web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

Abuzimet me paratë publike përballë institucionit/ Kontrolli i Lartë i Shtetit, auditimi që ruan milionat

27 Korrik 2026, 20:50, Aktualitet CNA

Abuzimet me paratë publike përballë institucionit/ Kontrolli i

Një rrugë e pambyllur, një tender me kosto që fryhet, një institucion që shkel procedurat, një bashki që shpenzon pa rezultat, një kompani publike që humbet miliona. Në këto raste lind pyetja që prek drejtpërdrejt xhepin e qytetarit: a ka një institucion që kryen kontrolle dhe që mund të ndalë abuzimin me paratë publike?

Përgjigjja e shkurtër është Kontrolli i Lartë i Shtetit, ose shkurtimisht KLSH.

I themeluar në maj të vitit 1925, përmes një baze të veçantë ligjore, asokohe Këshilli Kontrollues i Financave, sot Kontrolli i Lartë i Shtetit, është institucioni kryesor dhe më i lartë i auditimit financiar publik në Shqipëri.

Abuzimet me paratë publike përballë institucionit/ Kontrolli i
Godina e KLSH-së

Kontrolli i Lartë i Shtetit është institucion i pavarur, kushtetues, i cili nëpërmjet ekspertizës dhe auditimeve cilësore, mbështet Kuvendin dhe informon publikun dhe palët e interesit, në mënyrë të vazhdueshme, të paanshme dhe të plotë mbi përgjegjshmërinë që qeveria dhe entet publike tregojnë në menaxhimin e parasë së taksapaguesve, me qëllim përmirësimin e shërbimeve publike.

KLSH është një institucion model që udhëheq nëpërmjet shembullit, që nxit rritjen e përgjegjshmërisë, transparencës, dhe përmirësimin e shërbimeve publike, nëpërmjet
auditimeve cilësore dhe luftës kundër korrupsionit, duke forcuar integritetin dhe besimin e publikut tek institucioni.

Kush është Kryetari i Kontrollit të Lartë të Shtetit

I zgjedhur me Vendimin e Kuvendit të Shqipërisë nr.34/2020, datë 2 korrik 2020, në krye të KLSH-së është Arben Shehu.

Abuzimet me paratë publike përballë institucionit/ Kontrolli i
në foto, Arben Shehu

Shehu është një emër i njohur dhe me kontribut në fushën e jurisprudencës. Ai u diplomua në Fakultetin e Drejtësisë, Universiteti i Tiranës në vitin 2002 dhe ka titullin “Doktor i Shkencave” në të Drejtën Penale. Nga viti 2004 dhe deri në zgjedhjen si Kryetar i Kontrollit të Lartë të Shtetit, ai ka qenë Pedagog i Procedurës Penale dhe Kriminalistikës në Fakultetin e Drejtësisë.

Arben Shehu ka edhe një përvojë të gjatë akademike, me kualifikime cilësore në fushën e së drejtës penale dhe shumë publikime si autor në disa revista kombëtare dhe ndërkombëtare, me tema juridike dhe financiare. Gjatë karrierës së tij profesionale ka marrë pjesë në konferenca të rëndësishme shkencore, duke bashkëpunuar me institucione prestigjioze akademike.

Çfarë bën konkretisht Kontrolli i Lartë i Shtetit në Shqipëri?

KLSH kontrollon si mblidhen, menaxhohen dhe shpenzohen fondet publike. Por KLSH nuk është prokurori, gjykatë dhe as polici financiare. Ai nuk dënon me burg dhe nuk jep vendime penale. Roli i këtij institucioni është të nxjerrë në dritë faktet, shkeljet, dëmin ekonomik dhe përgjegjësitë administrative, pastaj të kërkojë reagim nga institucionet kompetente.

Abuzimet me paratë publike përballë institucionit/ Kontrolli i

Ky dallim nuk është thjesht teknik. Shpesh opinioni publik sheh një raport auditimi me shifra të rënda dhe pret arrestime të menjëhershme. Ndërsa raporti i KLSH-së është pika ku duhet të nisë llogaridhënia, jo fundi i saj.

