E fundit!

10:45 TODAY

Ranking of candidates/Names expected to take over the leadership of the DVPs in several districts

The evaluation process for candidates who intend to take o...

New year with new taxes for freelancers, how the middle class is being hit

2023-12-30 08:40:00, Ekonomi CNA

New year with new taxes for freelancers, how the middle class is being hit

Illustrative photo

From January 1, 2024, the self-employed and natural persons of free professions defined in the analytical list approved by the Council of Ministers will pay the progressive tax with the tax rates of 15% and 23% for the self-employed, natural persons and service traders of free professions.

Through the law "On income tax", from January 1, 2024, self-employed people of free professions will no longer be treated as a small business with 0%, but the net income (profit) from the business, after deductible expenses according to article 22 of the law, the self-employed will be taxed at the rate of 15% for the range from 0 to 14,000,000 ALL and above 14,000,000 ALL, a 23% tax is imposed.

"For annual business income, for which the tax base is net taxable income, i.e. the difference between income minus deductible expenses, progressive rates apply, as follows:

a) 15% for net taxable income (taxable profit) up to ALL 14,000,000 in a tax year;

b) 23% for each additional lek of net taxable income (taxable profit) above 14,000,000 lek per year", it is stated in the general instruction "On income tax".

The guidance also stipulates that if a self-employed person derives 80% of his gross income (collected income) from a single client, or 90% of his gross income (collected income) from less than three clients, for purposes of calculating his annual/monthly net income tax liability (earned income less deductible business expenses), the payroll tax rates will apply.

The law defines two implementation deadlines. For the self-employed of the free professions, the progressive tax from 15% to 23% will start to be implemented from January 1, 2024, while for small business (including the self-employed categories) the effects of the law will start to apply from January 1, 2029 .

How much will be paid compared to other businesses and employees

According to the Ministry of Finance and Economy (MFE) they will pay up to 50% less tax than employees, while the 23% tax rate for the category with annual income over 14 million ALL is equal to the tax rate paid by commercial companies (15% on profit and 8% dividend tax).

MFE explained to Monitor that the 23% tax rate will "block" the movement of business towards other bands in order to avoid tax obligations.

For accountants and tax experts, from January 1, 2024 the self-employed will be charged more income tax than corporations and small businesses, which will continue with zero tax until January 31, 2029.

According to them, the new law "On income tax" creates inequality between businesses and hits the middle class.

The decision with the list of free professions, published in the Official Gazette, is divided into 26 types of activities, in 180 professions, according to the type of activity. The list of free professions will include the activities of IT services, accounting, lawyers, education, doctors, real estate, news agencies, employment agencies, sports, tourism operators, etc.

According to the division into activities, the new taxation will include: Films, video and television program production, sound recording and music production activities; Information technology services; Information service activities; Financial services activities, except insurance and pension financing; Insurance, reinsurance and financing of pension funds, excluding compulsory social insurance; Ancillary financial intermediation activities other than pension insurance and financing; Real estate activities; Legal and accounting activities; Architectural and engineering activities; Activities of technical controls and analyses; Publicity and market research; Other professional, scientific and technical activities; Veterinary activities; Leasing activities; Employment activities; Travel agency, tour operator and other reservation service activities; Office administration, administrative support and other support activities; Public administration and protection; Compulsory social security; Education; Health activities; Activities of medical and social care centers; Social care activities without accommodation; Creative activities; Arts and recreational activities; Fun and recreational sports activities; Other service activities.

The Chairman of the Governing Council of the Institute of Chartered Accountants Sotiraq Dhamo affirmed for "Monitor" that the decision with the analytical list of vacant professions should have been published 3 months after the approval of the law. The law was approved in March and the VKM was to be published in July-August 2023 respectively.

Yes, according to VKM, Dhamo said that many services are included, not only free professions, since there are few free professions that are regulated by law, such as: auditors, lawyers, doctors, notaries, accountants, nurses.... Others are simply services provided by individuals.

