web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Bushati- Sadiku in Public Square: Kosovo, the crisis that should have been avoided

2026-03-14 22:13:00, Politikë CNA

 Bushati- Sadiku in Public Square: Kosovo, the crisis that should have been

In the latest episode of the "Public Square" podcast, Ditmir Bushati discusses with Kosovo lawyer Yll Sadiku the impasse over electing a new president in Kosovo.

While this issue has also ended up in the Constitutional Court of Kosovo, Sadiku said that the ideal would be for the election of the president to take place before the 30-day deadline and within the prescribed procedure.

Among other things, he added that going to new elections will only prolong the political crisis in the country and cause even greater consequences in the future.

Full interview:

Ditmir Bushati: I am Ditmir Bushati. My guest today is Yll Sadiku, a lawyer from Kosovo, a man with experience in institutional life but also in the legal circles in Kosovo. Currently at Harvard University Law School. Yll, welcome to Public Square!

Yll Sadiku: Thank you very much Ditmir! Thank you for the invitation.

Ditmir Bushati: As you can easily imagine, I want to have a discussion with Yll about what is happening in Kosovo. So, we are in a situation where the Parliament of Kosovo, the main parties failed to generate the necessary quorum to initiate the procedure for the election of the President of the Republic. What is happening in Kosovo Yll?

Yll Sadiku: The current President's term ends on April 5, 2026. Based on a constitutional provision, the election of the new President must take place 30 days before the end of this term. And this deadline was on March 5, 2026. However, this constitutional provision, while it tells us a deadline, does not tell us any sanctions as to what happens if this deadline is violated. In this case, although on March 4, the Assembly put two names, two candidates for president, on the agenda and it is considered that the procedure has begun. But, on March 6, President Osmani decreed the dissolution of the Assembly based precisely on this provision. However, there is another provision in the Constitution, which fully clarifies the manner of electing the President. According to this other provision, the election of the President can go up to three rounds and must initially be with a 2/3 majority in favor and then a simple majority can select the candidate in the third round. This procedure must be completed within 60 days. The same provision also provides for the dissolution of the Assembly as a sanction for the failure of this procedure. Now we are in a situation where these two constitutional norms are not necessarily contradictory, but they still create a kind of ambiguity. Now, we have political actors who believe that the dissolution of the Assembly is fair and in line with constitutional requirements. We have the other side who thinks that this dissolution should not have been done because the 60-day deadline had to be exhausted. In this situation, the Self-Determination Movement on March 9 sent the decree for the dissolution of the Assembly of the Republic of Kosovo to the Constitutional Court. In that request, the imposition of a temporary measure was also requested.

Ditmir Bushati: I remember that the election of President Pacolli, President Jahjaga, President Thaçi, in one way or another was accompanied by a kind of controversy, I would say. Whether it was the way they were elected, or the current president. The way the political forces were aligned. The intervention of the international factor, especially in the case of Mrs. Jahjaga. This time it seems to me that the international factor is silent and is observing the political class in Kosovo. Do you share this observation with me?

Yll Sadiku: Po. Presidentja Jahjaga është rasti i vetëm që është zgjedhur në raundin e parë. Të gjithë presidentët e tjerë kanë shkuar deri në raundin e tretë. Përsa i takon faktorit ndërkombëtar, unë ndaj të njëjtin mendim. Nuk po shoh ndonjë interesim apo ndonjë përfshirje të paktën jo direkte për të gjetur një kandidat konsensual. Unë besoj se kjo në njërën anë po na tregon se partitë politike në Kosovë duhet të kenë një nivel maturie më të lartë dhe të gejnë një kandidat konsensual dhe të gjejnë një zgjidhje për të mos bllokuar institucionet pa qenë e nevojshme angazhimi i aktorëve ndërkombëtarë. Prandaj, dhe unë besoj se pa angazhimin e aktorëve ndërkombëtarë, partitë politike do të japin zgjidhje kësaj çështjeje dhe do të gjejnë një kandidat konsensual, qoftë tani apo më vonë nga vendimi i Gjykatës Kushtetuese. 

