REPORTAZH-“Kulla e Ngujimit” në Theth/ Si përdorej për paraburgim 400 vjet më parë

19 Gusht 2021, 11:46, Kulturë CNA

Kulla e ngujimit është një nga monumentet e rralla të historisë arkitekturore të Malësisë. U ndërtua 400 vite më parë. Qëllimi i saj ishte mbrojtja e fiseve nga njëri-tjetri, por më pas u kthye edhe në kullë pajtimi. Sot është monument i kategorisë së parë dhe kandidat për në UNESCO. cna reportazh

?Kulla është krijuar sot e 400 vite më parë. Qëllimi i saj nuk ishte pajtim i gjaqeve, por mbrojtja e fiseve nga njëri-tjetri.

Kur ka ndodhë që janë vra malësorët mes veti, (për fat të keq kjo ka ndodhur), atëherë njerëzit kanë ra në gjak. Fill mbas vrasjes janë thirrë pleqtë, njohës dhe zbatues të Kanunit .

Nga ana e pleqve është kryer hetimi, si ka ndodhur vrasja, rrethanat e sa gjaqe mund të jenë hapur. Gjatë procesit të hetimeve personi, që ka bërë vrasjen është sjellë i ç?armatosur dhe i shoqëruar me roja te kjo kullë, ku është mbajtë i mbyllur.

Është marrë në pyetje nga pleqtë si e qysh ka ndodhur vrasja.

Ai që ka kryer vrajsen është mbajtur në kullë, derisa pleqnia, kanë dalë me vendim të pleqnuar mire. Asnjëri nuk ka guxuar të afrohet aty te kulla, sepse pleqtë jo vetëm që kishin autoritet bazuar në traditë, por kishin edhe autoritet praktik.

Kishin disa djem të zgjedhur për trimëri, që ishin roje tek kulla. Po ata djem ishin ata që bënin shoqërimin e atij që kishte bërë vrasjen deri te kulla.

Pra, kulla e ngujimit ka laujtur rolin e paraburgimit të sotëm. Pleqtë luanin rolin e gjykatësit, kurse djelmnia që bënte roje, rolin e policisë?, tregon Koçeku.

?Në kullë vinin 10-15 vetë, aq sa mund të caktonin pleqtë. Simbol ishte djepi. Kur të dy palët ishin përballë njëri-tjetrit, merrej fëmija i atij që kishtë bërë krimin, ose i vëllait të tij, nese ai nuk kishte fëmije dhe i lidhur ne djep kthehej me kokë poshtë.

Fëmija shkon drejt vdekjes nëse qëndron shumë ashtu, dhe vëllai apo babai i atij që kishte bërë krimin nuk mundte të duronte në atë gjendje fëmijën e pafajshëm, ndonëse ai ishte i hasmit, dhe e kthente djepin mbarë. Në këtë moment gjaku ishte falë.

Por, nuk ndodhte gjithmonë kjo, sepse ka patur raste kur ata dilnin jashtë e mohonin që gjaku të ishte falë përgjithmonë.

Atëherë nga ky rast duhet që personi që kishte kthyer mbarë djepin e merrte në prehër djalin që ishte në djep, dhe i priste flokët duke u bërë kështu kumbarë, ose me të zotin e shtëpisë pinte gjakun duke u bërë vëllezër gishti?. Kjo mënyrë ndalonte vazhdimësinë e gjakmarrjes edhe në rastet më të pabindura?, tregon më tej Koçeku.

Ministria e Kulturës ka kërkuar që pronarët e saj të mos riparojnë asgjë, pasi kjo e fundit do të ndërhyjë, por prej vitesh mbetet në të njejtën gjendje.

Pavarësisht kësaj, vizitorë të shumtë shprehin interes për t?a vizituar Kullën e Ngujimit./CNA.al