Ja se si stresi shkakton probleme serioze në zorrë

10 Qershor 2023, 21:00, Shëndeti CNA

Që stresi kronik është i dëmshëm për shëndetin në përgjithësi, dhe në veçanti për atë të zorrëve, kjo dihet prej disa kohësh. Por tani arsyen e ka zbuluar një studim i fundit i publikuar në revistën “Cell”. Sipas tij, disa substanca të prodhuara nga një tru nën stres arrijnë të stimulojnë qelizat imune të zorrëve dhe të shkaktojnë inflamacion. Por ato e bëjnë këtë përmes një sërë hapash që deri më tani nuk diheshin.

Zorrët të acaruara

Sëmundjet kronike inflamatore të zorrëve (në anglisht IBD) si Sindroma Crohn dhe koliti ulceroz, janë patologji të karakterizuara nga inflamacioni i zorrëve dhe përfshijnë simptoma të tilla si diarre, lodhje, dhimbje barku dhe në rastet më të rënda gjakderdhje rektale.

Shfaqja e këtyre sëmundjeve është shpesh rezultat i ngjarjeve shumë stresuese, si humbja e vendit të punës apo përfundimi i një marrëdhënieje. Kujdesi për shëndetin mendor është një ndihmë e madhe në menaxhimin e këtyre gjendjeve. Por shpesh ai neglizhohet sepse e gjithë vëmendja është e përqendruar tek trajtimet farmakologjike.

Një mesazh alarmues

Kristof Tais dhe kolegët e tij mikrobiologë në Universitetin e Pensilvanisë në Filadelfia, SHBA kanë zbuluar shkaqet molekulare të kësaj lidhjeje. Gjatë niveleve maksimale të stresit, truri dërgon sinjale tek gjëndrat mbiveshkore, të vendosura në skajin e sipërm të secilës veshkë. Në kundërpërgjigje këto të fundit prodhojnë një grup të veçantë kimikatesh, hormonesh steroide të quajtura glukokortikoidë.

Një zinxhir i saktë ngjarjesh

Taiz dhe kolegët supozuan fillimisht se glukokortikoidet, stimulojnë drejtpërdrejt qelizat imune në zorrë. Por studimet tek minjtë, kanë treguar ekzistencën e një numri “lojtarësh të ndërmjetëm”. Në fakt, hormonet në fjalë veprojnë tek neuronet e zorrëve (qeliza që janë pjesë e sistemit nervor enterik dhe që rregullojnë për shembull lëvizjet e muskujve të lëmuar të zorrëve) dhe qelizat që i lidhin ato, qelizat glia.

Nën ndikimin e glukokortikoideve, disa qeliza gliale stimulojnë qelizat imune të zorrëve, të cilat lëshojnë molekula inflamatore sikur të reagojnë ndaj sulmit të një patogjeni. Por nuk ka asnjë kërcënim të jashtëm dhe efekti i vetëm i këtij “frikësimi” është rritja e inflamacionit.

Një pasojë e dytë e glukokortikoideve, është se ato parandalojnë zhvillimin e plotë të qelizave nervore ende të papjekura. Këto neurone do të jenë më pak efektive në kontrollin e lëvizjeve të zorrëve, gjë që mund të shkaktojë probleme të mëtejshme të tretjes për ata me IBD.

Një kontradiktë e dukshme

Një fakt paradoksal, është se hormonet steroide përshkruhen shpesh si një trajtim për ata që vuajnë nga koliti ulceroz ose Sindroma Crohn. Sipas autorëve të studimit, ajo që bën diferencën është periudha e ekspozimit ndaj këtyre substancave: duhet të përdoren për një kohë të shkurtër, pasi në terapitë medicinale kanë një efekt anti-inflamator, ndërsa prania e tyre kronike sjellin efektin e kundërt, dhe shkakton inflamacion.

Shëndeti ynë fillon që nga truri

Studimi nënvizon rëndësinë për ata që vuajnë nga sëmundjet kronike inflamatore të zorrëve, të zbatimit të strategjive të menaxhimit të stresit, së bashku me trajtimet farmakologjike, në mënyrë që të rritet efektiviteti i trajtimeve. Për më tepër autorët e studimit theksojnë se stresi mund të ndikojë negativisht edhe tek patologjitë që prekin organet e tjera, si mushkëritë dhe lëkura, ndoshta duke ndjekur mekanizma të ngjashëm me atë të sapo është zbuluar./ Përkthyer nga CNA.al