From high expectations to disappointment/Serbia and the Donald Trump administration

2025-12-26 10:24:00, Kosova & Bota CNA

From high expectations to disappointment/Serbia and the Donald Trump

From billboards with the message "Trump, Serbian", to disappointment.

Sanctions against the Serbian Oil Industry (NIS), tariffs on products from Serbia, which are the highest in the region, as well as the blocking of imports of automobile tires from the Chinese Linglong factory in Serbia, are measures that the US administration has taken since Donald Trump took office less than a year ago.

Serbian President Aleksandar Vu?i? now admits that instead of the expected major progress, the Trump administration has made decisions that are not in Serbia's interest.

This assessment comes a year after the American elections, when in Belgrade Trump's victory was "celebrated" with the expectation of a more favorable stance towards Serbia.

"I think [Vu?i?] wanted Trump to accept him and see him as a key figure for peace in the region. He must be disappointed that this didn't happen," Professor Daniel Serwer from Johns Hopkins University in the United States told Radio Free Europe.

The US State Department refers to the Embassy in Belgrade

The US State Department did not directly respond to Radio Free Europe's question about the Serbian president's comments, but referred to a statement from the US Embassy in Belgrade.

That statement broadcast the speech of the charge d'affaires, Aleksandar Titolo, at the opening of a section of the Morava Corridor near Vrnja?ka Banja, in central Serbia, on December 24.

Titolo said at the time that under the leadership of Vu?i? and Trump, cooperation between Serbia and the US is now "stronger than ever and today we can see some of the concrete fruits of our strong and growing partnership."

The works on the Morava Corridor are being carried out by the American-Turkish consortium Bechtel-Enka, while Titolo added that 2025 was "an important year, because we have entered a new era of relations between the US and Serbia."

"This year we had historic high-level meetings between American and Serbian officials. Let's just mention the meeting between the US Secretary of State and the Serbian Foreign Minister, the first in almost two decades. We have also announced the new Strategic Dialogue between our two countries ," he added.

The US conducts Strategic Dialogues with dozens of countries around the world with the aim of improving bilateral relations. Among the countries in the region, Romania and Slovenia – members of the European Union – as well as North Macedonia, the only one from the Western Balkans, have conducted strategic dialogues with Washington.

However, the fact is that the US has not had an ambassador in Serbia for almost a year.

Although Trump had nominated Republican Mark Brnovich for that position in March, in early October the administration withdrew this proposal, without giving any reason.

Why did Belgrade have high expectations from Trump?

Kur Donald Trump u rikthye në Shtëpinë e Bardhë në janar, përfaqësuesit nga pushteti në Serbi nuk e fshehën gëzimin.

Presidenti Vuçiç deklaroi se në një bisedë telefonike me Trumpin kishte theksuar se Serbia ishte vendi ku ai kishte mbështetjen më të madhe në të gjithë Evropën.

“Jam i sigurt se, me mbështetjen e miqve, dhe me miq nënkuptoj gjithë rrethin e presidentit Trump, do të mund ta bëjmë atë ta bëjë Amerikën Madhështore, ndërsa ne ta bëjmë Serbinë një vend të dinjitetshëm që do të bashkëpunojë shumë mirë me Shtetet e Bashkuara”, shkroi Vuçiç më 11 nëntor 2024 në Instagram pas asaj bisede.

Një vit më vonë, në një fjalim në Konferencën e Ambasadorëve të Ministrisë së Punëve të Jashtme të Serbisë në Beograd, Vuçiç tha se deri më tani nuk ka përparime.

Ish-ambasadori i Serbisë në Uashington, Ivan Vujaçiç, thotë për REL-in se sot marrëdhëniet Serbi-SHBA nuk janë aspak të mira, gjë që e shpjegon me tarifat më të larta në rajon, sanksionet ndaj NIS-it dhe ndalimin e gomave të Linglong-ut.

“Ka pasur mbështetje për Trumpin dhe u krijua një opinion publik që shpresonte se ai do të kishte shumë më tepër mirëkuptim për Serbinë në një sërë çështjesh. Kjo doli të jetë e pasaktë”, u shpreh ai.

Ai shton se është tentuar afrimi me administratën Trump përmes projektit të revitalizimit të kompleksit të Shtabit të Përgjithshëm, duke vlerësuar se kjo u bë në një “mënyrë të keqe”.

“Dhëndri i Trumpit në një moment kuptoi se po futej në një situatë që kishte elementë korrupsioni dhe vepra penale dhe u tërhoq”, thekson ai.

Kompania Affinity Partners e Jared Kushnerit, dhëndrit të presidentit amerikan, njoftoi së fundi se heq dorë nga ndërtimi i një kompleksi luksoz në qendër të Beogradit në vendin e ish-Shtabit të Përgjithshëm, të shkatërruar në bombardimet e NATO-s më 1999.

Më herët, Prokuroria në Serbi ka akuzuar ministrin e Kulturës të Serbisë, Nikolla Sellakoviç, për falsifikim dokumentesh mbi bazën e të cilave Shtabi i Përgjithshëm e humbi statusin e trashëgimisë kulturore.

Zyrtarët e justifikuan projektin me pretendimin se ai do t’i afronte marrëdhëniet mes Serbisë dhe SHBA-së, duke akuzuar kundërshtarët se e kishin sabotuar dhe kishin larguar investitorët.

I pyetur pse në Beograd besonin se Trumpi do të mbante një qëndrim më të favorshëm ndaj Serbisë, Serwer thotë se ata ishin ndier se ishin trajtuar mirë gjatë mandatit të parë presidencial të Trumpit.

“Dhe shpresonin se interesat e familjes Trump në Beograd do të mbizotëronin”, thekson ai.

