web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

US-sanctioned Chinese company in race to build Montenegro highway

2025-11-14 07:46:00, Kosova & Bota CNA

US-sanctioned Chinese company in race to build Montenegro highway

A Chinese company and three consortiums have submitted bids for the tender for the construction of the second section of the highway in Montenegro: two Chinese and one Turkish-Azerbaijani.

One of the participants in the tender is China Communications Construction Company (CCCC), which is on the blacklist of the United States of America (US). There are also two other consortiums from China: Shandong Foreign Economic & Technical Cooperation – Shandong Luqiao Group and PowerChina-Stecol.

The third consortium is the Turkish-Azerbaijani Cengiz–Azvirt, which has been present in the region for more than a decade through its parent companies. The start of construction of the second section from Mateshevo to Andrijevica, in northern Montenegro, is scheduled for the end of the year, while the works are expected to be completed in five years.

The value of the project is 600 million euros, of which 150 million euros are non-refundable funds from the European Commission, 250 million from the Montenegrin budget, while 200 million are loans from the European Bank for Reconstruction and Development (EBRD), with which the Government signed an agreement during the summer.

China Communications Construction Company - or CCCC

The Chinese state-owned company CCCC has been on the US blacklist since 2020 due to its ties to the Chinese military. The company and its subsidiaries were blacklisted by the World Bank until 2016 due to fraudulent practices and suspected corruption in a national highway project in the Philippines.

It built the Hambantota port in southern Sri Lanka with a Chinese loan. The Sri Lankan government, unable to repay the loan, handed over the port to China for 99 years in 2017. According to the organization Just Finance, CCCC violated several laws during the construction of the E-763 highway in Serbia (on Corridor 11), which connects Belgrade to the Adriatic Sea. This company has been building some of the largest infrastructure projects in Serbia for years.

As part of the CRIC&CCCC consortium, it participated in the reconstruction and modernization of the Belgrade-Subotica high-speed railway line, within which the Novi Sad railway station was reconstructed, the concrete roof of which collapsed on November 1, 2024, causing the death of 16 people.

It also built 31 kilometers of the "Miloš Veliki" highway, the Prelina-Pozhega section, whose works have been postponed several times. The contract, worth 450 million euros, was obtained without a tender, through a direct agreement with the state, while financing was provided through a loan from the Chinese Exim Bank.

Në vitin 2021, CCCC angazhoi si nënkontraktor guroren Slovac, në pronësi të Zvonko Vesellinoviq dhe Millan Radoiçiq, të cilët pak muaj më vonë u futën në listën e sanksioneve të SHBA-së, për lidhje me rrjete korrupsioni dhe krim të organizuar ndërkombëtar.

CCCC-ja është kompania mëmë e China Road and Bridge Corporation (CRBC), e cila ishte kryendërtues i seksionit të parë të autostradës malazeze Bar–Bolare, 41 kilometra të gjatë, që i kushtoi Malit të Zi rreth 900 milionë euro.

Ndërtimi, i shoqëruar nga vonesa të shumta, zgjati shtatë vjet, me mungesë transparence dhe probleme fiskale e mjedisore, për të cilat BE-ja ka paralajmëruar disa herë.

Mali i Zi mori kredi nga Exim Banka kineze për këtë projekt. Për shkak të vështirësive në shlyerjen e borxhit, shteti – me ndërmjetësimin e BE-së – u detyrua të nënshkruajë një marrëveshje me dy banka amerikane dhe dy evropiane për të mbrojtur borxhin publik nga rreziku valutor. Kredia do të shlyhet deri në vitin 2035.

Konsorciumi Shandong Foreign Economic & Technical Cooperation dhe Shandong Luqiao Group regjistroi përfaqësinë e tij në Podgoricë në fund të vitit 2022.

Në vitin pasues fitoi kontratën për ndërtimin e rrugës Budvë–aeroporti i Tivatit (16 kilometra), në vlerë 54 milionë euro, me afat ndërtimi dyvjeçar, sipas marrëveshjes së nënshkruar më 29 mars 2023. Edhe pse afati ka skaduar para më shumë se gjashtë muajsh, punimet ende vazhdojnë.

Që nga korriku 2024, ky konsorcium po kryen edhe punimet e rindërtimit të urës së Gjurgjevica Tarës, në veri të Malit të Zi, projekt dhuratë nga Kina. Në Serbi, kompania Shandong fitoi në vitin 2021 punimet për rrugën Pozharevac–Golubac pa tender, përmes marrëveshje shtet më shtet, në vlerë 337 milionë euro. Përfundimi i parashikuar për fundin e vitit 2024 është shtyrë për fillimin e vitit 2026.

Ndër nënkontraktorët ishin edhe firmat Inkop (në pronësi të Millan Radoiçiq dhe vëllezërve Zvonko e Zharko Veselinoviq) dhe Novi Pazar, e cila nga viti 2022 po punon në një projekt tjetër në Serbi me vlerë 158 milionë euro, financuar kryesisht nga kredia e Exim Bankës kineze.

Të gjitha këto kompani janë në listën e sanksioneve të SHBA-së për krim të organizuar dhe korrupsion. Në Bosnje e Hercegovinë, përfaqësia e Shandong, SDHS-CSI BH, ka nënshkruar marrëveshje koncesioni për ndërtimin e autostradës Banjallukë–Prijedor, 40 kilometra të gjatë dhe me vlerë rreth 300 milionë euro.

