Bosnia under surveillance again/Tougher controls on citizens' money, diaspora and economy

2026-06-19 20:47:00, Kosova & Bota CNA

Bosnia under surveillance again/Tougher controls on citizens' money,

Bosnia and Herzegovina has once again been placed under increased international financial supervision, after the Financial Action Task Force (FATF) included it on June 19 on the so-called grey list of countries with deficiencies in the fight against money laundering and terrorist financing.

The decision could lead to slower and more expensive international transactions, increased supervision of banking activity, and negative consequences for investments and the country's credit rating.

The decision by the FATF, which consists of more than 40 countries and organizations including the European Union and the United States, came after several years of warnings from the Council of Europe.

Its body, MONEYVAL, assessed that Bosnia has not fulfilled key recommendations, including creating a registry from which it will be known who the real owners of companies are or adopting laws on the management of illegally acquired wealth.

All banks in the world and at home will now have to conduct increased checks on all transactions to and from Bosnia.

Economic associations, the banking sector and the Central Bank of Bosnia told Radio Free Europe that this will slow down cross-border payments and increase business costs, as well as bring new costs for citizens at home and abroad, especially for the economy.

The consequences will be felt by exporters, but also by citizens to whom around 2.2 billion euros are sent from the diaspora every year, mainly as aid.

There is also a risk that some foreign banks will limit or terminate cooperation with banks in Bosnia.

All this also leads to a decline in credit ratings and higher interest rates.

"Bosnia will be recognized as a country with increased risk of money laundering and financing of terrorist activities. Large importers and exporters will be the first to be targeted. All international transactions to and from Bosnia will be burdened with additional administrative controls," Edis Razhanica, director of the Association of Banks in Bosnia, told REL.

Bosnia was under an "enhanced surveillance regime" from 2015 to 2018, and was included again due to an "insufficiently developed system for detecting and preventing financial abuses."

MONEYVAL did not comment on Bosnia's specific shortcomings for the REL, but referred to previous recommendations and reports.

What will be the consequences for citizens?

Nga Banka Qendrore e Bosnjës, përmes së cilës realizohet i gjithë qarkullimi i pagesave të brendshme dhe të jashtme, thanë për REL-in se MONEYVAL ka bërë vlerësime të kushteve që Bosnja duhej t’i përmbushte në vitin 2024 kur u publikua edhe raporti me prioritete të qarta të veprimit.

Nga Banka Qendrore theksojnë se sektori financiar nuk është përgjegjës, por do t’i ndiejë pasojat përmes kontrolleve të shtuara të bankave dhe partnerëve të huaj.

“Vendosja në këtë listë mund të çojë në zbatim më të ngadalshëm dhe më kompleks të transaksioneve ndërkufitare, rritje të kostove të biznesit dhe kërkesa shtesë në qarkullimin ndërkombëtar të pagesave”, tha Banka Qendrore.

Në praktikë, çdo transaksion ndërkombëtar nga dhe drejt Bosnjës do të jetë nën mbikëqyrje shtesë të bankave, gjë që do të zgjasë kohën e përpunimit dhe do të rrisë kostot.

Barrën më të madhe, paralajmërojnë analistët, do ta mbajnë eksportuesit dhe importuesit, por edhe qytetarët që varen nga dërgesat e parave nga jashtë.

Përveç Bosnjës, në “listën gri” në Evropë janë edhe Bullgaria dhe Monako.

Nga Dhoma e Tregtisë së Jashtme të Bosnjës paralajmërojnë se veçanërisht i ekspozuar është sektori eksportues, duke qenë se më shumë se 73 për qind e eksportit të përgjithshëm të Bosnjës shkon në tregun e Bashkimit Evropian.

Nga Këshilli i Investitorëve të Huaj në Bosnje paralajmërojnë se rreziku reputacional përkthehet shpejt në koston e kapitalit, që do të thotë se huamarrja e kompanive dhe e shtetit në tregjet ndërkombëtare mund të bëhet më e shtrenjtë.

“Investitorët investojnë atje ku rreziku është më i vogël. Rreziku reputacional i Bosnjës shumë lehtë shndërrohet në çmimin e kapitalit, kështu që çdo huamarrje e bizneseve, por edhe e të gjitha niveleve të pushtetit në tregjet ndërkombëtare do të jetë më e shtrenjtë”, thanë nga ai këshill, duke shtuar se vendimi i FATF-it mund të ndikojë negativisht në nivelin e investimeve të huaja.

Rritja e kostove të transaksioneve financiare, sipas vlerësimeve të ekspertëve, mund të bartet edhe te përdoruesit fundorë.

“Nuk duhet të krijohet panik, por pasojat do të ndihen, veçanërisht në sektorin financiar”, theksoi Razhanica.

Qytetarët tashmë paguajnë tarifa të larta për transferta ndërkombëtare, ndërsa regjimi i ri i kontrolleve shtesë mund t’i rrisë ato edhe më tej.

Bosnja është vend me një nga diasporat më të mëdha në Evropë, dhe çdo vit nga jashtë dërgohen më shumë se 2.2 miliardë euro.

“Pensioni im nuk është asgjë. Djali im punon në Austri dhe çdo muaj më dërgon 300 euro. Banka e tij i merr 22 euro, ndërsa banka ime më merr edhe aq”, tha për REL-in pensionistja Sanela Hamziç nga Sarajeva.

