Sa demokratike janë zgjedhjet presidenciale franceze?

16 Shkurt 2022, 08:15, Blog CNA

Nga Jonathan Miller ?The Spectator?

Kur kanë mbetur më pak se 2 muaj nga data kur votuesit do të paraqiten në raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale në Francë, ende nuk dihet se kush do t?i fitojë ato. Tani për tani, të gjithë ekspertët dhe analistët po parashikojnë rizgjedhjen e presidentit në detyrë Emmanuel Macron.

Por historia e vërtetë është se si funksionon demokracia franceze. Gjenerali Sharl Dë Gol themeloi Republikën e Pestë për t?i mbajtur ekstremistët jashtë Elizesë. Kësisoj, për t?ubërë pjesë e garës presidenciale, një kandidat duhet të paraqesë në Këshillin Kushtetues 500 sponsorizime (parrainages) nga zyrtarë të lartë të zgjedhur në mbarë vendin.

Më parë kjo nuk ishte një problem. Dhjetëra mijëra kryebashkiakë dhe drejtues të njësive vendore, dhe mijëra zyrtarë të tjerë të zgjedhur të departamenteve dhe rajoneve të kualifikuara mund të veprojnë si sponsorë për të gjelbrit, komunistët,madje edhe për kandidatët monarkistë apo edhe përfaqësues të lëvizjes për të drejtat e kafshëve.

Sponsorët e kandidimit presidencial rekrutoheshin privatisht, dhe rezultati ishte një qasje relativisht e lehtë në fletën e votimit për të gjithë kandidatët kryesorë dhe shumë të tjerë.

Sot lidhjet politike e kanë përqendruar pushtetin në qendrat e qyteteve dhe kryesisht tek metropolitanët.

Pra, raundi i parë duket se nuk do të jetë një shfaqje e demokratike e zymtë:përkundrazi do të jetë akoma më keq se një ?funeral?, një imitim i zgjedhjeve të dikurshme sovjetike, me vetëm 3 kandidatë kryesorë:një centrist, një i majtë i qendrës dhe një i djathtë po i qendrës, duke e reduktuar raundin e dytë të zgjedhjeve presidenciale në diçka pothuajse të padallueshme.

Kur ka mbetur vetëm 1 muaj nga afati i fundit para ndërprerjes së procesit të sponsorizimit të kandidaturave, Emmanuel Macron – për shkak të fuqisë që i jep posti por edhe patronazhit – e ka kaluar pragun e 500 firmave, duke garantuar deri më 8 shkurt mbështetjen e 926 sponsorëve.

Po ashtu, duke shfrytëzuar bazat e pushtetit rajonal të partive të tyre, janë kualifikuar gjithashtu edhe Valeri Pekrese e Republikanëve dhe Ana Hidalgo e Partisë Socialiste.

Për të gjithë të tjerët, ky proces po rezulton të jetë shumë problematik.

Midis kandidatëve që po përpiqen me shumë vështirësi të kapin afatin e 7 marsit, përfshihen Marin Lë Pen, e cila ka 139 sponsorë nga 500 që i duhen, Erik Zemur me pak më shumë,149, dhe kandidati i së majtës radikale, Zhan-Lyk Melensho,kryetar i partisë Rebelimi Francez, që deri tani ka grumbulluar 391firma.

Të tre këta kandidatë, aktualisht jashtë garës, kanë shumë më shumë mbështetje se sa Hidalgo. Konkretisht në sondazhe rezulton se Melensho ka rreth 10 për qind, Zemur me 13-14 për qind, dhe Le Pen ka 16-17 për qind të votave.

Edhe nëse marrim parasysh marzhin e gabimit që kanë zakonisht sondazhet, secili prej tyre ka gjasa të dalë shumë më mirë në zgjedhje sesa Hidalgo, që në sondazhe merr rreth 4 për qind. Me pak fjalë, kandidatët që mbështesin votuesit mund të përjashtohen nga zgjedhjet, ndërsa ata që nuk i mbështesin,por që kanë lidhjet e duhura politike për të marrë firmat e duhura, do të përfshihen në garë.

Sigurisht, legjitimiteti i një zgjedhje të tillë do të vihet seriozisht në pikëpyetje. Kjo është arsyeja pse disa politikanë francezë po sugjerojnë në heshtje që kryebashkiakët e qendrës duhet të sponsorizojnë kandidatët me të cilët nuk janë dakord, për t?i dhënë një zë më të madh elektoratit.

Në rast se Franca nuk është në gjendje të organizojë me ndershmëri zgjedhjet që po afrohen me shpejtësi, mund të ketë destabilitet dhe protesta të menjëhershme që do të dëmtonin vetë idenë që ka Franca për veten si një kështjellë e demokracisë.

Një përballje e raundit të dytë, që do të fitohet sërish nga një anëtar i elitës së Parisit, një milioner, apo një i diplomuar në Shkollën Kombëtare të Administratës, i quajtur Makrese apo Pekron, vetëm sa do t?i përkeqësojë gjërat.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al