Ditmir Bushati: Sa shanse ka sipas jush që të kemi një president në përputhje me parashikimet kushtetuese të Kosovës?

Yll Sadiku: Unë besoj se përderisa ka kaluar afati prej 30 ditësh, gjithmonë do të ekzistojnë pretendime të partive politike se zgjedhja e presidentit nuk është bërë në linjë me kërkesat kushtetuese, por gjithsesi dhe në rast të ngritjes së një çështje të tillë pranë Gjykatës Kushtetuese, do të duhej të vendoste vetë gjykata. Ideale do të ishte që zgjedhja e presidentit të bëhej para afatit prej 30 ditësh dhe brenda procedurës që parashihet. Ideale do të ishte që tre raundet të kryheshin para afatit 30 ditë. Gjithsesi, unë besoj se jemi brenda një situatë paqartësie dhe tani Gjykata Kushtetuese do të duhej ta interpretonte Kushtetutën në linjë me qëllimin e saj. Unë besoj se Kushtetuta e Republikës së Kosovës në asnjë moment nuk ka ndërmend bllokimin e institucioneve të Kosovës. Në këtë rast, qëllimi është zgjedhja e një presidenti. Por, sigurisht që edhe zgjedhja duhet të bëhet brenda përcaktimeve kushtetuese. Prandaj, për Gjykatën Kushtetuese besoj se pyetja kryesore do të jetë nëse me kalimin e afatit 30 ditor, me kalimin e 5 marsit a konsiderohet se janë shterrur të gjitha mjetet dhe metodat që partitë politike të gjejnë një kompromis për një kandidat për president? Apo nëse me fillimin e procedurës e kemi afatin e ri prej 60 ditësh dhe u jep kohë partive politike që të zgjedhin kandidatin? Nëse vazhdohet me zgjedhje, atëherë, është shumë e mundur që Kosova pas datës 5 prill kur Presidentes Osmani i përfundon mandati dhe ushtruese e detyrës bëhet Kryetarja e Kuvendit, ne do të përfundojmë në një situatë ku kemi një Kuvend të shpërndarë, kemi një qeveri në detyrë dhe një president në detyrë. Pra, institucionet kryesore shtetërore i kemi pa titullar që kanë mandate të plotë. E kjo besoj që ka shumë implikime. Si në Kosovë po ashtu dhe në arenën ndërkombëtare, e sidomos në kohët e fundit.

Ditmir Bushati: Po supozojmë skenarin tjetër që ju shtjelluat. Shkohet në zgjedhje të parakohshme. Në këto institucione që unë po i quaj institucione përfaqësuese në detyrë duke filluar nga Presidenti i Republikës duke qenë se pas 5 prillit përfundon mandati, e kështu me radhë. Parlamenti i ri nga leximi që unë i bëj Kushtetutës së Kosovës, kurdo që ai të konstituohet do duhet që ‘ti nënshtrohet të njëjtës llogjikë numrash në Kosovë. Leximi im është që kjo lloj formule është nxitje për kompromis politik mes palëve kryesore. A e sheh të mundshme që të ketë një rikonfigurim totalisht ndryshe parlamenti i ri? Pra, që shumica të ketë edhe më shumë vota, apo që pakica jo vetëm të bëhet shumicë por dhe të ketë një numër votash që të zgjëdhë presidentin? Apo thjeshtë është një rrugë edhe më e gjatë për të shkuar të konsensusi që s’ke nga t’ia mbash? 

