Si i zgjedhim se kush janë miqtë tanë?

4 Shtator 2022, 10:57, Blog Frank T.McAndrew

Ne e përdorim fjalën “mik” për të përshkruar një gamë të gjerë marrëdhëniesh. Por të quash dikë “mik”, mund të ketë pak të bëjë me atë se sa shpesh e takojmë, por komunikon një ndjenjë afërsie që e ngre atë person në një status të veçantë në jetën tënde.

Në shumë aspekte, miqësitë kanë kufij më të ngurtë se sa shumica e marrëdhënieve të tjera. Për shembull, shoqërimi ynë me kolegët nis me punësimin tonë, dhe përfundon kur largohemi nga puna (përveç rastit kur kolegët janë bërë miqtë tanë), dhe të afërmit tanë janë të tillë tanë që nga koha kur lindim dhe deri në momentin kur vdesim.

Fillimi dhe mbarimi i miqësive, shënohet rrallëherë shumë qartë. Ndryshimet në miqësi, shoqërojnë zakonisht tranzicione të mëdha të jetës, si për shembull largimi nga shtëpia për të shkuar në universitet apo martesa. Por ruajtja e miqësive të vjetra gjatë këtyre tranzicioneve, mund të ndihmojë në zbutjen e stresit të ndryshimeve të mëdha të jetës.

Por ku nis miqësia dhe ku mbaron njohja shoqërore e tjetrit? Si mund ta dallojmë kur një njohje e ka kaluar kufirin në një miqësi ? Përgjigja për këtë pyetje, varet pjesërisht nga prejardhja kulturore e njerëzve të përfshirë në një marrëdhënie.

Miqësitë krijohen më vështirë në kulturat ku strukturat e farefisnisë mbeten të forta. Kjo

gjë ndërlikohet më tej nga fakti se modelet e miqësisë, mund të jenë shumë të ndryshme midis klasave shoqërore brenda së njëjtës kulturë. Amerikanët priren ta përdorin më lirshëm termin “mik” sesa njerëzit në shoqëritë jo-perëndimore, ndoshta sepse fjala “shok” në anglisht është shumë më në modë.

Kështu, ne mund të përdorim falën “mik” për t’i dhënë një ngjyrë më pozitive lidhjeve tona me të tjerët. Disa kultura e përdorin këtë fjalë për të përshkruar shkallët e miqësisë në mënyrën se si të rinjtë amerikanë përdorin ndonjëherë akronimin “BFF” (Miqtë më të mirë përgjithmonë), për t’i dalluar disa miq nga të tjerët.

Për shembull, në Poloni, ka fjalë që përshkruajnë intensitete të ndryshme miqësie. Me fjalën “przyjaciel”, kuptohet një person me të cilin dikush ekziston ndoshta një marrëdhënie e gjatë dhe të karakterizuar nga një masë e madhe vetë-zbulimi karakterial ndaj njëri-tjetrit. Përkthimi më i mirë në anglisht do të ishte ndoshta një mik më i mirë, edhe pse kjo frazë përdoret më lirshëm në Shtetet e Bashkuara sesa “przyjaciel” në Poloni.

Termi më pak intim, znajomy, korrespondon ngushtësisht me fjalën “buddy” (shoku) në anglisht.

Për shkak se miqësitë kërkojnë një investim kohor dhe burime të tjera, ne mund të menaxhojmë vetëm një numër të kufizuar të tyre në të njëjtën kohë. Rrjedhimisht, studiuesit kanë sugjeruar që ne synojmë ta mbajmë atë numër brenda zonës tonë të rehatisë.

Ndërsa vendosim se kë të pranojmë rishtazi në shoqërinë tonë, dhe kush duhet të largohet, na duhet ndonjëherë të marrim vendime të forta. Ne duam të mbajmë pas vetes njerëz tek të cilët mund të mbështetemi në kohë të vështira, por gjithashtu duhet të zëvendësojmë njerëzit që na shkaktojnë kosto të padëshirueshme sa i përket kohës, parave apo konsumit emocional.

Në çdo rast duam që të mbajmë si miq ata me të cilët kemi “kimi”. Po sa e rëndësishme është kjo tek një miqësi? Shumica nga ne kanë një ndjenjë intuitive, se si duket dhe ndihet të kesh “kimi” me dikë. Bashkëveprimi me ta ka një lehtësi dhe një rrjedhë logjike; një qetësi dhe sinkron në sjelljet jo-verbale, dhe në mënyrën sesi ndërrohen rolet në një bisedë apo si përdoret humori.

Ekziston një besim i madh se po i lexoni saktë emocionet dhe qëllimet e njëri-tjetrit. E gjitha kjo e bën energjike dhe argëtuese përvojën ndër-personale, dhe ndërveprimet e fuqizuara nga “kimia” nxisin marrëdhënie, e cila është më shumë sesa thjesht shuma e pjesëve të tyre.

Një instrument i quajtur “Pyetësori i kimisë më një miqësi” identifikon 5 faktorët kryesorë që kontribuojnë në kiminë në një marrëdhënie. Ato janë ndershmëria, sinqeriteti reciprok, interesat e ndërsjella; ngrohtësia dhe të qenit personal në komunikim; vlerat dhe botëkuptimet e ngjashme (shumë të rëndësishme në një miqësi) dhe tërheqja fizike (veçanërisht e rëndësishme në marrëdhëniet romantike).

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al