Labor market union with Albania, only on paper

2022-06-27 15:32:45, Kosova & Bota CNA

Labor market union with Albania, only on paper

The flags of Albania and Kosovo united in one logo, on the occasion of a joint intergovernmental meeting

Xhorxhina Bami, from Tirana, has been living in Prishtina since 2015. She initially studied, while in the last two years she has been engaged as a journalist in a regional news network.

To work and stay in Kosovo, a 25-year-old woman - like any other citizen who is not a citizen of the Republic of Kosovo - must be provided with a temporary residence permit and work permit, as provided by the Law on Foreigners in Kosovo.

Duke folur për Radion Evropa e Lirë, Xhorxhina tregon se procedurat për sigurimin e këtyre lejeve janë më të thjeshta në dy vjetët e fundit, nëse krahasohen me periudhën e mëparshme.

“Unë, para një muaji, e kam bërë aplikimin për të marrë lejen e qëndrimit për pesë vjet dhe ma kanë aprovuar javën e kaluar. Në këtë rast më është dashur kontrata e punës dhe kontrata e banesës, ose një vërtetim që jam duke jetuar ligjërisht në Prishtinë ose në ndonjë qytet tjetër në Kosovë”, tregon Xhorxhina.

Sipas Ligjit në Kosovë, i huaji mund të punojë në bazë të lejes së dhënë për qëndrim, e cila përfshin edhe lejen për punë.

Xhorxhina thotë se, deri këtë vit, ka pasur leje njëvjeçare qëndrimi. Ajo tregon se procedura për sigurimin e saj deri në vitin 2020 ka qenë më e komplikuar, pasi janë kërkuar më shumë dokumente, përfshirë: dëshminë që posedon mjete të mjaftueshme për jetesë, që nuk përbën kërcënim për sigurinë shtetërore, rendin publik ose shëndetin publik, sigurimin shëndetësor e të tjera.

Procedura duket se ka nisur të thjeshtëzohet nga koha kur Qeveria e Kosovës dhe ajo e Shqipërisë kanë nënshkruar një marrëveshje për bashkim të tregut të punës.

E njohur si Marrëveshja për Mobilitet në Punë, ajo parasheh që qytetarët e Shqipërisë që duan të punojnë në Kosovë, nuk kanë nevojë të pajisen me leje qëndrimi, përkatësisht leje të punës dhe anasjelltas.

Marrëveshja, megjithatë, nuk zbatohet në formën siç është, pasi lejet e qëndrimit vazhdojnë të kërkohen në të dyja anët.

Marrëveshja është nënshkruar qysh në mbledhjen e gjashtë të përbashkët ndërmjet dy qeverive, e cila është mbajtur më 2 tetor të vitit 2020, në Tiranë.

Pra, në bazë të saj, punëkërkuesit e Kosovës dhe ata të Shqipërisë mund të punojnë apo të marrin shërbime në agjencitë përkatëse për punësim në të dyja shtetet, pa pasur nevojë për leje pune apo procedura tjera ligjore.

Nga Ministria e Punëve të Brendshme të Kosovës konfirmojnë për Radion Evropa e Lirë vetëm lehtësimin e procedurave për pajisjen e shtetasve të Shqipërisë me leje qëndrimi, por nuk tregojnë se kur mund të nisë zbatimi i Marrëveshjes për Mobilitet në Punë, e cila nuk kërkon fare leje qëndrimi.

“Për t’u pajisur me leje qëndrimi të përkohshme, shtetasit [e Shqipërisë] duhet të kenë vetëm dokumentin e udhëtimit të vlefshëm dhe adresën e saktë të qëndrimit në territorin e palës tjetër, e vërtetuar me dokumentin përkatës [kontratë qiraje, ose certifikatë e pronësisë, ose deklaratë noteriale]”, thuhet në deklaratën e MPB-së.

Shpëtim Kalludra, udhëheqës i Divizionit për zhvillimin e masave aktive të tregut të punës dhe analiza në Agjencinë e Punësimit të Kosovës, thotë se për zbatimin e plotë të Marrëveshjes për Mobilitet në Punë nevojitet eliminimi edhe i disa procedurave të tjera, por nuk i specifikon ato.

“Ka lehtësim të procedurave, por ende ka punë... Sepse, krejt Marrëveshja e Mobilitetit nënkupton një bashkëpunim shumë të ngushtë në mes të Agjencisë së Punësimit të Kosovës dhe asaj të Shqipërisë”, thotë Kalludra.

Duke folur për Radion Evropa e Lirë, ai tregon se, javën e kaluar, Agjencia e Punësimit e Kosovës dhe Agjencia e Punësimit e Shqipërisë kanë mbajtur një takim rreth kësaj marrëveshjeje, nga i cili “nuk ka dalë diçka konkrete”.

Takimi i radhës, thotë Kalludra, do të mbahet në fund të korrikut.

Radio Evropa e Lirë ka kërkuar prononcim edhe nga Agjencia Kombëtare e Punësimit dhe Aftësive (AKPA) në Shqipëri, por nuk ka marrë përgjigje.

Me rregullat aktuale në Shqipëri, të huajt që kërkojnë të pajisjen me leje pune në këtë vend, mund të aplikojnë online në portalin e-Albania.

Aplikuesi, i cili mund të jetë vetë personi i huaj apo edhe punëdhënësi i tij, përveç kërkesës në gjuhën shqipe, duhet të dorëzojë online edhe dokumente, si: kontrata e punës, kualifikimet profesionale e të tjera.

Nëse AKPA-ja vlerëson se dokumentacioni i paraqitur është i plotë, ajo e pajis të huajin me leje pune brenda dhjetë ditësh. E njëjta procedurë ndiqet edhe në rastin e shqyrtimit të dokumentacionit për ripërtëritjen e lejes së punës.

Në një raport të Ministrisë së Punëve të Brendshme të Kosovës bëhet e ditur se në vitin 2021, leje të përkohshme qëndrimi në Kosovë kanë marrë 1,203 persona me shtetësi shqiptare. Prej tyre, 638 kanë qenë për bashkim familjar dhe 543 për leje pune.

Në vitin 2020, leje qëndrimi në Kosovë kanë marrë 940 shtetas të Shqipërisë, ndërsa në vitin 2019 ky numër ka qenë 204.

Në raport nuk specifikohet nëse këta persona kanë marrë leje qëndrimi për herë të parë apo u është vazhduar leja.

Marrëveshja për Mobilitet në Punë është në mesin e 127 marrëveshjeve në fusha të ndryshme - duke filluar nga ekonomia e deri tek arsimi - që Qeveria e Kosovës dhe ajo e Shqipërisë kanë nënshkruar që nga viti 2014, kur edhe kanë filluar të mbajnë mbledhje të përbashkëta.

Nga këto marrëveshje, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka thënë se 75 janë duke u zbatuar dhe se ato kanë lehtësuar jetën e qytetarëve të të dyja anëve, por nuk i ka specifikuar cilat.

Qeveria e Kosovës dhe ajo e Shqipërisë kanë mbajtur më 20 qershor mbledhjen e fundit, ku kanë nënshkruar 19 marrëveshje të tjera në sektorë të ndryshëm.

Qeveria e Kosovës ka thënë se marrëveshjet e memorandumet ndërqeveritare janë arritur në fushën e arsimit, doganave, energjisë, bujqësisë, infrastrukturës rrugore, transportit, shëndetësisë, mbrojtjes dhe drejtësisë.

Meanwhile, Xhorxhina says that for the 5-year residence permit, which has already been approved, she has to set a date for photos and fingerprints, but currently, according to her, there is no free term.