White House welcomes China-brokered Saudi-Iran deal

2023-03-11 08:31:00, Kosova & Bota CNA

Despite a volatile relationship with China, the White House says it welcomes Beijing's efforts to help end the war in Yemen and ease tensions in the region, after announcing a deal brokered by China that allows Iran and Saudi Arabia to restore diplomatic relations after seven years of enmity.

“Nëse kjo marrëveshje mund të qëndrojë – pavarasisht se çfarë interesash pati apo se kush u ul në tryezë – nëse mund të qëndrojë dhe lufta në Jemen të përfundojë, dhe Arabisë Saudite mos t’i duhet të përpiqet vazhdimisht të mbrohet nga sulmet e huthive, që janë të themeluar dhe të mbështetur nga Irani, në fund të fundit ne e mirëpresim këtë”, tha të premten John Kirby, koordinator për komunikimet strategjike i Këshillit të Sigurisë Kombëtare, gjatë një seance informimi me gazetarët.

Njëkohësisht, zoti Kirby u përpoq të ulte rëndësinë e këtij zhvillimi, duke nënvizuar se edhe Shtetet e Bashkuara kanë punuar për uljen e tensioneve nëpërmjet “kombinimit efikas të diplomacisë dhe veprimeve parandaluese”. Ai vuri në dukje se plani i njoftuar në Pekin të premten duket se është i ngjashëm me negociatat e mbajtura në Bagdat dhe në Muscat në vitin 2021 dhe 2022, që synonin rivendosjen e marrëdhënieve mes dy fuqive rivale në Lindjen e Mesme, negociata që u mbështetën nga Shtetet e Bashkuara.

“Vërtet mbetet për t’u parë nëse iranianët do ta respektojnë pjesën e tyre të marrëveshjes”, shtoi zoti Kirby.

Teherani dhe Riadi ranë dakort të rivendosin marrëdhëniet diplomatike dhe të rihapin ambasadat përkatëse brenda dy muajve, thuhet në një deklaratë të qarkulluar nga Irani, Arabia Saudite dhe Kina. Në deklaratë shkruhet se “marrëveshja përmban garancitë e tyre për respektimin e sovranitetit të vendeve dhe mosndërhyrjen në punët e brendshme”.

Riadi ndërpreu marrëdhëniet diplomatike me Iranin në vitin 2016 pasi demonstruesit sulmuan ambasadën saudite në Teheran, për shkak të ekzekutimit nga Arabia Saudite të Sheikut Nimr al-Nimr, një klerik i rëndësishëm shiit, i cili u gjet fajtor për akuza të lidhura me terrorizmin.

Prej dekadash, armiqësia Arabi Saudite-Iran ka ushqyer konflikte në rajon. Ulja e tensioneve ndërmjet Riadit dhe Teheranit mund të ketë pasoja pozitive përtej Jemenit, përshirë në Liban, Siri dhe Irak.

Një arritje diplomatike

Marrëveshja e arritur këtë javë në Pekin është “një arritje madhore diplomatike për Teheranin, Riadin dhe Pekinin”, tha Robert Daly, drejtor i Institutit Kissinger për Kinën dhe Shtetet e Bashkuara, në Qendrën Wilson. Është një arritje për diplomacinë kineze, i tha ai Zërit të Amerikës.

Marrëveshja Arabi Saudite-Iran u arrit ndërsa është krijuar perceptimi mes vendeve të Gjirit Persik se influenca e Shteteve të Bashkuara në Lindjen e Mesme po tërhiqet, dhe Uashingtoni i ka përqëndruar burimet tek përpjekja për luftën në Ukrainë dhe rivalitetin strategjik me Kinën.

Me një koment me sa duket për Uashingtonin, kur u njoftua marrëveshja Pekini u shpreh se “bota nuk është e kufizuar tek çështja e Ukrainës”.

"There are many issues related to peace and people's livelihood that require the attention of the international community, as well as the timely and appropriate approach of stakeholders," Chinese Foreign Minister Wang Yi said in a statement.

Washington should see this as a moment of awakening and reinvest in diplomacy, Mr. Daly warned.

"If America continues to be absent, or underrepresented in world capitals and global forums, then it will only have itself to blame," he said. "The Iran-Saudi Arabia deal did not happen as a result of some insidious Chinese conspiracy. China worked publicly and continuously for several years to achieve this goal"./VOA