LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

Tensionet BE-Turqi do të vazhdojnë pas fitores së Erdoganit

29 Maj 2023, 08:22, Kosova & Bota CNA
Tensionet BE-Turqi do të vazhdojnë pas fitores së Erdoganit
Rexhep Tajip Erdogan

Bashkimi Evropian dhe Turqia janë në mosmarrëveshje për shumë çështje dhe problemet ka të ngjarë të vazhdojnë pas rizgjedhjes së Presidentit RecepTayyip Erdogan. Pranimi i Turqisë në BE nuk ka gjasa të ndodhë së shpejti.

Si i sheh BE-ja marrëdhëniet e saj me Turqinë?

Komisioni Evropian është kritik ndaj sundimit gjithnjë e më autoritar të Rexhep Tajip Erdogan. "Shqetësimet serioze të BE-së për përkeqësimin e vazhdueshëm të demokracisë, sundimit të ligjit, të drejtave themelore dhe pavarësisë së gjyqësorit nuk janë adresuar," shkruajnë zyrtarët e Shërbimit Evropian të Veprimit të Jashtëm në raportin e tyre të vitit 2022 për Turqinë.

 “Shqetësimet e tyre u shtuan për qeverisjen ekonomike dhe mirëfunksionimin e ekonomisë së tregut”.

Në raport, Turqia mbetet një partner i rëndësishëm strategjik për migracionin, mbrojtjen e klimës dhe sigurinë e energjisë. Me ushtrinë e saj të pajisur mirë, anëtari i NATO-s luan gjithashtu një rol të rëndësishëm si ndërmjetës i marrëveshjes së tregtisë së grurit midis Rusisë dhe Ukrainës. Por krerët e BE-së kritikuan ashpër gjestet kërcënuese të Turqisë ndaj vendeve anëtare, Greqisë dhe Qipros, përmes shkeljeve të përsëritura territoriale nga forcat ajrore dhe marina.

BE gjithashtu u ka bërë thirrje vazhdimisht autoriteteve turke që të respektojnë vendimet e Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut dhe të lirojnë aktivistin Osman Kavala, i cili u dënua me burgim të përjetshëm në vitin 2022 për pjesëmarrje në protestat antiqeveritare në vitin 2013 në parkun Gezi të Stambollit. Protestat janë cilësuar si një tentativë grusht shteti nga qeveria e Partisë për Drejtësi dhe Zhvillim ( AKP ) të Erdoganit – duke e lejuar qeverinë të akuzojë Kavalën për pjesëmarrje në një përpjekje për grusht shteti në vazhdimësi.

Cili është qëndrimi i Turqisë?

Sipas një analize të Ministrisë së Jashtme të Turqisë, marrëdhëniet janë karakterizuar me ulje-ngritje për dekada të tëra. Pas tentativës së supozuar për grusht shteti kundër Erdoganit në korrik 2016, të cilës Turqia iu përgjigj me ligje emergjente dhe kufizime mbi të drejtat demokratike, gjërat janë përkeqësuar më tej, pranoi ministria.

Por "qëndrimi i ftohtë dhe kritik i BE-së pas grushtit të shtetit të fshehtë të 15 korrikut ka shkaktuar një krizë besimi", sipas ministrisë. Zyrtarët thanë se "dialogu u dobësua" lindi pasi homologët e tyre të BE "kritikuan masat e nevojshme" të vendosura nga qeveria e Turqisë si pasojë. Erdogan akuzon predikuesin turk  Fethullah Gylen , i cili jeton në mërgim në Shtetet e Bashkuara, për komplot të grushtit të shtetit.

Bashkimi Evropian mbetet një partner i rëndësishëm strategjik për Turqinë, e cila shpesh thekson rëndësinë e një marrëveshjeje të vitit 2015 që mbajti sirianët e zhvendosur brenda vendit, në vend që t'i lejojë ata të kalojnë në BE. Rreth 3.5 milionë sirianë jetojnë tani në Turqi, e cila ka marrë pagesa dhe premtime për ndihmë financiare që arrijnë në afro 9 miliardë euro (9.65 miliardë dollarë).

Është një marrëveshje e brishtë. Në vitin 2020, Erdogan hapi shkurtimisht kufirin e Turqisë me Greqinë pranë Edrenesë në mënyrë që të përdorte sirianët e zhvendosur si levë politike.

A është Turqia ende kandidate për anëtarësim në BE?

Qëllimi i qeverisë turke mbetet anëtarësimi në Bashkimin Evropian në një moment , nëse, sipas Ministrisë së Jashtme, BE mund të arrijë të zgjidhë problemet e saj të brendshme. Bisedimet e pranimit mund të ringjallen pas këtyre zgjedhjeve presidenciale, por fillimisht Turqia do të duhej të paktën të njihte në mënyrë indirekte Qipron si një anëtare të BE-së. Trupat turke kanë pushtuar pjesën veriore të vendit për gati 50 vjet.

Në vitin 2018, Bashkimi Evropian në fakt pezulloi negociatat e anëtarësimit me Turqinë, të cilat kishin vazhduar që nga viti 2005, por nuk i ndërpreu ato plotësisht. "Unë nuk do të thosha se ata kanë vdekur," tha Amanda Paul, një analiste e lartë në qendrën evropiane të politikave në Bruksel. “Unë do të thoja se janë në koma.

Me Erdoganin në pushtet, ka pak perspektivë për këtë ndryshim, tha Paul - megjithëse më shumë varet nga Bashkimi Evropian dhe jo vetëm nga  Turqia .

“Është një marrëdhënie e çuditshme që është përkeqësuar me kalimin e kohës”, tha Paul. “Të jem i sinqertë, nuk pres ndonjë ndryshim pozitiv”.

Ndër vendet anëtare dhe në Bruksel, tha Paul, ka pak interes për momentin për t'u marrë me një Turqi gjithnjë e më nacionaliste. E megjithatë, ajo shtoi: "Anëtarësimi në BE është ende shumë i popullarizuar në mesin e turqve. Rreth 70% e popullsisë ende dëshiron të bashkohet me BE."

Cila është perspektiva paszgjedhore?

Ministrja e Jashtme gjermane Annalena Baerbock  ishte qartazi kritike ndaj Turqisë kur u takua me homologun e saj, Mevlut Cavusoglu, në Stamboll në korrik 2022. Por ajo gjithashtu e bëri të qartë se nuk kishte nevojë për konfrontim të mëtejshëm, duke thënë se NATO-ja duhej të qëndronte së bashku për t'i shmangur Rusisë.

Nga kjo rrjedh se Bashkimi Evropian dhe NATO presin që Turqia më në fund të japë miratimin e saj për pranimin e Suedisë në aleancën ushtarake pas zgjedhjeve, të cilat Erdogan me sa duket e kishte bllokuar për arsye politike përpara votimit. Hyrja e Suedisë dhe Finlandës në NATO ishte vendosur tashmë gati një vit më parë. Erdogan tërhoqi veton ndaj Finlandës në prill . Mbështetja e tij për Suedinë pritet të vijë në korrik./ DW

Lajmet e fundit nga