Dokumentet e kontratës janë mbajtur të fshehta nga autoritetet e Banjallukës, pavarësisht katër vendimeve gjyqësore që kërkonin publikimin e tyre. Përfundimi i punimeve, i planifikuar për fundin e vitit 2024, është shtyrë për pranverën e vitit 2026.

Kompania shtetërore kineze PowerChina

PowerChina, kompani shtetërore kineze, ka shtrirë aktivitetin në Ballkan përmes degëve si Sinohydro dhe PowerChina Resources. Në Bosnje e Hercegovinë, ajo është përfshirë në projektin e parkut të erës Ivovik pranë Livnos, të shoqëruar me ankesa të banorëve dhe mosmarrëveshje për tokën dhe të drejtat e koncesionit.

Në qershor 2019, PowerChina (përmes Sinohydro dhe PowerChina Road Bridge Group) dhe AzVirt nga Azerbajxhani nënshkruan kontratë për ndërtimin e urës Poçitel (vlera 28 milionë euro). Punimet, që duhej të përfundonin në mars 2023, u përmbyllën vetëm në shtator 2024.

Të gjitha kompanitë pjesëmarrëse në këtë projekt u futën në listën e zezë të Autostradave të Federatës së Bosnjës në maj 2023 për shkelje të kontratës.

Në Serbi, PowerChina merr pjesë në projektin e rrugës rreth Beogradit dhe në ndërtimin e metrosë së Beogradit. Në dhjetor 2024, nënshkroi kontratë për fazën e parë të Linjës 1 të metrosë, në vlerë 720 milionë euro, detajet e së cilës janë “sekret tregtar”.

Po në vitin 2024, PowerChina përfundoi fazën e parë të parkut më të madh diellor në Serbi, Saraorci, dhe nënshkroi marrëveshje me Fortis Energy të Turqisë për zhvillimin e parqeve të energjisë diellore dhe me erë. Në Mal të Zi, PowerChina nuk ka kontrata të nënshkruara, megjithëse është takuar me disa zyrtarë të sektorit energjetik.

Konsorciumi Cengiz–Azvirt

Konsorciumi përbëhet nga kompania turke Cengiz dhe ajo azerbajxhanase AzVirt. Të dyja kanë fituar kontrata të mëdha për ndërtim rrugësh në Bosnje e Hercegovinë, Serbi, Kroaci dhe Slloveni.

Në krye të konsorciumit është Cengiz Holding, një nga kompanitë private më të mëdha turke, me rreth 44.000 punonjës dhe të ardhura mbi 5 miliardë euro.

Drejtori i saj, Mehmet Cengiz, përmendet në Panama Papers, përmes raportimeve të organizatës OCCRP, për kompani offshore dhe dyshime për korrupsion në projektin e një dige në Azerbajxhan.

Suksesi i Cengiz Holding lidhet me projektet shtetërore në Turqi – hekurudha e shpejtë Stamboll–Ankara, aeroporti i Stambollit – dhe me afërsinë me pushtetin e presidentit Recep Tayyip Erdogan që nga fillimi i viteve 2000.

Në Bosnje, përmes kompanisë si motër, Cengiz ndërtoi seksionin Vlakavo–Tarçin të Korridorit 5C në vitin 2012. Dy vjet më pas, një mur mbajtës 120 metra i gjatë u shemb para hapjes së rrugës.

Më pas kompania ndërtoi edhe segmentet Poprikushe–Nemila, si dhe tunelet Bosna dhe Zenica. Vlera e projekteve të fituara nga Cengiz në Bosnje tejkalon 1 miliard euro, kryesisht të financuara nga BERZH dhe Banka Evropiane e Investimeve.

Cengiz ka ndërtuar gjithashtu tunelin Karavanke në Slloveni dhe ka kryer rindërtimin e linjës hekurudhore Kri?evci–Koprivnica në Kroaci.

Në korrik 2025, në Podgoricë, Cengiz Holding themeloi degën Cengiz Insaat, për ndërtim rrugësh. Pjesëtarja e dytë e konsorciumit, AzVirt, është kompani private azerbajxhanase që ka fituar tenderë në Serbi dhe Bosnje.

Në qershor 2019, AzVirt ishte pjesë e konsorciumit azerbajxhanaso-kinez për ndërtimin e urës Poçitel, dhe më pas u fut në “listën e zezë” për shkelje të kontratës.

Në maj 2019, AzVirt dhe Hering nga Shiroki Brijeg nënshkruan kontratë për ndërtimin e segmentit Vranduk–Ponirak, me vlerë 76 milionë euro. Projekti u pezullua në korrik 2023 pasi fondet u shpenzuan dhe afatet skaduan.

AzVirt's ownership is divided as follows: Elnur Alijev (25%), Falcom Holding (Luxembourg) (25%), Martin Beteiligungs (Germany) (30%) and Walz (20%).

In Podgorica, AzVirt has been operating since 2012, with only one employee and no significant revenue. In 2024, the company reported losses of around 20 thousand euros. /REL





Lajmet e fundit nga