Kalimi i përgjegjësisë

Një nga kushtet kyç që Bosnja nuk e ka përmbushur lidhet me ligjin për menaxhimin e pasurisë së fituar në mënyrë të paligjshme në nivel shtetëror.

Për më tepër, autoritetet në entitetin Federata e Bosnjës nuk kanë krijuar regjistër funksional të pronarëve të vërtetë të kompanive, i cili konsiderohet standard në luftën kundër abuzimeve financiare.

Institucionet shtetërore në fillim të majit miratuan ligjin për kufizimin e disponimit të pasurisë me qëllim parandalimin e financimit të terrorizmit, por nga MONEYVAL u tha se ky hap erdhi shumë vonë për të ndikuar në vendimin e FATF-it.

Nga ministritë e Drejtësisë dhe Financave të Bosnjës, Federatës së Bosnjës dhe Republikës Sërpska nuk iu përgjigjën kërkesave të REL-it se cilat kushte nuk janë përmbushur dhe pse.

Nga Ministria e Sigurisë e Bosnjës më herët thanë për REL-in se MONEYVAL, ndër të tjera, kërkon sistem më të mirë mbikëqyrjeje, vendosjen e dënimeve më të rrepta dhe parandalimin e hyrjes së personave me rrezik në strukturat pronësore të kompanive.

Prokuroritë dhe gjykatat duhet të rrisin numrin e hetimeve dhe aktgjykimeve për pastrim parash, ndërsa shteti duhet të dëshmojë se menaxhon në mënyrë efikase pasurinë e konfiskuar.

Bosnja ka miratuar edhe Ligjin për parandalimin e shpëlarjes së parave, por ai parashikon që mbikëqyrjen e zbatimit të tij ta kryejnë 19 institucione të ndryshme nga dy entitetet dhe Qarku i Bërçkos, nga agjencitë për banka dhe sigurime, përmes komisioneve për letra me vlerë dhe odave të avokatëve, deri te inspektoratet.

Për t’u zbatuar ky ligj, duhet të ndryshohen ligjet në nivel entitetesh dhe, sipas propozimeve të ndryshimeve, të formohen sektorë të posaçëm që do të merren me pastrimin e parave dhe financimin e terrorizmit, si dhe të punësohen kuadro të rinj ose të riorganizohen ato ekzistuese.

Në opinion, një pjesë e përfaqësuesve politikë nga Federata e Bosnjës pretendon se për vonesat janë përgjegjës deputetët dhe ministrat nga Republika Sërpska, ndërsa autoritetet e këtij entiteti serb ua kalojnë përgjegjësinë institucioneve në Federatën e Bosnjës.

Kryeministri i Republikës Sërpska, Savo Miniq, nga Aleanca e Socialdemokratëve të Pavarur (SNSD) në pushtet, deklaroi më 17 maj se “Ministria e Drejtësisë dhe Qeveria e Republikës Sërpska kanë përfunduar gjithçka prej kohësh, ndërsa në Federatën e Bosnjës nuk është bërë absolutisht asgjë”.

Nga ana tjetër, deputetët nga Federata e Bosnjës, si deputeti i “Narod i Pravda” dhe anëtar i udhëheqjes së Dhomës së Përfaqësuesve të Parlamentit të Bosnjës, Denis Zvizdiç, akuzojnë deputetët dhe ministrat e SNSD-së se “me vetëdije po i shkaktojnë dëm të gjithë qytetarëve”.

Ata kujtojnë ndërprerjet e seancave parlamentare për shkak të mungesës së kuorumit, pas largimit të delegatëve nga Republika Sërpska, të cilët në këtë mënyrë pengonin votimin për shkarkimin e kuadrove të tyre në pushtetin shtetëror.

Ministri i Drejtësisë i Federatës së Bosnjës, Vedran Shkobiç, në një komunikatë për media, për dështimin në krijimin e regjistrit të pronarëve të vërtetë në këtë entitet fajësoi softuerin e Bankës Botërore të blerë në kuadër të një projekti pilot ndërkombëtar.

“Zgjidhja softuerike e ofruar në kuadër të atij projekti ndërkombëtar nuk i ka përmbushur plotësisht kërkesat teknike të gjykatave vendore”, tha ai.

Shkobi? stated that the pilot courts, namely the Municipal Court in Sarajevo and the Municipal Court in Travnik, “have never accepted or approved the software solutions” which he said are “full of shortcomings and slow down the registration of business entities in the Federation of Bosnia and Herzegovina”.

He announced the announcement of a tender for the purchase of software, worth over 1.3 million euros.

The Municipal Court in Sarajevo, on behalf of itself and the Municipal Court in Travnik, rejected the minister's claims, emphasizing that these courts "are not competent for the creation of the register of beneficial owners" and clarified that the project they have implemented is related "exclusively to the digitalization of the registration of business entities."

"The court cannot be expected to keep records of real owners without special legal authorization and appropriate technical solutions," the court told REL, adding that the software used for online registration of business entities is "usable and sufficient."

While politicians and institutions blame each other for the delays, experts, like Razhanica, say that placing Bosnia back under international financial supervision will not be without consequences for the economy and citizens.

Razhanica estimates that, in addition to the adoption of the laws expected since 2024, this time their proper implementation will also be necessary, along with careful supervision by MONEYVAL representatives. /REL