LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

After 30 years, he returns to Albania/ The author of the novel "The Fugitive" recalls his visit to Tirana during the dictatorship

2022-11-29 14:33:00, Kulturë Robert Papa

After 30 years, he returns to Albania/ The author of the novel "The

Stefan Nilson, a Swedish journalist, has published a novel: "The Fugitive". Stefan was a sports journalist. His book has been translated into Albanian. In the 80s, he came to Albania with the Swedish national team. I remembered the meeting with a Swedish journalist, we even traveled together from Berat to Tirana, with the Polish Fiat of Sporti newspaper. Nilson wrote to me from Sweden wanting to talk about "Focus".

For me it was fun because it took me back in time. The match of the national team, as always at "Qemal Stafa" or not "Shpresa", in Berat, because the new stadium was built.

Jam lidhur me zoom nga Suedia. E kam pyetur se cfarë kujtonte nga Shqipëria ,kur pat ardhur me ekipin e Suedise kundër nesh. Ai më tha se”

Kujtoj shumë. Ishte e pazakontë të vije në Shqipëri. Ishte shumë ndryshe me atë që unë isha mësuar dhe kjo nisi që në aeroport. Thuajse pa aeroplanë. Vetëm avioni ynë. Pastaj udhëtimi më autobuz, pastaj stadiumi. Ndeshja dhe qyteti. Cdo gjë ishte ndryshe nga bota ime.

Doja të dija si u ndjenë kur arritën në Rinas. Ai thotë se njerëzit ishin miqësorë. “ Një nga kujtimet kur shkuam me atobuz nga Rinas në Tiranë, erdhën të kalimi i shinave të trenit. Pamë se treni po vinte nga Tirana për kah Durrësit. Ai trau, shkopi, si i thoni, ishte poshtë. Treni po ulte shpejtësinë kur panë autobuzin.

Ndaloi. Dhe gruaja që po drejtonte atë traun, shkopin,e ngriti lart. Kësisoj na la ne të kalonim dhe gruaja na e bënte me dorë. Ne ndaluam, ajo thoshte kaloni. Kjo qe kujtesa e parë e madhe.”

Asokohe,isha gaztar te “Sporti Popullor” dhe kisha akses me ekipet e huaja. Mbaj mend se shumë tifozë mblisheshin ndanë Hotel “Tiranës” për të parë nga afër lojtarët.

Stefan kujton se si pëshpërisnin kalimtarët te sheshi “Skenderbej”. Ai më thotë se “ qe e habitshme sepse Shqipëria ishtë nën diktaturë. E dinim se nuk mund te kontaktonim me njerëzit, por ata ishin miqësorë.

Buqëqeshnin ndaj nesh. Kështu kur ecnin në sheshin “Skënderbej” me lojtarët tanë Hisen, Pedersen, ju dëgjonit shqiptarët që thonin emrat e tyre.”

I them se një gazetar suedez erdhi të shikonte Shporesat në Berat dhe ka ardhur në tiranë me Fiatin e gazetës sonë dhe unë kam folur anglisht gjatë gjithë rrugës. Cdo suedez fliste shkëlqyeshëm anglisht. Me thotë se ai është Xhin Honson.

Do doja ta takoja , i them. Ai thotë se sa herë i përmedn Shqipërinë, ai kujton udhëtimin në Berat, se pse qe i vetmi që u lejua të shkonte atje.”

Nuk besoj se ata kanë pasur ndonjë ide rreth nesh askohe. Pohon se “Dinim vetëm që ishit të mbyllur, diktaturë. Më të mbyllur se vendet e tjera në Europën Lindore. Për Shqipërinë në nuk dinim asgjë. Kam ardhur edhe më vonë.

E pamundur të gjeje një hartë. ishte një aventurë. Më bëri kurioz. Dicka nga ndeshja. Isha ukur në tribunën e Qemal Stafës. Kisha një revistë suedeze.

Asokohe ju nuk kishit shumë revista me ngjyra. Një koleg shqiptar pa të revista ime, pastaj ja dha një kolegu tjetër.Pastaj revista doli jashtë kabinës. E shikoja me sy revistën që shkoi dorë më dorë der te sahati i rezultatit. Pra se të fillonte pjesa e dytë, revista nisi të kthehej te ne. Erdhi dorë më dorë dhe e mora, Por foto me ngjyra në mes mungonte. Stefan Peterson i “Ajaksit”.

E pyes: Keni botuar një libër me subjekt shqiptar? Më thotë se është një novelë. “Eshtë botuar në Suedi para 9 vitesh. Do ishte botuar më parë në Shqipëri por ishte covid.”

Unë jam kureshtar rreth subjektit. Ai nis e rrëfen: është një novelë rreth një djaloshi shqiptar që arratiset më 1975. Quhet Kreshnik. Ai ka lindur jashtë Vlorës. Një ditë ecën drejt Ksamlit. Ai del me not drejt Kretës.

Për t’u arratisur. Kjo është pjesa e parë e librit. Pjesa e dytë është kur thehet në Shqipëri më 1991, të takonte nënën, të cilën nuk e kishte kontaktuar dot për shumë vite. Ndërkohë ai është një oficer policie i arsimuar në Suedi. Ai fillon të punojë si oficer police në Shqipëri. Ngjet di^ka dhe është përfshirë me ngajrjen.

Pjesa e tretë, janë ngjarjet e piramidave 97 kur po ndiqnin të keqinjtë. Eshtë një novelë, por gjithcka ka ndodhur në një fare rruge por jo saktësisht.”

Dua të di se ku i ka gjetur burimet. Si erdhi te ideja? Nis e tregon se idenë e kam nga një mik i tij, Ndue Gjergji, që jeton në Goteberg. “Ai u arratis më 1959, 1960. Ai është nga veriu nga ana e Shkodrës. Doli përmes Jugosllavisë. Kështu, jam kthyer më atë më 1992-1993 dhe pashë si ishte gjendja.Pashë shtëpinë,

Çfarë kishte lënë kur u arratis. Kur takoi nënën, babai kishte vdekur. Aty lindi ideja e librit. Unë , thotë, ai, kam qenë në Shqipëri 38 ose 39 herë.”

Valle a u prit më kërshëri libri në Suedi apo një realitet ndryshe? Me modesti më thotë se nuk ishte bestsellër. “Shqipëria nuk është vend i njohur dhe unë nuk jam shkrimtar i njohur, jam gazetar sportiv.

Disa më njohin por jo shumë, por shumë nga ata që e kanë lexuar, më kanë thënë faleminderit për librin. Më pyesin kur do jetë libri tjetër dhe do kem një libër tjetër. Shqiptarët që e kanë lexuar, më kanë thënë duket sikur e ka shkruajtur një shqiptar, dhe donin të dinin se si kisha aq shumë njohuri. A mban mend Ilia Shuke?

I say yes, he tells me that my younger brother is married to his daughter. She has been living in Sweden for 30 years." For me, he says, it's a family connection. I had a friend, Arben Fagun, Agimin. Olsi Rama was a friend of Arben, I know Olsi, he was in Sweden, too.

I have heard from them and their stories. Since 1991, I have managed a project with about 15 large clothing barges. Then we sent school banks, chairs, blackboards. In different schools in Tirana.

They were used things, but in good quality. 200 thousand devices. I did a lot of transportation, meanwhile we created connections between 6 government schools in Tirana for exchanges with teachers, directors, people. We created libraries in 12 schools in Tirana. It was a long process. All these together made this book".

Lajmet e fundit nga