Kalendar historik/ Çfarë ka ndodhur më 27 shtator?

27 Shtator 2023, 10:25, Blog CNA

1540 - Themelohet Urdhri Jezuit

Në Romë, Papa Pali II miraton statusin e Shoqatës së Jezusit, një organizatë misionare katolike. Urdhri i Jezuitëve luajti një rol të rëndësishëm te Kundër-Reformimi dhe arriti të konvertonte në katolicizëm miliona njerëz në mbarë botën. Lëvizja jezuite u themelua nga Injacio De Lojola, një ushtar spanjoll i kthyer në prift, në gushtin e vitit 1534. Jezuitët e parë - Injacio dhe 6 ndjekësit e tij - u zotuan të mbeteshin të varfër dhe shpirtërisht të pastër, teksa bënë plane për konvertimin në katolicizëm të njerëzve nga fetë e tjera.

Në fillim bënë plane për të shkuar në Tokën e Shenjtë. Por në pamundësi për të udhëtuar drejt Jerusalemit, për shkak të luftërave që po zhvillonte ushtria turke ndaj popujve rebelë të perandorisë së saj, ata shkuan në Romë për t’u takuar me Papën dhe për të kërkuar leje për të formuar një urdhër të ri fetar.

Më 26 shtator 1540, Papa Pali III miratoi programin e Injacios për Shoqatën e Jezusit dhe kështu lindi Urdhri Jezuit. Nën udhëheqjen karizmatike të De Lojolës, kjo organizatë u zgjerua shumë shpejt. Jezuitët u dërguan deri në Indi, Brazil, Kongo dhe Etiopi. Arsimimi ishte i një rëndësie të madhe për jezuitët, ndaj Injacio themeloi në Romë Kolegjin romak (që më vonë u quajt Universiteti Gregorian) dhe Germanikum, një shkollë për priftërinjtë gjermanë.

Jezuitët drejtonin gjithashtu disa organizata bamirësie. Kur Lojola vdiq në korrikun e vitit 1556, kishte më shumë se 1000 priftërinj jezuitë. Gjatë shekullit që pasoi jezuitët krijuan degë në mbarë globin. Jo rrallë ata u paraprinin evropianëve
të tjerë në infiltrimin e tyre në toka dhe shoqëri të huaja. Jeta e një jezuiti ishte shumë e rrezikuar nëpër misione të ndryshme. Mijëra priftërinj u persekutuan ose u vranë nga autoritetet e huaja armiqësore ndaj misionit të tyre të konvertimit. Megjithatë, në disa vende, si India dhe Kina, jezuitët u mirëpritën si njerëz të mençur dhe shkencëtarë.

Me shfaqjen e nacionalizmit në shekullin XVIII, shumica e vendeve evropiane i shtypën jezuitët, dhe në vitin 1773 Papa Klementi XIV e shpërndau urdhrin nën presionin e madh të dinastisë së Burbonëve. Por në vitin 1814, Papa Piu VII iu dorëzua kërkesës popullore dhe lejoi riformimin e organizatës. Dhe ky urdhër fetar e vazhdon punën e tij misionare edhe sot e kësaj dite. Injacio De Lojola u shpall shenjtor i Kishës Katolike në vitin 1622.

Ngjarje të tjera të rëndësishme:
1529 - Nën drejtimin e Sulltan Sulejmanit I, i cilësuar nga historianët lindorë si “Ligjvënësi” dhe nga ata perëndimorë si “I Madhërishmi”, trupat osmane nisin Rrethimin e Parë të Vjenës.
1822 - Zhan-Fransua Shampolio, boton përkthimin e parë të hieroglifeve të Gurit Rozeta, duke treguar se sistemi egjiptian i të shkruarit ishte kombinim i shenjave fonetike dhe ideografike.
1924 - Mbi 100 persona mbetën të vdekur, pas një sulmi në trenin e linjës Odesa-Moskë. Motivi i këtij sulmi ishte sa politik, kundër udhëheqjes bolshevike sovjetike të kohës, po aq sa edhe një grabitje e rëndomtë.

1939 - Polonia kapitullon pas 26 ditësh rezistence ndaj ushtrisë gjermane. 140 mijë trupa polake u kapen robër nga pushtuesit gjermanë, ndërsa Varshava iu dorëzua forcave të Adolf Hitlerit.
1940 - Gjermania, Italia dhe Japonia nënshkruajnë paktin trepalësh, që formalizoi Aksin Romë-Berlin-Tokio. Pakti siguronte ndihmë të ndërsjellë, nëse ndonjëri prej nënshkruesve sulmohej nga ndonjë vend që nuk ishte ende i përfshirë në luftë.
1996 - Milicia talebane merr kontrollin e kryeqytetin afgan Kabul. Talebanët do të mbeteshin
në krye të vendit deri në vitin 2001, kur u mposhtën nga ushtria amerikane. Prej 2 vitesh ata
janë rikthyer sërish në pushtet./ Përshtatur në shqip nga CNA