Veprimtaria e KLSH-së, nga rregullat në praktikë

KLSH auditon institucionet që përdorin para, pasuri ose burime publike. Këtu hyjnë ministritë, bashkitë, agjencitë shtetërore, ndërmarrjet publike, institucionet e varësisë dhe subjekte të tjera ku ekziston interes publik apo kapital shtetëror.

Në praktikë, auditimi nuk kufizohet te pyetja nëse një faturë është firmosur siç duhet. Auditimi i KLSH-së mund të shqyrtojë nëse procedurat e prokurimit kanë respektuar ligjin, nëse një investim është realizuar sipas kontratës, nëse fondet janë përdorur me ekonomi dhe nëse një program publik ka sjellë rezultatin që premtoi.

Kjo do të thotë se KLSH ka të drejtë të ngrejë pyetje që shpesh administrata përpiqet t'i kalojë në heshtje: Pse u ble një shërbim kaq shtrenjtë? Pse u ndryshua kontrata pas tenderit? Pse një projekt u pagua, por nuk u përfundua? Pse u mblodhën më pak të ardhura se sa duhej? Pse një pasuri publike mbeti e pashfrytëzuar ose u trajtua pa interesin e shtetit?

Auditimi është, në thelb, një kontroll mbi mënyrën si pushteti administron paratë e qytetarëve. Nuk ka rëndësi nëse fondi vjen nga taksat, tarifat, buxheti i shtetit, kreditë apo burime të tjera publike. Kur bëhet fjalë për para publike, transparenca nuk është favor nga institucioni. Është detyrim.

Abuzimet me paratë publike përballë institucionit/ Kontrolli i

Auditimi financiar, si mjet dhe jo vetëm si kontroll 

Shumë njerëz e lidhin KLSH-në vetëm me zbulimin e faturave të parregullta. Por puna e këtij institucioni mund të ketë disa drejtime, dhe secili prek një problem të ndryshëm të administrimit publik.

Auditimi financiar kontrollon nëse pasqyrat financiare, regjistrimet dhe përdorimi i fondeve pasqyrohen saktë. Auditimi i përputhshmërisë verifikon nëse institucioni ka zbatuar ligjet, rregullat dhe procedurat që e detyrojnë. Ndërsa auditimi i performancës shkon më tej: a u shpenzuan paratë me efektivitet, efikasitet dhe ekonomi?

Pikërisht auditimi i performancës është shpesh më i rëndësishëm për qytetarin e zakonshëm. Një projekt mund të jetë formalisht i rregullt në letra, por të mos ketë zgjidhur asnjë problem në terren. Mund të jenë shpenzuar miliona për një rrugë që prishet pas pak muajsh, për pajisje që nuk përdoren apo për një shërbim që nuk arrin te njerëzit që e kanë nevojë.

Abuzimet me paratë publike përballë institucionit/ Kontrolli i

Ligjshmëria është minimumi. Rezultati është prova e vërtetë nëse paratë publike janë përdorur me mend.

Puna e KLSH-së, nga gjetja e rasteve te rekomandimet

Pas auditimit, KLSH harton gjetje dhe rekomandime. Në varësi të rastit, mund të kërkohet korrigjimi i procedurave, rikuperimi i dëmit ekonomik, marrja e masave administrative ose disiplinore, përmirësimi i kontrollit të brendshëm dhe rishikimi i praktikave që krijojnë hapësirë për abuzim.

Kur nga auditimi dalin indicie për vepra penale, materiali mund t'u përcillet organeve të ndjekjes penale, por duhet thënë qartë: përcjellja e një rasti nuk do të thotë automatikisht fajësi. Hetimi, mbledhja e provave dhe vendimi përfundimtar u takojnë prokurorisë dhe gjykatave.

Kjo nuk e zbut peshën e raportit. Përkundrazi, një raport auditimi serioz duhet të shërbejë si alarm publik dhe institucional. Problemi nis kur alarmi bie, titulli konsumohet për një ditë dhe rekomandimet mbeten në sirtar.

Pesha politike dhe publike e raporteve të KLSH-së

Raportet e KLSH-së kanë një peshë të veçantë politike dhe publike sepse bëjnë të dukshme atë që shpesh fshihet pas gjuhës burokratike; kush ka marrë vendime, çfarë procedure është ndjekur, ku ka dështuar kontrolli dhe sa mund të jetë pasoja për buxhetin.