Yll Sadiku: Unë po besoj se në fakt kjo është brenga kryesore e qytetarëve të Republikës së Kosovës. Dhe nëse shkojmë në zgjedhje të reja nuk ka asnjë garancie që nuk do të përfundojmë në situatën identike në të cilën jemi. Për shkak të peshës që ka roli i presidentit dhe Kushtetuta parasheh një shumicë prej 2/3, unë nuk shoh ndonjë mundësi që do të arrihet nga ndonjë parti e vetme politike. Pra, ne përsëri do të përfundojmë në situatën ku partitë politike duhet të ulen, duhet të diskutojnë dhe duhet që të vinë me një kandidat të përbashkët, me një kandidat që vjen nga një marrëveshje politike për t’u zgjedhur president. Ne përsëri duhet të vijmë në këtë situatë. Nëse kjo ka qenë e pashmangshme, atëherë besoj se frustrimi me të drejtë i qytetarëve të Republikës së Kosovës ka qenë, pse të krijohen kriza të reja, vetëm për të ardhur në përfundimin e njëjtë. Qëllimi i përfaqësuesve tanë duhet të jetë që të shmangë krizat, jo të krijojnë të reja. Unë besoj se dhe nëse shkojmë në zgjedhje të reja, i bie që qytetarët e Republikës së Kosovës do të kenë shansin edhe njëherë që të mbështesin kandidatët e tyre, të ndryshojnë votën e tyre nëse kanë për ta ndryshuar, por, në sistemin që kemi ne është pothuajse e pamundur që një parti politike të arrijë shumicën prej 2/3-ve dhe kompromisi është i domsdoshëm. Qëllimi i Kushtetutës është pikërisht nxitja e këtij lloj kompromisi. Besoj se zgjedhjet e reja vetëm sa do ta zgjasin këtë krizë dhe do të kishim pasoja dhe më të mëdha në të ardhmen.

Ditmir Bushati: Si jurist, si e sheh tendencën e klasës politike që në fakt nuk është vetëm në Kosovë por është dhe në Shqipëri, për të pasuar topin apo për të gjetur zgjidhje në instancat kushtetuese apo ligjore, siç është rasti në fjalë në Gjykatën Kushtetuese për të tilla çështje. Në rast se i refereohemi zgjedhjes së presidentit ka një grup dispozitash në Kushtetutën e Kosovës dhe më rezulton se Gjykata Kushtetuese e Kosovës është vënë në lëvizje duke imponuar përmes vendimarrjes së saj mënyrën sesi votohet. Pra, duke qartësuar kuorumin dhe prezencën në sallë dhe mënyrën si duhet të votojnë deputët. A mos jemi në situatën kur ka një paaftësi për të gjetur kompromis dhe lojërat politike tentojnë që të zgjidhen përmes një formule kushtetuese? Në fakt Gjykatat Kushtetutese kur vendosen në presioniin e politikës dhe opinionit publik i ngatërrojnë edhe më keq punët, për ta thënë troç.

Yll Sadiku: Një nga qëllimet e vendimeve të Gjykatës Kushtetuese është edhe interpretimi i Kushtetutës. Me atë interpretim, shumë shpesh gjykata dhe sidomos kjo e jona krijon dhe norma të reja kushtetuese. Me krijimin e normave kushtetuese, Gjykata Kushtetuese u ka dhënë zgjidhje problemeve të cilat politika nuk ka mundur t’i zgjidhë. Gjithsesi, unë besoj se kjo nuk është një praktikë e mirë për gjykatën për shkak se në këtë rast gjykata luan një rol në manifestimin e vullnetit të qytetarëve. Unë besoj se ky nuk është qëlllimi i Gjykatës Kushtetuese. Në një shtet ku ka maturi politike, ku ka diplomaci të pjekur, përfaqësuesit janë ata që bëjnë zgjidhjen e problemeve politike dhe jo Gjykata Kushtetuese. Në rastin tonë, duke pasur parasysh edhe më herët që institucionet tona janë bllokuar për arsye politike por duke arsyetuar cështje kushtetuese. Atëherë, Gjykata Kushtetuese ka ndërhyrë dhe ka dhënë zgjidhje. Unë besoj se dhe në këtë rast do bëjë të njëjtën gjë. Nuk jam shumë në favor, që gjykata të bëjë interpretime të manifestimit të vullnetit të popullit. Por, gjithsesi, tani për tani, duket se është rruga e vetme për të dalë apo për të evituar një krizë të mundshme.

