The system that is collapsing itself

2022-11-02 16:05:00, Opinione Klodian Tomorri

Journalist Klodian Tomorri

A while ago, a colleague, a well-known figure in the media, asked me how much money Edi Rama might have. Of course, my answer was that I don't know. "But - I told him - I am very sure of one thing. Rama is forced to finance a terribly expensive system, which in the long run is always unsustainable."

Të gjithë shqiptarët e kanë të qartë se në përplasjen e fortë mes Edi Ramës dhe “Top Channel” nuk ka asgjë parimore. Edi Rama nuk u bë autokrat dhe shpopullues i Shqipërisë, papritmas në ditën e 3334-t të tij si kryeministër. Ashtu sikurse “Top Channel” nuk u bë një televizion gjobaxhi beftas në vitin e tij të 21-të. Ndaj ky është një sherr që ka vetëm një motiv. Paranë.

Por ndonëse arsyeja e konfliktit është paraja, domethënia e tij është shumë më e thellë se kaq. Ky sherr është simptoma e para e sistemit që po shemb veten. Dhe nuk kishte se si të ndodhte ndryshe.

Në dekadën e fundit, Shqipëria ka hyrë në qark vdekjeprurës qeverisjeje. Në fakt, fillesat e tij janë ca më të hershme, por tani sistemi rrotullohet i gjithi rreth parasë dhe funksionon vetëm falë saj. Para për të blerë influencë dhe lobim në arenën ndërkombëtare, para për të financuar aparatin e brendshëm të propagandës, para për të blerë votat, para për të kenaqur të fortët e krimit, para për oligarkët klientë dhe në fund para për të mbuluar të gjitha këto.

Nga pikëpamja financiare një sistem i tillë mund të mbijetojë për një farë kohë. Por në afatgjatë ai është gjithmonë i paqëndrueshëm. Për një arsye shumë të thjeshtë. Ky është një sistem që nuk e shpërndan paranë në bazë të rregullave të tregut, por e shpërndan atë në bazë të lidhjeve, interesave politike apo shantazhit të ndërsjelltë.

Kur të mirat materiale shpërndahen sipas rregullave të tregut dhe meritës, sistemi nuk bie asnjëherë sepse ata që marrin përfitimet kanë krijuar një vlerë ekonomike për shoqërinë. Pra rrisin tortën e mirëqënies dhe marrin pjesën e tyre. Por kur përfitimet ekonomike nuk shpërndahen nga tregu dhe merita, ata që marrin paratë nuk krijojnë asgjë. Ky është mekanizmi i parë i paqëndrueshmërisë, ai që krijon deficitin e sistemit.

The second mechanism is the one that multiplies it. In general, man's thirst for money is endless. And the only factor holding it back is the inability to produce economic value at all. But when the money you earn no longer depends on the economic value you produce, then the thirst is never quenched. If you add to this the jealousy that naturally arises in the process of distributing undeserved loot, then the system turns into a financial time bomb.

In short, Rama could no longer quench the thirst of his customers with money. So now he is forced to fight with some of them, even though he would never have wanted this. Because the system is starting to collapse. Citizens now have only one thing left. Pray that the rising will take them all down.