Në një vend ku tenderët, koncesionet, investimet publike dhe administrimi i pronës shtetërore prodhojnë vazhdimisht debat, KLSH është një nga mekanizmat që mund ta kthejë dyshimin në dokument. Një denoncim publik mund të ngrejë dyshime. Auditimi duhet t'i vendosë përballë shkresave, kontratave, pagesave dhe përgjegjësive konkrete.

Abuzimet me paratë publike përballë institucionit/ Kontrolli i

Raportet e hartuara nga Kontrolli i Lartë i Shtetit i shërbejnë edhe Kuvendit, i cili ka rol mbikëqyrës ndaj qeverisë dhe institucioneve publike. Kur një auditim evidenton shkelje, deputetët nuk duhet të mjaftohen me deklarata politike. Ata duhet të kërkojnë shpjegime, afate për zbatimin e rekomandimeve dhe përgjigje për dëmin e konstatuar.

Edhe mediat kanë një detyrë që nuk mbaron me publikimin e një shifre të bujshme. Puna e vërtetë është të ndiqet se çfarë ndodh më pas: a u rikuperuan fondet, a u ndryshua procedura, a u morën masa ndaj përgjegjësve, a e verifikoi institucioni zbatimin e rekomandimit? Pa këtë ndjekje, kontrolli rrezikon të shndërrohet në statistikë.

Kufijtë institucionalë të KLSH-së

Kontrolli i Lartë i Shtetit nuk është një institucion që mund të shpallë fajtor një zyrtar dhe as të vendosë dënim penal, pra nuk mund të zëvendësojë drejtësinë Nuk mund të garantojë që çdo rekomandim i tij do të zbatohet, sepse zbatimi varet nga institucionet e audituara, organet e tjera shtetërore dhe, kur ka vend, drejtësia.

Ky është edhe kufiri që qytetarët duhet ta kuptojnë. Të kërkosh që KLSH të arrestojë dikë është t'i kërkosh të bëjë një punë që nuk është në kompetencën e tij. Por të pranosh që rekomandimet e tij të injorohen pa pasoja është po aq e gabuar. Institucionet nuk mund të fshihen pas justifikimit se raporti është vetëm një dokument teknik.

Pavarësia e KLSH-së është vendimtare pikërisht për këtë arsye. Një auditues që nuk mund të kontrollojë pushtetin, kontratat e mëdha apo administratën lokale pa presion, është i padobishëm. Nga ana tjetër, edhe KLSH duhet të jetë i qartë, i argumentuar dhe i mbështetur te prova, sepse çdo konstatim i tij prek reputacionin, financat publike dhe besimin te shteti.

Si ta lexojë qytetari një raport auditimi?

Mos u ndalni vetëm te shifra e dëmit të pretenduar. Shikoni institucionin e audituar, periudhën që mbulon kontrolli, shkeljen e përshkruar dhe rekomandimin e dhënë. Një shifër e madhe mund të lidhet me mangësi procedurale, me detyrime të paarkëtuara, me kontrata të menaxhuara keq ose me pasoja që kërkojnë verifikim të mëtejshëm.

Pyetja më e fortë nuk është vetëm “sa është dëmi?”, por “çfarë u bë për ta ndalur dhe për ta rikuperuar?”. Nëse një institucion kontrollohet vazhdimisht për të njëjtin problem, atëherë kemi të bëjmë me një alarm që administrata ka zgjedhur ta shpërfillë.

Kontrolli i Lartë i Shtetit nuk i zëvendëson qytetarët, gazetarët, Kuvendin apo drejtësinë. Por kur raportet e tij lexohen, sfidohen dhe ndiqen deri në fund, ato bëhen një mjet real kundër harresës. Paratë publike nuk janë numra abstraktë në një tabelë buxhetore, janë shkolla, spitale, rrugë, paga dhe shërbime që qytetarët i paguajnë çdo ditë. Prandaj, çdo auditim që nxjerr në pah një problem meriton më shumë se një titull, por meriton përgjigje./CNA





Lajmet e fundit nga