In addition to the tax burden, for this category of taxpayers, the situation appears very messy for its implementation, due to the changes to the law that were approved on December 16, 2023 and the delay in approving the list for free professions (VKM was approved by the Council of Ministers on December 20).

Businesses are expected to be confused about the implementation of the new law, due to changes in the declaration of income through the forms of the existing law, but with the new tax rates.

Për këto ndryshime ligjore, IKM thekson se janë vetëm në funksion të administratës tatimore, ndërsa nuk i përgatit bizneset për plotësimin e deklaratës së të ardhurave.

“Pra nuk ka interesim nga institucionet shqiptare nëse biznesi është gati dhe shumica e bizneseve nuk e njohin në tërësi legjislacionin e ri”, nënvizojnë drejtuesit e IKM-së.

Ministria e Financave dhe Ekonomisë tha se ndryshim i ligjit për përdorimin e formularëve të vjetër të deklarimit të të ardhurave dhe të tatimit në burim erdhi nga mosarritje në kohë e publikimit të modelit të ri të formularëve.

Pavarësisht kësaj Financat theksojnë se nuk pritet të ketë vështirësi zbatimi nga bizneset që tashmë janë të përgatitura për plotësimin e formularëve ekzistues.

Kontabilistët: Ndryshimet e ligjit pas Aktit Normativ, të pazbatueshme nga bizneset

Me aktin normativ të miratuar disa ditë më parë, që hyri në fuqi menjëherë pas zbatimit në Fletoren Zyrtare, Ministria e Financave dhe e Ekonomisë përcaktonte se të gjithë tatimpaguesit e regjistruar para datës 31 dhjetor 2023 për deklarimin e tatimit fitimit të periudhës tatimore të vitit 2024 do të vijojnë të përdorin formularin ekzistues.

Pra, deklarimi i të ardhurave do të bëhet sipas modelit të formularëve të vjetër, pra atyre ekzistues, por sipas normave të reja tatimore që nisin zbatimin nga 1 janari 2024 me të vetëpunësuarit e profesioneve të lira.

Për kontabilistët, ndryshimet do të çorodisin më tepër biznesin në zbatimin e ligjit. Të tjerë pohojnë se vendimi për përdorimin e formularëve të modelit të vjetër nuk përbën pengesë për zbatimin e ligjit.

Audituesi ligjor, Sokol Toska, thotë se ndryshimet në aktin normativ rregullojnë disa procedura, të cilat nuk ishin parashikuar në tekstin fillestar të ligjit, ose kanë shtyrë zbatimin e disa procedurave të reja për zbatimin e tij, tregojnë se nuk është ende gati baza nënligjore, si dhe infrastruktura logjistike, përfshi sistemin IT që përdor autoriteti tatimor. Ndryshimet do të ngarkojnë me më shumë kosto bizneset sipas z. Toska.

“Për sa i përket zbatueshmërisë së ligjit, kur përballemi me disa shtyrje edhe për një vit, siç i përmendëm më sipër, apo me përdorimin e formularëve të vjetër në kontekstin e ri, sigurisht kjo nuk është një gjendje e përkryer dhe do të shkaktojë vështirësi dhe kosto për tatimpaguesit, por në tërësi, gjykoj se sistemi nuk do pësojë ndonjë tronditje dhe do fillojë të formësohet modeli i ri bazuar në praktikat që do të zbatojë autoriteti tatimor, i cili në dijeninë time ka kryer gjerësisht seanca kualifikimi dhe trajnimi të stafit, për zbatimin e këtij ligji në praktikë.

Ndërsa hyrja në fuqi e VKM-së 10 ditë para hyrjes në fuqi të ligjit, ku kategoria e personave që kryejnë shërbime profesionale ende nuk është qartësuar, nuk lejon dhënien e kohës së nevojshme për të vlerësuar pozitat dhe për të marrë vendimet përkatëse nga këta individë tatimpagues”.

Kontabilisti Mikel Alla, gjithashtu shton se ndryshimet do të krijojnë konfuzion te bizneset për zbatimin e ligji të ri, pasi ai është konfuz në terminologjinë e përdorur edhe për vetë tatimorët dhe profesionistet e fushës, pasi terminologjia e përdorur interferon edhe me ligjin specifik, që rregullon tregtarët dhe shoqëritë tregtare.

