The European Right

2025-09-19 22:45:47, Kosova & Bota CNA

The European Right

The far-right's stance has moderated, but there is little hope for reforms that will boost growth.

France's government failed in a no-confidence motion on September 8, and the country now has a new prime minister who will have to face the National Rally (RN), the far-right party that leads the polls by a wide margin.

France is no exception: the far right is on the march.

The Brothers of Italy (Fratelli d'Italia) govern Italy; the Law and Justice (PiS) party holds the Polish presidency. Reform UK leads the polls in Britain.

In Germany, the Alternative for Germany (AfD) is head-to-head with the conservatives.

No single factor explains the success of the far right, but Europe's dire economic situation has come to the rescue. Inflation, cuts to public services and a costly transition to a green economy all support the cause.

Reasons for optimism are few, with forecasts suggesting that the continent's output will not grow much faster than 1% per year for a long time.

The German economy has stalled, despite the government easing its fiscal rules. The US has already imposed 15% tariffs on EU imports, which could easily be increased.

An influx of cheap Chinese goods threatens European businesses. Meanwhile, the ranks of pensioners are lengthening as birth rates fall.

How would far-right governments approach this situation? The Economist 's analysis of manifestos, speeches and policies suggests that the movement has become more economically moderate as it has grown.

But it still offers little hope for growth-boosting reforms. Meanwhile, the parties promise ample support for young families and pensioners, their core constituencies.

The big risk, therefore, is that Europe's fiscal position will deteriorate further, perhaps causing a major clash with the bond market and the European Central Bank (ECB).

In the past, Europe's far-right parties had an all-encompassing, difficult-to-manage agenda: they combined ideas of the old left with liberal views on tax cuts and deregulation.

"At first we were heterogeneous on economic policies, but there has been a clear development towards a more stable position," says Leif-Erik Holm, an AfD member of the Bundestag.

Today's far right has coalesced around a conservative program that combines conditional support for free markets with broad subsidies for a few.

Nga retorika e tyre, mund të mendoni se ata do ta kufizonin emigracionin. Më 9 qershor Viktor Orbán, kryeministri karizmatik i Hungarisë, e quajti politikën e emigracionit të Europës “një shkëmbim të organizuar popullsish për të zëvendësuar bazën kulturore”.

Problemi është se ekonomia e kontinentit varet nga emigrantët. Pa ardhje të reja dhe orët e kryera nga punëtorët e huaj, prodhimi i Spanjës do të kishte mbetur në vend nga 2019 deri në 2024. Ai i Gjermanisë do të ishte tkurrur me 6%.

Prandaj, kur e djathta ekstreme fiton pushtet ose ndikim, emigracioni vazhdon i paprekur. Pas Brexit, ardhjet në Mbretërinë e Bashkuar nga BE-ja ranë, por u rritën në total.

Në Poloni, nën PiS, ato u rritën nga 86,000 në 2015 në 224,000 në 2021, pastaj u rritën me vrull pas pushtimit rus të Ukrainës. Giorgia Meloni, kryeministrja e Italisë, sapo ka miratuar 500,000 viza pune për tre vitet e ardhshme, përveç 450,000 të dhëna gjatë tre viteve të fundit.

Në vend që të shkurtojnë emigracionin, shumë parti, përfshirë RN të Francës, preferojnë ta bëjnë jetën më të vështirë për emigrantët.

Shumë kërkojnë të imitojnë skemat e vjetra gjermane të “punëtorëve të ftuar”, duke sjellë të huaj pa u ofruar atyre të njëjtat shërbime si vendasve ose pa i integruar në shoqëri.

Jordan Bardella, presidenti i RN, dëshiron “përparësi kombëtare” për shërbimet publike, punët dhe strehimin, dhe një rrugë më të vështirë drejt shtetësisë.

Meloni, së fundmi, inkurajoi zgjedhësit të abstenonin nga një referendum, që do të kishte ulur kërkesën e qëndrimit për shtetësi nga dhjetë në pesë vjet.

Ndërkohë, e djathta ekstreme tani e ndjek euroskepticizmin e saj në mënyrë më të tërthortë. Dikur do të ishte munduar që më shumë vende të dilnin nga blloku.

Por së fundi shumë parti, përfshirë Partinë për Liri të Holandës (PVV) dhe RN, e kanë hequr këtë objektiv. Të tjera, si AfD, lënë të kuptohet se premtimet e tyre për të lënë zonën e Euros janë kryesisht për shfaqje.

Në vend të kësaj, ato tani duan të reformojnë BE-në nga brenda. “Nuk duam të çohemi nga tryeza.

Duam ta përfundojmë lojën dhe ta fitojmë, të marrim pushtetin në Francë dhe në Europë dhe t’ia kthejmë popullit,” ka thënë Marine Le Pen, politikania më e spikatur e RN.

Holm i AfD-së dëshiron të shohë më shumë vendimmarrje kombëtare: “Rregullat e përbashkëta janë mirë, por çdo vend duhet të jetë dakord.”

Edhe pse ka bërë paqe me BE-në, e djathta ekstreme e Europës është kritike ndaj marrëveshjeve tregtare që nënkuptojnë bashkëpunim për emigracionin ose rregullimin, ose që ulin mbrojtjen për fermerët.

Së bashku me presidentin francez Emmanuel Macron, ata kundërshtojnë një marrëveshje mes BE-së dhe Mercosurit, bllokut latinoamerikan, e cila po ratifikohet.

