The curse of natural resources and the utopia of Albanian black gold

2023-08-26 22:37:00, Aktualitet CNA

More than the utopia that will bring us the salvation of all problems from black "gold", the country needs a clear sustainable development strategy, which means growth without exhausting resources for generations to come.

This, unfortunately, is not happening. Younger generations are being left with a concreted country, with an almost destroyed coastline, with a pension scheme heading towards bankruptcy, with natural resources misused leaving them no choice but to leave, which is in danger of kicking the most valuable capital that we have in the country, that human!

The "natural resource curse" is a term widely used in economics and refers to the paradox where countries that have an abundance of non-renewable natural resources experience poor economic performance. This tendency is often called the resource trap and can lead to corruption.

If a large portion of national wealth is concentrated in just a few industries, the government may abuse its regulatory powers, such as awarding valuable contracts based on bribes.

The wealth curse is evident when it comes to one particular natural resource: oil. A University of California study analyzed the correlation between natural resource wealth and politics and concluded that there was a resource curse in oil-rich countries.

According to the study, three harmful (and largely unresolved) effects were evident in these countries: Fostering authoritarian regimes; Increase in corruption; Causing conflict in low- and middle-income countries. The study noted the use of the term resource curse in countries in Africa, Latin America, the Middle East and the former Soviet Union.

Experience has shown that countries that have natural resources often become "lazy" in search of sustainable development alternatives. The opposite has happened with countries less rich in natural resources, where e.g.

Estonia saw a rapid development of information technology after the 90s, precisely because of the lack of resources and harsh weather.

Shqipëria është rasti tipik se si pasuritë e shumta natyrore nuk e kanë ndihmuar përmirësimin e mirëqenies së popullatës së saj, që edhe sot vijon të mbetet ndër më të varfrat në Europë.

Vendi ka fushën më të madhe naftëmbajtëse në tokë në Patos-Marinzë, por ende pas gati dy dekadash, kompania që e shfrytëzon me koncesion nuk paguan tatim fitimi.

Burimet e shumta të kromit në pjesën më të madhe janë bërë shkak konfliktesh për shkak të informalitetit të shfrytëzimit, apo burim aksidentesh si rrjedhojë e masave të dobëta të sigurisë.

Të ardhurat nga renta minerare, – një taksë që paguhet nga kompanitë që shfrytëzojnë burimet natyrore në vend, ai nafta, bitumi, gazi. kromi, bakri, materiale ndërtimore-, sipas të dhënave të Ministrisë së Financave ishin 4.2 miliardë lekë (rreth 40 milionë euro) në vitin 2022.

Kjo shumë është më pak se 1% e totalit të të ardhurave që mbledh gjithsej buxheti nga taksat dhe tatimet. Bulqiza, një nga zonat më të pasura me krom dhe ku pushteti lokal mban sipas ligjit 25% të rentës, është nga më të varfrat në Shqipëri.

Edhe uji, një tjetër pasuri natyrore që e kemi me shumicë, po keq shfrytëzohet përmes hidrocentraleve të vogla në kurriz të bujqësisë e turizmit, teksa vendi vijon të mos diversifikojë energjinë (diellin e kemi për fat të mirë me shumicë) dhe të importojë me kosto të larta në periudha thatësire.

Pa dyshim që lajmi i fundit i mundësisë për të pasur naftë në zonën e Shpiragut është i mirë, ndonëse do të duhet kohë për të parë rezultatet konkrete të testimeve.

Vetëm pas ndoshta një dekade do të krijohet një ide më e qartë se sa janë rezervat e naftës, sa të shfrytëzueshme janë ato dhe a ka leverdi nxjerrja dhe tregtimi i saj.

Por, nisur nga përvoja e asaj që kemi përjetuar deri tani më tani me burimet natyrore, edhe nëse do të jenë të bollshme e të shfrytëzueshme, entuziazmi i qeverisë na duket i tepruar.

Përmes krijimit të një fondi sovran, të ardhurat nga i cili pritet të shumëfishohen përmes investimeve, qeveria pret të zgjidhë shumë halle, sidomos rritjen e pensioneve, injektimin e investimeve në arsim e shëndetësi!

Në kontrast të plotë, fondi sovran i Norvegjisë, i ngritur pas zbulimit të burimeve të mëdha të naftës në Detin e Veriut, dhe një nga më të suksesshmit në botë, synon që të sigurojë që këto para të përdoren me përgjegjësi, të mendohet afatgjatë, në mënyrë që të mbrohet e ardhmja e ekonomisë.

Fondi menaxhohet me frymën që pasuria i përket edhe brezave, duke mos e përdorur atë pa kriter sot, me synim për t’i maksimizuar vlerën afatgjatë.

Ndaj, më shumë se utopia që do të na vijë shpëtimi i gjithë problemeve nga “ari” i zi, vendit i duhet një strategji e qartë zhvillimi të qëndrueshëm, që nënkupton rritjen pa ezauruar burimet për brezat që do të vijnë.

This, unfortunately, is not happening. Younger generations are being left with a concreted country, with an almost destroyed coast, with a pension scheme heading for bankruptcy, with natural resources badly wasted, leaving them with no alternative but to leave, which is threatening to kick capital further. valuable that we have in the country, the human one./Revista Monitor