Takimi i Vuçiçit me Trumpin në mandatin e parë

Aleksandar Vuçiç u takua me Donald Trump gjatë mandatit të tij të parë, në shtator 2020 në Shtëpinë e Bardhë, kur së bashku me kryeministrin e atëhershëm të Kosovës, Avdullah Hoti, nënshkroi Marrëveshjen për normalizimin e marrëdhënieve ekonomike mes Serbisë dhe Kosovës.

Jo të gjitha obligimet nga ajo marrëveshje, e njohur si Marrëveshja e Uashingtonit, janë zbatuar deri më sot.

Pikërisht për çështjen e Kosovës, zyrtarët në Beograd prisnin më shumë mirëkuptim nga administrata amerikane, por qëndrimi amerikan nuk ka ndryshuar.

SHBA-ja ishte ndër të parat që e njohu shtetësinë e Kosovës, ndërsa Serbia ende nuk e njeh pavarësinë e saj.

Një takim i ri mes Vuçiçit dhe Trumpit nuk ndodhi, edhe pse Vuçiç në fund të prillit paralajmëroi se gjatë një vizite në SHBA në maj do të takohej dy herë me presidentin amerikan.

Megjithatë, Vuçiç ndërpreu papritur vizitën, për siç u tha, dhimbjeve të forta në gjoks dhe tensionit të lartë.

Më vonë, më 23 shtator, Vuçiç u takua në Nju Jork me sekretarin amerikan të Shtetit, Marco Rubio, në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara.

Sipas Vuçiçit, ata diskutuan për forcimin e dialogut politik, përmirësimin e bashkëpunimit ekonomik dhe sfidat e përbashkëta të sigurisë, me fokus në zgjidhjen e çështjes së tarifave amerikane.

Administrata amerikane në prill i vendosi Serbisë tarifën më të lartë në rajonin e Ballkanit Perëndimor – 37 për qind.

Pak para se Vuçiç të pranonte se nga Uashingtoni nuk kishte përparime siç priste, Doganat dhe Mbrojtja e Kufijve e SHBA-së urdhëroi ndalimin e importit të gomave të prodhuara në fabrikën kineze Linglong në Serbi, për shkak të dyshimeve për punë me detyrim.

Po ashtu, si pasojë e sanksioneve amerikane ndaj NIS-it për shkak të pronësisë shumicë ruse, u pezullua puna e rafinerisë së NIS-it për përpunimin e naftës së papërpunuar.

Sa e rëndësishme është Serbia për SHBA-në?

I pyetur për të ardhmen e marrëdhënieve serbo-amerikane, ish-ambasadori Ivan Vujaçiq thotë se SHBA-ja nuk e ka shumë në qendër të vëmendjes Serbinë.

“Nuk jemi shumë lart në radarin e tyre”, shprehet ai.

“Gjërat po ndodhin sipas një inercie që vjen ende nga administrata Biden, si sanksionet ndaj rusëve, por në thelb kjo është presion ndaj Rusisë në kuadër të përpjekjeve për paqe në Ukrainë”, shton Vujaçiç.

Nga ana tjetër, ekziston edhe animozitet ndaj Kinës.

“Kështu që ndikimi kinez këtu, sidomos investimet kineze, nuk do të shihen me sy të mirë”, vlerësoi Vujaçiç.

Serbia është kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian, por që nga dhjetori 2021 nuk ka hapur asnjë kapitull negociues. Kjo kryesisht për shkak të refuzimit për të vendosur sanksione ndaj Rusisë për pushtimin e Ukrainës, si dhe për shkak të marrëdhënieve të pazgjidhura me Kosovën dhe gjendjes së demokracisë dhe sundimit të ligjit në vend.

Përveç kësaj, Serbia po forcon bashkëpunimin me Kinën – politik, ekonomik dhe vitet e fundit edhe bashkëpunimin ushtarak.

Profesori amerikan Daniel Serwer thotë se ekziston pakënaqësi e qartë, dypartiake, në Kongres dhe në Departamentin e Shtetit ndaj Serbisë dhe sjelljes së saj.

“Serbia është një vend kyç në Ballkan, por për sa kohë që zgjedh të rreshtohet me Rusinë dhe Kinën, mund të presë marrëdhënie të ftohta nga ata në SHBA që ndjekin zhvillimet në Ballkan”, thotë Serwer.

Asked whether Serbia's importance has changed compared to previous administrations, Serwer estimates that "Washington's perception of Belgrade's goodwill has probably changed."

“Vu?i?’s ‘double game’ regarding Ukraine and causing problems in Kosovo have cast a big shadow. Removing it requires decisions that Vu?i?, apparently, is not ready to make. I expect him to try, perhaps with Dodik’s methods: expensive lobbyists and non-transparent deals ,” he adds.

The United States at the end of October removed Milorad Dodik, member of the Presidency of Bosnia and Herzegovina ?elka Cvijanovi?, members of Dodik's family, their companies, and close associates from the sanctions list.

Dodik was sanctioned for activities against the Dayton Agreement, i.e. for undermining the state of Bosnia and Herzegovina, while the State Department justified the lifting of the sanctions with the decisions of the Assembly of the Republika Srpska entity, saying that they should "improve the stability of Bosnia and Herzegovina."

Meanwhile, US President Donald Trump has signed the National Defense Authorization Act, which also mentions the Western Balkan countries and the need for their Euro-Atlantic integration and reducing energy dependence on Russia.

This law also mentions concern about the state of democracy in Serbia and states that Serbia and Kosovo should aim for immediate progress in implementing agreements on the normalization of relations.

It is also emphasized that the US should continue to support the achievement of a final comprehensive agreement between Kosovo and Serbia, based on mutual recognition. /REL