web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Jahti i tij kaloi në Ngushticën e Hormuzit të bllokuar/ Kush është manjati rus që ndërtoi perandori çeliku për prodhimin e makinave

29 Prill 2026, 11:49, Kosova & Bota CNA

Jahti i tij kaloi në Ngushticën e Hormuzit të bllokuar/ Kush

Në mars të vitit 2022, ndërsa Europa shtrëngoi lakun e sanksioneve rreth oligarkëve rusë, një jaht madhështor me vlerë 65 milionë euro u sekuestrua në portet italiane.

Jahti “Lady M” i përkiste Alexey Mordashov, njërit prej manjatëve rusë. Vetëm dje, një anije e dytë e lidhur me emrin e tij, Nord, u pa duke kaluar Ngushticën e Hormuzit, pavarësisht bllokadës, duke ngritur kështu disa pikëpyetje.

Kush është Alexey Mordashov, manjati që ndikon edhe në çmimet e makinave?

Mordashov nuk është një "djalosh makinash" në kuptimin klasik. Nuk po flasim për një koleksionist klasik të pasur të supermakinave apo një investitor në markat premium. Ai është njeriu që ndërtoi një perandori çeliku - dhe në një moment vendosi të hynte vetë në prodhim.

Në fillim të viteve 2000, nëpërmjet Severstal, prodhuesit të çelikut që kontrollon me një pjesëmarrje prej rreth 77%, krijoi një degë industriale autonome të dedikuar për industrinë e automobilave. Kjo kompani quhej Severstal-auto dhe u themelua zyrtarisht në vitin 2002. Disa vite më vonë, me Mordashov si kryetar të bordit, Severstal-auto u listua në bursë dhe filloi të prodhonte makina në partneritet me Fiat dhe SsangYong (Daewoo).

Struktura e kontrollit ishte e qartë: Mordashov zotëronte 100% të Newdeal Investments, e cila nga ana tjetër zotëronte pothuajse 88% të Severstal-auto. Në të njëjtën kohë, kompania kontrollonte dy filiale që ia vlen të përmenden: UAZ, prodhuesi i njohur rus i automjeteve jashtë rrugës dhe komerciale, dhe ZMZ, një fabrikë motorësh që mbulonte nevojat e prodhimit të të gjithë zinxhirit. Ky ishte, në çdo kuptim, një ekosistem i plotë automobilistik: nga motori deri te shitja e automjetit.

Pushimi i vitit 2007 dhe loja e re

Në janar 2007, Mordashov hoqi dorë nga kontrolli i drejtpërdrejtë i Severstal-auto. Blloku kontrollues i kaloi Vadim Shvetsov, dhe kompania më vonë u riemërua SOLLERS. Që nga ai moment, marrëdhënia e tij me makinën ndryshoi karakter, por nuk u zhduk.

Sollers vazhdoi të ndërtonte partneritete të mëdha: një sipërmarrje e përbashkët 50/50 me Ford në vitin 2011, një e ngjashme me Mazda në vitin 2012 dhe më vonë me Isuzu për kamionë. Në vitin 2016, u lançua një projekt ambicioz për prodhimin e motorëve Mazda në Lindjen e Largët Ruse me një investim që tejkalonte 2.8 miliardë rubla. Këto lëvizje tani i përkisnin Sollers, jo direkt Mordashov. Por ato janë një vazhdim i zinxhirit që ai vetë ngriti.

Pa çelik, nuk ka makinë

Këtu qëndron pika më thelbësore. Mordashov, nëpërmjet Severstal, mbetet thellësisht i lidhur me industrinë e automobilave - jo si prodhues, por si njeriu që furnizon materialin nga i cili prodhohen makinat.

Severstal ka qenë një furnizues kryesor i fletëve të çelikut për prodhuesit e pajisjeve origjinale (OEM) dhe prodhuesit e pjesëve përbërëse për dekada të tëra. Dokumentet zyrtare të kompanisë regjistrojnë dërgesa të miratuara të çelikut të galvanizuar për Ford Motor Company dhe Ford Sollers për dhjetëra lloje pjesësh përbërëse. Ato përmendin klasa të veçanta çeliku të zhvilluara ekskluzivisht për Renault, Hyundai-Kia dhe Benteler Automotive.

Në të njëjtën kohë, Severstal merr pjesë në sipërmarrje të përbashkëta për përpunimin e metaleve me Mitsui, Gonvarri dhe Gestamp, kjo e fundit e specializuar në pjesë strukturore të karrocerisë për prodhuesit e automjeteve, me objekte pranë fabrikave të Volksëagen dhe Peugeot-Citroën.

Thënë thjesht: në çdo makinë që prodhohej në Rusi dhe nisej për në të gjithë Evropën, por edhe në shumë tjera që prodhoheshin diku tjetër, çeliku i Mordashovit ishte i pranishëm.

Sanksionet, jahtet dhe dëmi kolateral

Kur BE-ja, Mbretëria e Bashkuar dhe SHBA-ja vendosën sanksione ndaj Mordashov dhe Severstal pas pushtimit të Ukrainës, goditja nuk erdhi drejtpërdrejt në asnjërën nga fabrikat e makinave që ai tani kontrollon.

Goditja erdhi në industrinë e furnizimit që mbështet prodhuesit. Severstal njoftoi një pezullim të eksporteve në BE. Ford doli nga Sollers për një tarifë nominale. Mazda shiti 50% të sipërmarrjes së përbashkët për 1 euro, me një opsion blerjeje që përfundimisht skadoi pa efekt në vitin 2025.

Ky është ndikimi i sanksioneve në bazën industriale që Mordashov ndihmoi në ndërtimin: një shpërbërje graduale e partneriteteve perëndimore në industrinë ruse të automobilave.

Profili i një industrialisti, jo i një koleksionisti

Ndryshe nga miliarderët e tjerë rusë, nuk ka prova të forta që Mordashov ka një koleksion personal supermakinash ose është i përfshirë aktivisht në markat luksoze. Gjurma e tij e dokumentuar luksoze janë jahtet “Lady M” i sekuestruar dhe “Nord”.

Megjithatë, kjo nuk e zvogëlon rëndësinë e lidhjes së tij me industrinë. Thjesht i jep asaj një karakter të ndryshëm. Mordashov është një industrialist i cili për vite me radhë kontrollonte drejtpërdrejt si prodhimin e makinave ashtu edhe rrjedhën e çelikut që i ushqen ato. Sot, prodhimi i drejtpërdrejtë ka kaluar në duar të tjera, por çeliku është ende aty.

Dhe pa çelik, nuk ka makinë. /Marrë nga Protothema 





Lajmet e fundit nga