web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Jeta në internet është një "smog" mbytës dhe shtypës/ Adoleshentët kanë nevojë për një vend ku mund të marrin frymë

29 Mars 2023, 09:45, Tech Ema Beddington
Jeta në internet është një "smog" mbytës dhe
Foto ilustruese

Në raftin e revistave pranë dyqaneve të supermarketeve, ndesh gjithmonë revistën “Teen Breathe”. Mos më keqkuptoni, ajo më duket shumë e mirë, e dizajnuar me shije dhe me shumë karakteristika pozitive, interesante. Por unë jam gjithmonë dyshuese: a duhet të kujtohen adoleshentët të marrin frymë, të kalojnë kohë në natyrë, të shkruajnë ditare?

Si mbërritëm në këtë pikë: A duhet të rrinë ata mbërthyer pas ekraneve dixhitale apo t’u vënë zjarrin koshave? Është një situatë absurde, sepse adoleshentët kanë nevojë për të gjithë ndihmën që mund të marrin. "Financial Times", ka konstatuar në një raport të fundit një krizë të shëndetit mendor të adoleshentëve.

Raporti theksoi një rritje të dukshme të simptomave depresive, shqetësimit, ndjenjave negative për jetën dhe vetimazhit të dobët. Ndërkohë, një raport në Mbretërinë e Bashkuar javën e kaluar tregoi një rritje me 22 për qind të shtrimeve në spitale nga vetëdëmtimet te moshat 8-17 vjeç.

Përkeqësimi i shëndetit mendor të adoleshentëve daton që nga vitet 2010-2012, kur telefonat inteligjentë dhe mediat sociale u bënë gjerësisht të kudondodhura. Pra problemi është shumë i thjeshtë apo? Por një analizë më profesionale se sa gjasa ka që lidhja të nënkuptojë shkakun e kësaj gjendje, lexova shkrimet e psikologes Zhaklin Nesi, e cila e ka hulumtuar gjerësisht këtë temë.

Nesi beson se media sociale ka të ngjarë të jetë një faktor i rëndësishëm. Por vë në dukje se sa i larmishëm është përdorimi i mediave sociale (tek e fundit është vendi ku gjen mbështetje dhe lidhje) dhe sa i shumanshëm është çdo shpjegim i këtij lloji.

Siç shkroi dikur me të drejtë në "Twitter", ky lloj lajmi alarmues tenton që t‘i shtyjë njerëzit të transmetojnë teoritë e tyre mbi kafshët shtëpiake, dhe unë supozoj se imja është se interneti është në thelb “ajri’ që thithim ne tani të gjithë, përfshirë adoleshentët.

Ai është ndotur dhe ndoshta po na vret ngadalë, por cila është alternativa? Gjithçka që mund të bëjmë është të përpiqemi të hollojmë "smogun" mbytës të filtrave të "TikTok"-ut, pornografisë së dhunshme etj. Po tjetër? Duhet perspektiva dhe mundësi të tjera.

Kushdo që është përpjekur të nxisë një adoleshent të dalë për një shëtitje në natyrë apo të hyjë në një klub, e di se çfarë mundi i kotë është. Por një kalë nuk mund të zgjedhë të pijë nëse nuk ka ujë, dhe kjo është ajo që po ndodh tani në Britani. Qendrat e kohës së lirë, klubet e të rinjve dhe pishinat po mbyllen me një shpejtësi alarmante.

Një hulumtim i fundit të vitit të kaluar nga shoqata joqeveritare e të rinjve, OnSide, tregoi se 29 për qind e fëmijëve janë detyruar të ndërpresin aktivitetet jashtëshkollore për shkak të rritjes së kostos së jetesës. Ndaj 51 për qind e fëmijëve, e kalojnë shumicën e kohës së lirë në dhomat e tyre të gjumit.

Ndërkohë, grupet Next Door janë plot me ankesa për sjelljen “antisociale”, dhe prindërit janë të tmerruar nga bandat e lagjeve që janë vazhdimisht protagonistë të ngjarjeve të frikshme.

Është shumë mirë që t’u thuash fëmijëve që të shkëputen nga jeta "online" për të mirën e shëndetit të tyre mendor. Por çfarë po u ofrojmë ne në vend të saj? Teoria ime tjetër për kafshët shtëpiake është se të jesh adoleshent është një situatë e rrëmujshme. Sigurisht më shumë tani, por pak e shumë kështu ka qenë gjithmonë.

Unë e kisha më të lehtë prindërimin kur fëmijët e mi kaluan adoleshencën e tyre, sepse brezi im ishte ende shumë aktiv. Më thoshin shpesh se dukesha “si Meryl Streep, por e shëmtuar”. Kujtoj se në një rast u përpoqa të pres një lyth në fytyrë me gërshërë.

Kujtoj ngacmimet në një klub nate, apo herët e shpeshta kur ulesha në shtëpi me nënën time dhe ndiqnim bashkë një serial, duke u ndier si një dështake. Por mërzinë e bluaja me vete. Sigurisht po të kisha një telefon inteligjent, nuk do ta kisha lëshuar nga duart, nga mosha 13-vjeçare e deri tani.

Gjërat që e bënë të durueshme atë periudhë ishin “thërrimet” e pavarësisë dhe lirisë; një ndjenjë e mundësisë. Bota në vitin 2023, është shumë më e zymtë sesa kur miqtë e mi dhe unë po përpiqeshim dhe dështonim të fillonim projektin York Youth CND (katër anëtarë, dy takime).

Por mendoj se bëhet më pak e frikshme dhe me e pakontrollueshme kur lejohet të angazhohesh me të sipas kushteve të tua, i ndarë nga prindërit, në hapësira krijuese apo klube sportive, por edhe në platformat e trenave dhe në stacionet e autobusëve, në kënde lojërash apo në rrugë.

Nëse shqetësohemi vërtet për shëndetin mendor të adoleshentëve, le t’u ofrojmë atyre vende të përballueshme, të arritshme dhe mikpritëse. Dhe nëse nuk mund ta bëjmë këtë, sepse është viti 2023 dhe gjithçka është prishur, atëherë të paktën t’u japim hapësirë, autonomi, dhe t’i tolerojmë që të jenë adoleshentë. Lërini të marrin frymë./ Përshtatur nga CNA.al





Lajmet e fundit nga