Anketimi i ISP-së/ Perceptimi mbi të drejtat e njeriut para dhe pas 1990-ës

4 Nëntor 2023, 14:22, Aktualitet CNA

Anketimi i ISP-së/ Perceptimi mbi të drejtat e njeriut para dhe pas

Instituti i Studimeve Politike ka kryer një anketim mbi perceptimin për të drejtat e njeriut para dhe pas 1990.

Të rinjtë u pyetën për përgjegjësinë e brezit më te vjetër, prindërve ose gjyshërve të tyre që jetuan në sistemin totalitar 1945-1990.

Nga të dhënat e pyetësorit, rezulton se shumica e të rinjve mendojnë se brezat e mëparshëm dhe prindërit e tyre që jetuan në periudhën e diktaturës komuniste ishin fatkeq dhe viktima të kohës dhe sistemit.

Ata mendojnë se shteti e shoqëria duhet të kompensojë vuajtjet e tyre, një përgjigje që mund të konfirmohet nga detyrimin tashmë ligjor shtetëror për kompensimin e ish-të përndjekurve politikë.

Nga ana tjetër vetëm 6.8% mendojnë se prindërit kanë qenë bashkëfajtorë me regjimin e asaj periudhë, vetëm 4.9% mendojnë se shteti sot nuk ka përgjegjësi për vuajtjet e tyre dhe vetëm 2.4% besojnë se ata kanë pasur mundësi zgjedhjeje, por kanë bërë zgjedhje të gabuara gjatë periudhës komuniste.

Anketimi i ISP-së/ Perceptimi mbi të drejtat e njeriut para dhe pas

Konkluzionet e anketimit:

Lidhur me anketimin e zhvilluar, gjetjet kryesore janë:

I. Brezat e rinj 18-20 vjeçarë janë brezi i parë që nuk ka pasur prindër ish-të përndjekur politikë ose ish-pjesë e nomenklaturës komuniste, një ndryshim i rëndësishëm social në raport me mundësinë e një qasjeje të re më neutrale ndaj së kaluarës.

II. Mbi 70% e të rinjve kanë perceptim negativ ndaj së kaluarës komuniste të Shqipërisë, vetëm 4.3% e të rinjve kanë mendim pozitiv ose shumë pozitiv ndaj saj.

III. Më shumë se gjysma e të rinjve kanë vlerësim neutral për sistemin e sotëm politik dhe tranzicionin, kuota të njëjta ndajnë vlerësimet pozitive dhe negative.

IV. Rreth 25% e të rinjve informohen mbi të kaluarën nga familja, 16% nga shkolla dhe procesi mësimor, 13% nga librat, 11% nga media dhe 10% nga interneti.

V. Rreth 88-90% e të rinjve kanë perceptim e përgjigje të sakta lidhur me të drejtat e njeriut të refuzuara ose censuruara gjatë sistemit komunist.

VI. Mbi gjysma e të rinjve ndjehen me fat që jetojnë në kohën e sotme, kur shohin ose lexojnë lajme mbi të kaluarën komuniste, 16% kanë kuriozitet për të mësuar më shumë, vetëm 5% ndjehen të lodhur nga debati mbi të kaluarën.

VII. Gjysma e të rinjve i konsiderojnë fatkeqë prindërit e tyre dhe brezat më të vjetër që jetuan nën diktaturë, si dhe mbështesin kompensimin e viktimave politike. Rreth 5% mendojnë se shteti sot nuk ka përgjegjësi dhe rreth 7% i mendojnë brezat e vjetër si bashkëfajtorë në atë regjim.

VIII. Shumica e të rinjve beson tek parimet kushtetuese dhe shteti ligjor, që garanton të drejtat e njeriut, 12% mendojnë se ato duhet të mbrohen vazhdimisht, rreth 10% mendojnë se ato ekzistojnë vetëm teorikisht dhe pothuajse të gjithë besojnë se Kushtetuta e shteti janë garanci, jo faktori ndërkombëtar./ CNA