“Përpos kësaj, këto ndryshime ligjore nuk duhej të bëheshin tani që është gati për fazën e implementimit, por që në fillim të hartimit të tij, në mënyrë që të mos krijohet konfuzion dhe panik në zbatimin e tij.

Për më tepër, edhe trajnimet e bëra për tatimorët dhe profesionistët, kanë ngelur në kuadrin e informimit teorik të tij, se sa të zbatimit praktik të tij. Gjithashtu, pasi të ishin mirëtrajnuar tatimorët dhe profesionistët, duhej që kjo gjë të bëhej edhe me bizneset nga ana e administratës tatimore, gjë që deri tani nuk është bërë ende”, thekson ai.

Qasja është e ndryshme për kontabilistin Armand Mala. Sipas tij, përdorimi i formularëve të modelit të ligjit ekzistues për deklarimet nuk bëhet pengesë e zbatimit të ligjit nga 1 janari 2024.

“Rastet në fakt që ligjet ndryshohen ende pa hyrë në fuqi janë të shumta. Normalisht, ndryshime të tilla rrisin konfuzionin, ku bizneset sapo udhëzohen të fillojnë të përshtaten (trajnime të ndryshme në lidhje me ndryshimet ligjore) për ligjin e ri, iu duhet të përballen me ndryshime të mëtejshme.

Referuar kërkesave të ligjit të ri, konkretisht Neni 57 përcakton një informacion më të zgjeruar që duhet të përmbajë “Deklarata e Tatimit në Burim”, por fakti që Akti Normativ në Nenin 2 të tij citon pikërisht Nenin 57 si të zbatueshëm nga viti pasardhës, nuk bëhet pengesë për zbatimin e ligjit të ri.

Për sa i përket formularit të Tatimit mbi të Ardhurat, versioni aktual i tij, e ka gjithë informacionin bazë për të llogaritur tatim fitimin. Nuk shoh pengesë në zbatimin e ligjit për faktin e mosnxjerrjes së formularëve të rinj, duke qenë se Akti Normativ ka shtyrë me një vit zbatimin e deklaratave të tilla sipas kërkesave të ligjit të ri”.

Z. Mala tha se vetë ligji i ri do të kërkojë kohën e vet të asimilohet nga bizneset apo profesionistët e fushës, pasi janë të shumta çështjet që për të gjithë ne mbeten të paqarta sesi do zbatohen. “Akti normativ, të paktën në opinionin tim, nuk duket si një instrumenti, i cili do të vështirësojë zbatimin e ligjit të ri, pasi në thelb thjesht shtyn hyrjen në fuqi të disa pikave të tij”, thekson ai.

Akti normativ shtyn edhe afatet e hyrjes në fuqi të pikës 1 për nenet 22, 23 dhe 24 që përfshijnë zbritjen e shpenzimeve vetëm për të vetëpunësuarit e profesioneve të lira kur deri 90% të të ardhurave bruto i sigurojnë nga më pak se tre klientë, duke përfshirë edhe zbritjen për shpenzimet e fëmijëve. Ndryshimet do të hyjnë në fuqi nga 1 janari 2025.

Akti Normativ përcakton se edhe deklarimi i tatimit në burim në modelin e formularëve të rinj do të nisë nga periudha tatimore janar 2025. Për vitin 2024, nga bizneset do të përdoret deklarata për tatimin e mbajtur në burim sipas modelit ekzistues të formularëve.

Llojet e pagesave për të cilat mbahet tatimi në burim përfshijnë pagesat për interesat bankare dhe institucione të tjera financiare, pagesat nga honoraret, nga qiraja e individëve, për çdo pagesë të përfituar nga lojërat e fatit dhe kazinotë, pagesa për performancën e muzikantëve në koncerte etj.

