Analysis/ BIRN: Misgovernance costs Albanians more every year than oil in Shpirag

2023-08-31 19:47:00, Aktualitet CNA

Analysis/ BIRN: Misgovernance costs Albanians more every year than oil in

While the government is trying to create media euphoria over the "discovery" of the Shpirag oil field, an examination of the economic growth lost to misrule and corruption over the past decade suggests that, in fact, Albanians are missing out on a 'mountain' of oil. every year.

For several times in the last decade, Prime Minister Edi Rama is trying to create a public euphoria over a great discovery, which, despite his frequent warnings, fails to appear to us. A few days ago, Rama repeated once again what he had said in July last year and on other occasions, that oil will be produced in Shpirag and that this discovery will make the Albanians, according to his words, rich enough to create a reserve fund for future generations, in addition to using some of this money to solve the pension crisis.

In a not very convincing way, he even went to the place where the Shell company is drilling, declaring the visit an "inspection", although it is not understood on what powers the prime minister was carrying out this "inspection". According to Minister Balluku, "from the moment we started work on setting up a sovereign fund, it means that it is not an income of 500 million euros per year which goes directly to the state budget to cover the needs, but there is talk of much more income high that cannot be managed from the state budget but from the sovereign fund as happened with oil in Norway, Saudi Arabia, Azerbaijan." Although the author of these lines is not able to understand what exactly the minister is saying in this sentence, I have to interpret it with the suggestion that the government expects 500 million euros of revenue per year to put into the state budget and "much higher" than that to put into the sovereign fund. So, let's assume that, in addition to the 500 million for the state budget, it is also about another 1 billion or 2 billion for the sovereign fund. And leaving aside the fact that in this case, the fish is not exactly in the sea, but in the depths of the earth, we have to say that even 2 billion euros a year from the discovery of oil is not something that makes Albania a developed country, it does not even come close to the economic level of Bulgaria or Romania, countries at the lowest economic level among EU member states. for another 1 billion or 2 billion for the sovereign fund. And leaving aside the fact that in this case, the fish is not exactly in the sea, but in the depths of the earth, we have to say that even 2 billion euros a year from the discovery of oil is not something that makes Albania a developed country, it does not even come close to the economic level of Bulgaria or Romania, countries at the lowest economic level among EU member states. for another 1 billion or 2 billion for the sovereign fund. And leaving aside the fact that in this case, the fish is not exactly in the sea, but in the depths of the earth, we have to say that even 2 billion euros a year from the discovery of oil is not something that makes Albania a developed country, it does not even come close to the economic level of Bulgaria or Romania, countries at the lowest economic level among EU member states.

Albania's gross domestic product this year is expected to reach 2.19 trillion ALL, according to data from the International Monetary Fund. This is a figure equal to 19.9 billion euros, according to the current exchange rate. If Shpiragu performs the miracle announced by Rama and Balluku, the 2 billion that we are assuming will come, will increase Albania's GDP by 10 percent. The Gross Domestic Product per capita will increase in this way, from the expected 766,000 Lek this year, to 842,000 Lek or 7,660 euros. Meanwhile, Bulgaria has GDP per capita at the level of 14,000 euros, Romania 17,000 or Hungary, 18,000. The 2 billion additional revenues from oil will not make Albania as rich as Serbia, whose citizens enjoy a GDP per capita of 10,000 euros per year. With a word, for Albania to reach the economic level of Serbia, it will have to discover three or four spiragas, while to reach the level of Romania, it will have to discover ten or fifteen such. Even less, there is no chance that such miracles will make us as rich as the European Union, whose GDP per capita is currently 45,000 euros per year.

On the other hand, although Shpiragu is not enough for us to reach the economic level of the poorest EU countries, there is a path that, within a few decades, will make us European citizens, not only politically, but also economically.

Potenciali i rritjes ekonomike të Shqipërisë në terma realë vlerësohet nga Fondi Monetar Ndërkombëtar në masën 4.5% në vit ndërsa në terma nominalë, në 7.5% në vit. Kjo do të thotë që, përmes mirëqeverisjes, Prodhimi i Brendshëm Bruto i Shqipërisë të rritet, nga 19.9 miliardë euro që është aktualisht, në 21.4 miliardë euro në vitin e parë, në 23 miliardë në vitin e dytë, në 24.7 miliardë në vitin e tretë, e me radhë. Me pak fjalë, rritja ekonomike potenciale, e cila mund të realizohet, sipas vlerësimit të FMN-së, i jep shqiptarëve më shumë të ardhura shtesë çdo vit, nga sa mund të japë edhe ndonjë zbulim i madh nafte apo gazi.

