Dokumenti/ Kur Sandro Pertini kërkonte lirimin e Zai Fundos dhe Gani Kryeziut!

26 Tetor 2025, 12:25, Aktualitet CNA

Dokumenti/ Kur Sandro Pertini kërkonte lirimin e Zai Fundos dhe Gani

Një letër e dërguar nga Sandro Pertini, ish-president i Italisë në vitet 80’ të shekullit të kaluar, i cili në periudhën e luftës së dytë botërore ishte një i internuar politik nga regjimi Fashist, si antifashist, Socialist (me vonë do bëhej kryetar i partisë Socialiste Italiane).

ish-president i Italisë, Sandro Pertini

Në letrën e drejtuar ministrit të Jashtëm italian Umberto Riccit e cila daton në 20 Gusht 1943, ai i bën me dije ministrit se sipas shefit të qeverisë italiane dhe mbretit Viktor Emanueli ata duhet të lirohen nga internimi në Ventotene, ku mes tyre dalin dhe emra e Llazar (Zai) Fundos dhe Gani Kryeziut, të dy këta të internuar në Ventotene si antifashistë.

Brenda ishullit ku u hodhën themelet e BE-së dhe u internua intelektuali Llazar Fundo
9 Qershor, 12:15

Për këta Sandro Pertini kërkon të lirohen dhe të kthehen në atdheun e tyre sipas dëshirës së tyre. Më vonë dihet fati i të dyve nga komunistët Shqiptarë dhe Jugosllavë, për Zai Fundon vrasje duke u cilësuar si tradhëtar dhe Gani Kryeziun përndjekje, arrestime, konfiskime pasurish nga Jugosllavët.

Gani Kryeziu

Letra e Sandro Pertinit drejtuar ministrit të Jashtëm italian Umberto Riccit

Letra e Sandro Pertinit drejtuar ministrit të Jashtëm italian Umberto Riccit

Rome 20 Gusht 1943

Shkëlqesisë së tij UMBERTO RICCI

Ministri i Jashtëm.

Romë

Në përputhje me ftesën që më është bërë nga V.E. në audiencën e këtij mëngjesi, ne raportojmë për V.E. duke përshkruar situatën e shokëve tanë në burg ende të lënë në robëri në Ventotene.

1. Rreth 70 të internuar politikë nuk janë ende liruar sepse ata janë të regjistruar nga policia Fashiste si anarkistë. Tashmë, sipas garancisë së dhënë nga shefi i qeverisë e cili në atë kohë doli edhe në shtyp, sipas të cilës nuk do të bëhej asnjë diskriminim politik për të burgosurin politik të liruar nga burgu, thënë se të burgosurit – siç tha V.E sot në mëngjes – ata duhet të gëzojnë lirinë tashmë të dhënë si gjithë të tjerët.

2. Ka gjithashtu rreth 50 të internuar në Ventotene midis sllavëve dhe minoritarëve. Për minoritarët, nga E.V kërkohet që të kthehen në shtëpitë e tyre dhe që sllavët të dërgohen në një lokalitet tjetër.

3.Ka edhe 5 shtetas spanjollë të internuar në Ventotene. Ata, për arsye të ndryshme, kërkojnë të qëndrojnë të lirë në Itali, në një lokalitet tjetër të saj, për sa kohë që regjimi aktual në Spanjë vazhdon tillë.

4.Pastaj ka rastet e mëposhtme të veçanta: Menghestu Isacco, Etiopian, ish-student i universitetit në Romë, i cili do të donte të rifillonte studimet e tij i ndihmuar nga ministria e Afrikës Lindore; Lombardo Carmelo, Siçilian, antifashist ideologjik, i cili nuk e dihet arsyeja pse u arrestua në Ventotene; Luigi Zanon, djali i një babai italian me vendbanim në Barcelonë, ??ka jetuar gjithmonë në Spanjën ideologjike antifashiste, nuk është anëtar i ndonjë grupi politik, ai do të qëndronte në Romë, ku do të kishte mundësinë e punës; Fundo Llazar dhe Gani Kryeziu, shqiptarë, të cilët kërkojnë të kthehen në atdheun e tyre.

Ne besojmë se është e përshtatshme të kujtojmë V.E. edhe një herë se qëndrimi i mëtejshëm i këtyre të internuarve në Ventotene mund të shkaktojë pasoja të rënda duke pasur parasysh praninë në vend të trupave armiqësore gjermane me të internuarit, dhe gjendjen e urrejtjes që mund të jetë në shpirtrat e shokëve tanë të burgosur të mbetur në robëri pavarësisht premtimeve të shefit të qeverisë.

Me respekt

Avv. Sandro Pertini një i internuar politik.

Publicisti Dino Roberto

Reference: Arkivi Qëndror i Shtetit, Itali./ CNA