Ditmir Bushati: Flasim gjithmonë për sfidat që ka përpara Kosova. Edhe unë e kam të vështirë të mendoj se cila do ishte narrative kryesore në rast se do shkonim në zgjedhje të parakohsme. Të gjitha kahët politike do t’i premtonin popullit diçka që nuk e kanë në dorë. As shumica nuk merr dot më shumë, në asnjë lloj rrethanë nuk ka numrat kushtetues. As pakica, dhe nëse bëhet shumicë, nuk bëhet dot shumicë kushtetuese. Kam përshtypjen që Kosova ka një periudhë kohe që është futur në një lloj rrethi vicioz. U duk në gjykimin tim sikur doli me zgjedhjet e 28 dhjetorit, duke qenë se verdikti ishte i qartë. Tani, duket sikur është rifutur sërish tek ky rreth vicioz. Cilat janë sfidat kryesore që ka Kosova kur ti i sheh edhe nga SHBA ngjarjet e mëdha që po ndodhin? Një lloj çarje në raportet transatlantike, një situatë disi e ndryshme e sigurisë në rajon. Ka një tendencë për të rigjallëruar procesin e anëtarësimit në BE. Ku është Kosova para gjithë këtyre sfidave me e thënë fare troc pyetjen?

Yll Sadiku: Ju me të drejtë e përmendet se nëse shkohet, nëse ka nevojë dhe për një fushatë të re politike për zgjedhje, atëherë partitë politike duhet të marrin parasysh që zgjedhjet ishin në dhjetor dhe nuk kanë për të prezantuar ndonjë platformë të re. Secili kandidat do të mundohet që të vërë fajin te kandidatët e tjerë për mbërritjen në këtë pikë. Po ashtu, asnjëri nuk mund të premtojë se mund t’ua bëjë zgjedhjen e presidentit për shkak se e dihet që nuk mund të bëhet. Kjo vetëm devijon drejt një krize tjetër. Kriza kryesore është që edhe nëse kemi ushtrues të detyrës së residentit, Kushtetuta parasheh që ajo pozitë mund të ushtrohet deri në 6 muaj. Nëse ne nuk kemi kuvend, nuk kemi qeveri dhe president deri në ato 6 muaj, atëherë ne jemi në pasiguri totale juridike. Ne nuk e dimë se çfarë mund të ndodhë për shkaks e nuk ka më mandat as drejtuesja e detyrës së presidentit. Kjo, besoj se ka efekt në politikat e brendshme, në ligje, në çdo gjë që ndikon jetën e qytetarit, sikurse në politikën e jashtme. Në politikën e jashtme nuk është mirë që Kosova të përfaqësohet nga një ushtrues detyre i presidentit dhe nga një qeveri në detyrë. Ne po jetojmë në një kohë kur luftat po nisin anembanë botës dhe kur dhe arkitektura e sigurisë është duke ndryshuar shumë shpejt. Në këtë kohë, Kosova duhet të ketë një udhëheqje të konsoliduar dhe duhet të punojë drejt aleancave që garantojnë sigurinë e Republikës së Kosovës. Dhe unë besoj se kjo aleancë është NATO. Sa i përket raporteve me Serbinë, ne nuk jemi rasti i parë apo i fundit dhe as rasti i vetëm kur na duhet të ndajmë një kufi me një shtet armiqësor. Unë besoj se duhet të gjejmë një mënyrë për të jetuar në Ballkan dhe për të jetuar si fqinj. Nuk kemi nevojë as të jemi aleatë, as të jemi miq, por na duhet të jemi fqinj të përgjegjshëm. Sidoqoftë, gjithmonë duhet të veprohet në mënyrë të kujdesshme. Ne duhet të jemi në koordnim të plotë me aleatët tanë.

Ditmir Bushati: You have been at Harvard Law School since August of last year, in what I would say is a fantastic experience. Both the school and the University as a whole do not need much commentary or publicity. Very briefly, what has impressed you the most from this experience and what would you say to people who want to follow more or less the same career trajectory?

Yll Sadiku: In one sentence, it is critical thinking. Critical thinking is highly encouraged here. There is nothing here that is unchangeable. Here, we are always encouraged to challenge colleagues, to challenge professors. Always with the idea of ??coming up with a better result.

Ditmir Bushati: Yll Sadiku, thank you for being with me at Public Square!

Yll Sadiku: Thank you Ditmir! / CNA





Lajmet e fundit nga