Edhe për kontabilistin Mikel Alla, ndryshimet e mësipërme do të krijojnë vështirësi në zbatim. “Për pikën tjetër të formularëve, tatimi në burim ka të njëjtën normë në të dyja ligjet, në atë ekzistuesin dhe atë të riun.

Por, fakti që do të bëhen më të njëjtin formular, ka të bëjë me vështirësitë teknike të implementimit të kësaj deklarate në sistem, pasi do të jetë shumë më e datajuar referuar modelit bashkëngjitur në anekset e udhëzimit.

Ndërsa neni 24, pika 2, që lidhet me tatimin e bizneseve profesionale me normat 15% dhe 23% do të hyjë në fuqi që nga data 1 janar 2024.

Sërish mënyra e vlerësimit të parapagimit të kësteve të tatimit është lënë evazive, duke përdorur fjalinë që do të vlerësohen në bazë të deklaratave paraardhëse të tatimit të thjeshtuar të fitimit dhe të tatimit mbi fitimin, sipas kategorive të bizneseve referuar ligjit nr. 8438.

Pra, nga data 1 janar 2024, të ardhurat neto të tatueshme (fitimi i tatueshëm) nga biznesi për individët tregtarë dhe të vetëpunësuarit do të tatohen me normat 15% dhe 23%, duke e diskriminuar këtë kategori nga bizneset e tjera, të cilat do të jenë subjekt i tatimit nga data 1 Janar 2030, referuar nenit 69, pika 1 – dh, të ligjit të ri”.

Ligji i ri drejt Kushtetueses, krijon pabarazi mes taksapaguesve

Kontabilistë nga Instituti i Kontabilistëve të Miratuar (IKM) dhe anëtarë të Dhomës Kombëtare të Avokatëve më herët kanë pohuar se ligji i ri është antiligjor, krijon pabarazi mes tatimpaguesve dhe nxit evazionin.

Të dyja këto shoqata pritet t’i drejtohen Gjykatës Kushtetuese për rrëzimin e ligjit të ri pas miratimit pas njohjes me listën analitike për profesionet e lira që do të përfshihen në taksimin e ri.

Përveç nxitjes së evazionit, projektligji i ri për tatimin e të ardhurave krijon pabarazi tatimore edhe sipas juristëve. Avokati Klodian Gjermeni pohoi më herët se ka shkelje të të drejtave kushtetuese, për shkak të trajtimit të pabarabartë tatimor që u bëhet kategorive të cilat përfshihen në këtë lloj biznesi.

Sipas tij kjo mund të jetë një ndër arsyet e Dhomës së Avokatëve për dërgimin e ligjit në Gjykatën Kushtetuese.

Shqetësim për juristët është edhe nxitja e evazionit apo dhënies së ryshfetit.

"I think that the natural person, self-employed who provide services and have an annual turnover of up to 10,000,000 ALL, who will be deducted 30% of the assumed expenses or purchase invoices which they have infrequently, will led the latter to the complete non-declaration of sales invoices on their part, so they would look at the possibility of financial benefits at hand, this to reduce the payment of the remaining taxable income after deducting the expenses.

But even in the case when the natural person would fully declare the sales invoices issued by him, normally with the addition of this tax, or he would increase the prices of the services provided by him, or he would alternate the method of salary (a part by means of an invoice and a part in hand)", he asserted, stressing that the addition of any tax towards small business in general and self-employed subjects in particular, would also lead to the bankruptcy of a part of them, this take into account the fact that part of this business category did not exercise its activity during the pandemic and did not benefit from any economic assistance from the government.

He added that imposing any tax on the income of small businesses and the self-employed is a hasty step, taking into account the effects of the pandemic, the increase in prices due to the war in Ukraine and the ineffective functioning of judicial institutions.

"If some type of tax were to be imposed, it should be determined on the basis of the remaining annual turnover of the natural person, after deducting the assumed expenses.

So, under a ceiling e.g. of ALL 5,000,000 to not have any type of tax, and on this amount there should be a tax determined depending on the remaining annual turnover of the natural person, after the assumed expenses have been deducted", said Mr. Germany./ Monitor