtuar me këto ndryshime.

Në një letër dërguar zyrtarëve izraelitë, të cilën e ka parë AP-ja, Wood tha se derisa të jenë funksionale të paktën tetë qendra, sistemi ekzistues i udhëhequr nga OKB-ja do të vazhdojë të ofrojë ushqim paralelisht me GHF-në. Ai shtoi se edhe në të ardhmen, sistemi i udhëhequr nga OKB-ja do të vazhdojë të shpërndajë të gjitha ndihmat humanitare joushqimore – përfshirë furnizimet mjekësore, produktet higjienike dhe materialet për strehim. Wood e pranoi se GHF-ja nuk është në gjendje t’i menaxhojë këto ndihma.

Në letrën e dërguar trupit ushtarak izraelit përgjegjëse për koordinimin e ndihmës në Gaza, COGAT, Wood tha se GHF-ja dhe Izraeli kishin rënë dakord për këto kushte. Megjithatë, COGAT-i nuk e ka konfirmuar këtë gjë.

Pse po e kundërshtojnë këtë plan grupet e ndihmës?
OKB-ja dhe organizatat e ndihmës thonë se ky plan do ta përdorte ndihmën si “armë” për qëllime ushtarake dhe politike të Izraelit.

Sipas tyre, Izraeli do të kishte kontrollin për të përcaktuar se kush do të marrë ndihmë dhe për të detyruar popullsinë të zhvendoset në zonat ku shpërndahet ajo, duke zbrazur kështu pjesë të mëdha të territorit. Kjo do të përbënte, potencialisht, shkelje të ligjeve ndërkombëtare që ndalojnë zhvendosjen me forcë.

“Nuk mund të marrim pjesë në një sistem që shkel parimet humanitare dhe rrezikon të na përfshijë në shkelje serioze të së drejtës ndërkombëtare”, tha Shaina Low, këshilltare për komunikimin në Këshillin Norvegjez për Refugjatët, një nga organizatat kryesore të ndihmës që operojnë në Gazë.

Javën e kaluar, kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, deklaroi se sipas këtij mekanizmi të ndihmës, popullsia e Gazës do të zhvendosej përfundimisht në një “zonë sterile” në skajin jugor të Gazës. Ai deklaroi se kjo bëhet për mbrojtjen e tyre, ndërsa forcat izraelite luftojnë Hamasin në pjesë të tjera të enklavës palestineze. Netanyahu shtoi gjithashtu se pasi palestinezët të futen në atë zonë, “nuk është e thënë që të kthehen më”.

Izraeli gjithashtu thotë se pasi Hamasi të mposhtet do të zbatojë një plan të propozuar nga presidenti amerikan, Donald Trump, për të zhvendosur popullsinë e territorit jashtë Gazës, megjithëse e paraqet largimin si “vullnetar”. Palestinezët, së bashku me pothuajse gjithë komunitetin ndërkombëtar, e kanë refuzuar këtë ide.

GHF-ja tha në një deklaratë se është një organizatë e pavarur dhe apolitike dhe nuk do të bëhet pjesë e asnjë zhvendosjeje masive. Ky fondacion theksoi se sistemi i tij është plotësisht në përputhje me parimet humanitare, përfshirë paanshmërinë dhe pavarësinë.

Israel has previously told aid groups that it intends to verify aid recipients and will use facial recognition technology. The GHF has said that food will be distributed on a need-to-know basis, with no selection requirements. However, aid groups say that recipients will have to pass near or through Israeli military positions to reach distribution points, exposing them to the verification process.

The UN and aid organizations also say the GHF plan cannot meet the vast needs of Gaza's population.

Plans for the distribution of non-food aid remain uncertain. The GHF also said that each meal it distributes will contain 1,750 calories. This is below the 2,100-calorie-per-day standard for meals in emergency situations used by the UN's World Health Organization, UNICEF and the World Food Programme.

Aid workers say this change is simply not necessary.

The UN and other aid organizations “have clearly demonstrated that they can meet the needs of this population when they are allowed to,” said UNICEF spokesman James Elder. “We just need to get back to what works.”/ REL