SHBA ndalon financimin e programeve kundër HIV/AIDS në Afrikën e Jugut

19 Qershor 2026, 22:32, Kosova & Bota CNA

SHBA ndalon financimin e programeve kundër HIV/AIDS në Afrikën e

Qeveria e Shteteve të Bashkuara të Amerikës ka njoftuar se do të ndalojë financimin e programeve në Afrikën e Jugut që synojnë luftimin e përhapjes së HIV/AIDS, duke e lidhur këtë vendim me atë që e cilëson si dështim të qeverisë sudafrikane për të mbrojtur komunitetin afrikaner, pakicën e bardhë në vend.

Ministria e Shëndetësisë e Afrikës së Jugut reagoi duke deklaruar se, megjithëse nuk është informuar zyrtarisht për këtë vendim, prej kohësh ka punuar për një plan vetëmbështetjeje. Më shumë se tetë milionë persona në Afrikën e Jugut jetojnë me HIV, numri më i lartë në botë për një vend të vetëm.

Deri në vitin 2025, SHBA mbështeste përpjekjet e Afrikës së Jugut për luftimin e virusit me rreth 400 milionë dollarë në vit përmes Programit Presidencial të Emergjencës për Luftën kundër AIDS-it (PEPFAR). Megjithatë, që nga inaugurimi i Presidentit Donald Trump, marrëdhëniet mes dy vendeve janë përkeqësuar ndjeshëm.

Menjëherë pas marrjes së detyrës, Trump nënshkroi një urdhër ekzekutiv ku pretendonte se disa politika të Afrikës së Jugut po minonin mundësitë e barabarta dhe po nxisnin dhunë ndaj pronarëve të tokave që, sipas tij, diskriminohen për shkak të racës.

Qeveria sudafrikane i ka kundërshtuar këto pretendime, duke argumentuar se politika e Fuqizimit Ekonomik të Zezakëve është e nevojshme për të korrigjuar pabarazitë ekonomike të trashëguara nga epoka e aparteidit. Në urdhrin ekzekutiv përmendej gjithashtu padia e Afrikës së Jugut kundër Izraelit në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë, si dhe marrëdhëniet e saj me Iranin.

Shtëpia e Bardhë deklaroi se, për shkak të këtyre praktikave që i cilësoi si “të padrejta dhe imorale”, nuk do të ofrohet më ndihmë shtesë për Afrikën e Jugut. Trump ka pretenduar gjithashtu se në Afrikën e Jugut po zhvillohet një “gjenocid ndaj të bardhëve”, një pretendim i hedhur poshtë nga autoritetet sudafrikane. Kjo ka çuar administratën amerikane në krijimin e një programi refugjatësh për afrikanerët, pasardhës të kolonëve evropianë që u vendosën në Afrikën Jugore në shekullin e 17-të.

Financimi i PEPFAR-it, i cili mbulonte rreth një të pestën e shpenzimeve totale të Afrikës së Jugut për programet kundër HIV-it, kishte marrë një zgjatje të përkohshme vitin e kaluar përmes një plani tranzitor.

Megjithatë, një zyrtar i Departamentit Amerikan të Shtetit ka konfirmuar se tani do të nisë një tërheqje graduale e financimit. Sipas tij, arsyeja është “dështimi i Afrikës së Jugut për të bërë përparim të dukshëm në kërkesat politike të administratës amerikane”.

Zyrtari shtoi se synimi i SHBA-së është të nxisë vetëmbështetjen dhe të zvogëlojë varësinë nga fondet amerikane, duke theksuar se “Afrika e Jugut është një vend me të ardhura të mesme dhe është plotësisht në gjendje të financojë programet e veta shëndetësore”.

Nga ana tjetër, Ministria e Shëndetësisë e Afrikës së Jugut deklaroi se, megjithëse PEPFAR ka kontribuar në programet kundër HIV-it, furnizimi me ilaçe antiretrovirale që shpëtojnë jetë financohet veçmas dhe kryesisht nga qeveria vendase.

Përpjekjet për të përmirësuar marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Afrikës së Jugut kanë hasur vështirësi. Një nga episodet më të spikatura ishte takimi në Shtëpinë e Bardhë mes Donald Trump dhe Presidentit sudafrikan Cyril Ramaphosa, ku presidenti amerikan e përballi homologun e tij me pretendimet për përndjekjen e të bardhëve në vend.

SHBA gjithashtu bojkotoi samitin e G20-ës, të organizuar nga Afrika e Jugut në nëntor të vitit të kaluar, duke thelluar më tej tensionet diplomatike mes dy vendeve. /CNA