Fondi Monetar Ndërkombëtar e vlerëson potencialin e rritjes ekonomike duke përdorur ushtrimet ekonomike më të specializuara të mundshme. Potenciali nënkupton prodhimin që mund të realizohet me eficiencë maksimale. Me pak fjalë, nëse ke qeverisjen e duhur, ekonomia shqiptare mund të rritet me këtë ritëm. Por në rast se ke qeverisje të keqe, atëhere rritja ekonomike është, ose më e ulët se kaq, ose më e lartë se kaq. Kur është më e ulët, do të thotë se keqqeverisja po ia merr frymën ekonomisë përmes korrupsionit, përmes pengesave burrokratike të panevojshme apo përmes politikave të gabuara. Kur rritja është më e lartë se sa potenciali, atëhere ka gjasë që ajo po ushqehet nga rritja spekulative e borxhit dhe sërish, është keq sepse pasohet nga krizë pas një periudhe të caktuar.

Shqipëria ka përjetuar në fakt keqqeverisje të të dyja formave. Në vitet 2006-2008, qeveria rriti borxhet dhe i bëri beton para se të binte në krizë ndërsa pas vitit 2013, qeveria, jo vetëm që ka rritur borxhet, por shpenzimet e saj kanë qenë aq inefikase sa prodhimi i brendshëm bruto është rritur tejet ngadalë. Sipas të dhënave të FMN-së, rritja ekonomike nominale e Shqipërisë mes viteve 2014 dhe 2023 ka qenë 5%. Kjo është 2.5 për qind më pak në vit. Por nëse marrim parasysh se rritja është progresive, atëhere duhet të themi se, nëse qeverisja do të kishte realizuar rritjen ekonomike potenciale, atëhere PBB e Shqipërisë do të ishte sot disa shpiragë më shumë se sa është.

Po jap një shembull të shkurtër se pse keqqeverisja apo korrupsioni i hapur janë çfarë pengojnë Shqipërinë të zbulojë shpiragë në mënyrën që i ka zbuluar bota e zhvilluar, pra përmes punës dhe mirëqeverisjes.

Një segment rrugor 42 kilometra i gjatë që lidh qytezën e Ersekës me atë të Leskovikut në Shqipërinë e jugut është aktualisht duke u asfaltuar. Projekti, i financuar nga Bashkimi Evropian dhe i prokuruar nga Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim, [link], parashikon zgjerimin e rrugës aktuale me një metër për ta bërë me pesë metra gjerësi, sistemimin e ujërave sipërfaqësore përmes kanalit të drenazhimit përgjatë të gjithë gjatësisë së rrugës, rindërtimin e shtresave në rast se ato janë dëmtuar, asfaltimin dhe sinjalistikën, e gjitha për pak më shumë se 5 milionë euro. Me një kosto prej 125 mijë eurosh për kilometër, banorët e zonës dhe turistët që pëlqejnë peisazhet e mrekullueshme të asaj ane të Shqipërisë, do të mund të shijojnë udhëtim me shpejtësi normale.

Por historia ka një anë tjetër, anën e një segmenti rrugor që lidh Qafën e Qarrit me qytetin e Ersekës, të cilën e ka prokuruar qeveria shqiptare. Këtu, qeveria ka vendosur të ndërtojë një rrugë të re, me një kosto prej rreth 40 milioë eurosh. Nëse qeveria do të kishte ndjekur standardet e Bashkimit Evropian, rruga do të kishte kushtuar 5 milionë euro dhe qeverisë do t'i mbeteshin edhe 35 milionë të tjera për të ndërtuar apo rikonstruktuar edhe 300 kilometra të tjera rrugë të ngjashme, në një vend ku shumë fshatra vijojnë të jenë pa lidhje me rrugë të asfaltuara. Por problemi nuk mbaron këtu. Duke hedhur miliona euro në mënyrë të tillë joefikase, qeveria i heq shqiptarëve një copë nga rritja ekonomike potenciale, duke i lënë ata të varfër edhe nëse shansi u jep naftë në Shpirag./Reporter.al