Politika agresive tregtare e presidentit Donald Trump shkakton shumë pakënaqësi, megjithatë politikanët e ekstremit të djathtë kanë prirje ta fajësojnë BE-në për të.

“Marrëveshja tregtare e përfunduar nga Ursula von der Leyen me Donald Trump është një fiasko politike, ekonomike dhe morale”, – shkroi zonja Le Pen.

Shumë parti të ekstremit të djathtë ende mbajnë një qëndrim të ashpër për ndryshimet klimatike, duke kundërshtuar objektivat neto-zero.

“Nëse hamë mish, marrim një avion ose ngasim një makinë me benzinë është diçka që e vendosim vetë. Jo Brukseli”, – lexohet në manifestin e PVV në Holandë.

Megjithatë ata që janë në pushtet kanë prirje të ndryshojnë kurs. Meloni e ka bërë më të lehtë investimin në ekonominë e gjelbër dhe ka racionalizuar rregulloret.

PiS ka mbështetur energjinë bërthamore dhe ka përkrahur burimet e rinovueshme dhe zgjerimet e rrjetit.

Moderimi ekonomik është i mirëpritur, por politikat që nxisin rritjen mungojnë.

Skenarët gjermanë të “punëtorëve të ftuar” mund ta bëjnë emigracionin më të pranueshëm politikisht, por do t’i pengonin emigrantët të arrinin potencialin e tyre të plotë ekonomik.

Një BE që do t’i jepte më shumë pushtet shteteve anëtare do të ishte edhe më problematike.

Një studim i fundit nga Parlamenti Europian përfundoi se integrimi më i madh i tregut për shërbimet mund të rriste tregtinë e brendshme vjetore në mes 8% dhe 10% të PBB-së deri në vitin 2032, nga niveli aktual 6.3%.

Por kjo do të kërkonte legjislacion të përbashkët që cenon sovranitetin kombëtar. Ndërkohë, marrëveshjet tregtare që përjashtojnë bujqësinë ose koncesionet për emigracionin do të kishin vlerë minimale.

Dhe pastaj vijnë shpërndarjet (handouts). Partitë e ekstremit të djathtë duan të shpërblejnë “vendasit për kontributet që kanë dhënë”, thotë Jérémie Gagné i organizatës kërkimore More in Common.

Pensionistët përputhen në mënyrë perfekte me këtë përshkrim. PiS ka anuluar një reformë për rritjen e moshës së daljes në pension në 67 vjeç, duke e kthyer atë në 65 për burrat dhe 60 për gratë. Meloni dëshiron të bëjë diçka të ngjashme në Itali.

Shoqëritë që po plaken kanë nevojë për më shumë foshnja nëse duan të shmangin emigrantët; e djathta e fortë ofron përfitime bujare për këtë qëllim.

Në Poloni, përfitimi për fëmijë Family 500+, i prezantuar nga PiS në vitin 2016, është rritur nga 500 zloty (140 dollarë) në 800 zloty në muaj.

Marlena Mal?g, ish-ministre për Familjen e PiS-it, tha në vitin 2021 se plani i saj demografik bazohej në “politikë pro-familjare, jo tek emigrantët”.

Në Mbretërinë e Bashkuar, Reform dëshiron të heqë kufirin prej dy fëmijësh për kredinë universale, pagesën kryesore të mirëqenies së vendit. AfD premton një subvencion pensioni 20,000 euro për prindërit për çdo fëmijë që ata sjellin në jetë.

Në Itali, Meloni po e drejton anijen fuqishëm. Ajo ka shmangur përplasjet me Komisionin Europian, nga i cili vendi i saj pritet të marrë 54 miliardë euro fonde për rimëkëmbjen nga pandemia.

Por gjetkë politikat e së djathtës ekstreme do të kushtonin një shumë tronditëse.

In February, the German Economic Institute and the German Institute for Economic Research calculated that the AfD's plans would add 150–180 billion euros to the country's deficit, which reached 120 billion euros last year.

The Economist calculates that Reform's plans would add costs of around £200 billion a year and save just £100 billion (with tax cuts making up the bulk of the funding shortfall).

The claim that reducing spending on immigrants could lead to huge savings is absurdly exaggerated.

In France, the RN's plans would add a less alarming 14 billion euros to the deficit, according to calculations made last year by the IFRAP Foundation. Even so, investors are worried.

France's borrowing costs are now on par with Italy's, due to political paralysis over how to cut its 5.4% of GDP deficit.

A government led by the RN is unlikely to lower it. Other far-right parties would face similar, though less acute, problems.

Without a growth boost, the fiscal outlook would be bleak even if they were to rein in spending plans.

Over time, this could lead to a clash with the ECB, which protects the debt of European governments. It would also pit far-right governments against each other.

Even more worrying is what happens next. "Don't be fooled by the first term," warns Christoph Trebesch of the Kiel Institute.

He has studied far-right governments since 1945 and found that over a 15-year period they reduced GDP per capita by more than 10%, compared to centrist governments.

"There is a risk of favoring politically connected companies, building a parallel oligarchy that has no interest in a free, competitive market," Trebesch adds.

"It's a sustainable model." Even if the far right governs relatively well during its first term, the damage will be inevitable. The reforms that Europe urgently needs will not be realized./ Monitor.al