Mevlan Shanaj: This is who Lasgushi was for me and the unsaid of his life

2022-08-29 11:14:00, Kulturë Mevlan Shanaj

Mevlan Shanaj: This is who Lasgushi was for me and the unsaid of his life

Poet Lasgush Poradeci

Lasgush! How afraid to approach this name! I had the opportunity to approach him, talk to him, he told me a lot not only about aesthetics, about life, about school, about women and always proud, haughty, dictator (actually the emperor of free thought). In July 1981, Mario Ashiku, a director in Pogradec, (of course as a convict from the Institute of Arts) with a troupe of actors had prepared a play with Pogradec's poems.
I had a problem with my hand. I talked with Dr. Misto Marko, friend of Lasgushi, learned man. We go to Thomaqi, the closest friend. Thomaqi had a studio of thênçin who worked as a painter or executor of plaques or announcements of the city. Passion had movie posters. Lasgushi spent hours in that studio with Thomaq, right there on one of those tape recorders distributed by the League of Writers, from time to time Lasgushi recited! I don't know where those poetic readings in his voice should be.

To convince him for the interview, we met his childhood friend Nuçi Tira, who was "in power" the vice president of the Interior Department. It was decided that the next day Lasgushi, friend Nuçi and Dr. Misto would meet in Drilon, it was calm and beautiful there! It was the place where friend Enver rested. We, as television, convinced them after Comrade Enver came in August!

U takuam dhe biseda ishte mes tyre e lirë, mes shokësh të përditshëm. Erdhi edhe rakia perla apo moskat që ia kishte qejfi. Duke xhiruar ishte krejtësisht i lirë në mendimet e tij. Me kamerën e Stefan Gajos, me film 16 mm, kemi xhiruar gati dy orë. Në një çast më thotë për Naçin(kameramanin) po ky ç’më rri si vuv nuk flet fare!
Mes shumë bisedave citoi për Kosovën; Kosova, luftë Skënderbejane… do të vuaj se nuk e kaloi Rilindjen, asnjë popull nuk zhvillohet pa kaluar Rilindjen.

Më tej më thotë: Unë poezinë nuk e shkruaj po nuk lëvizi guri i mullirit! E di ti, gurin e mullirit?!

- Po, i them! Pa pritur, më bërtiti: Asgjë nuk di! Unë heshta. Ata që ia dinin huqet nuk reaguan, por Dr Misto i tha, z. Llazar, (atij nuk i thoshte njeri Lasgush, veçse z. Llazar, ) ky e di se është i shoqi i Natashës!

Ah, më tha, ajo është e mirë! Në bisedë e sipër përmendi vetëm Ismail Kadare, kuptohet për mirë. Dhe emrat botërorë: Lermontov, Heine, dhe Leopard! E di ti nga sa libra kanë shkruar këta? Unë ngrita supet! Nga njëckë, më tha dhe ngriti gishtin e vogël. Sepse poezia nuk është art që bëhet me porosi. Unë që të bëj një poezi rri me muaj apo me vite! Më thonë mua pse nuk shkruan Llazari, ja shkrova unë për Reshit Çollakun se e njihja dhe thashë: Hajde o Reshit Çollaku, shtive shtatë e vrave tetë, përse e shkrova kështu?! Se ishte trim ai!

Nga intervista u transmetua 31 min në "TVSH" dhe 30 min të tjera i sinkronizova dhe i dorëzova në arkiv pasi ishin mendime të lira që sigurisht nuk do t’i pranonin për t'u shfaqur në atë kohë. 10 vjet më vonë më 1991 shkova në Arkivin e "TVSH"-së i kërkova ato materiale të sinkronizuara të gatshme për transmetim, por nuk e gjeta filmin. Kur u shfaq dokumentari për Lasgushin në një festival të filmit, zbrisja shkallët e pallatit të kulturës me Viktor Gjikën, që kishte në dorë, kupën e festivalit me dokumentarin “4 këngë për partinë” më thotë: Kjo kupë i takonte Lasgushit, po Partia i merr të gjitha!

Kthehem te koha me Lasgushin, në mbrëmje të asaj dite aty ku është sot “Turzmi” që i thonë, po shëtisnim pesë veta, thotë Dr Misto, po fryn gjoli z. Llazar, ikim,! Jo, thotë dhe ma kap dorën e më tregon se poshtë këmishës kishte karton për t'u mbrojtur nga era, nuk ka ç’më bën era, jam i mbrojtur! Dhe pak më tej nxori orën nga xhepi i një kostumi të vajtur, ora ishte një orë kineze tavoline, i ra nga dora u përkula e mora, e vuri në vesh dhe tha: Gjene punon! Ç’më shikon i çuditur më tha: ora për të treguar kohën është , jo po të krekosesh me ora të shtrenjta! Kjo e bën punën për mua dhe e futi në xhep! Kuptohet kur ishe me të ai fliste, fliste dhe tregonte pafundësisht ngjarje me një kujtesë fenomenale!

This is who Lasgushi was for me! More than a legend, not a person, a magic that continues to wander in the minds of every pogradecar! You know, that one time he was brought from the hospital dead, but after a few hours he rose from the coffin! And he said: I am Saint Lazarus, I don't know how to die! This was Lazar Gusho! Much later together with Natasha we prepared a script for a feature film, then we met Marie, her daughter, for authorship permission. Only one wish left! The script sits in the drawer as many, many other works!/windows sit for the creators