Can the northern Serbs integrate with the rest of Kosovo?

2023-10-09 18:37:00, Blog CNA

The autumn sun shines brightly on the forest path, along which 20 armed men are walking, carefully surveying the area. Several days have passed since some heavily armed Serbian paramilitaries attacked a police patrol here in Kosovo, in the village of Banjska. One police officer was killed and another was injured.

The Serbian attackers, about 30 men, took refuge in the monastery near the village. The damaged gates at the entrance testify to the violence. At the end of the fight, 3 Serbs remained dead, while 4 others were arrested. The rest of the unit managed to escape. So it looked like war was about to break out again.

The attack on the Kosovo police patrol has only escalated the crisis in this region, which has never lacked crises. In 1998, after the wars that accompanied the dissolution of Yugoslavia, Kosovo was also involved in the violence. At that time, it was still part of Serbia.

Kosovo Albanians had suffered for decades from discrimination by Serbs, and as the violence escalated, many massacres took place, forcing NATO to intervene on the side of the Kosovo Albanians. In 2008, Kosovo officially declared independence from Belgrade, but Serbia has not yet recognized this act.

And not even China or Russia, not to mention 5 member states of the European Union.

Ethnic Albanians make up about 95 percent of the population in Kosovo, while the Serbian minority lives mainly in the north, not far from the border with Serbia. Over the past 24 years, the NATO-led KFOR mission has maintained peace in the region.

But last week's incident shows how fragile the situation currently is. First, Kosovo demanded that the West impose sanctions against Serbia. Then, the Serbian army marched to the border with Kosovo. At first, the Serbian government denied the presence of troops before announcing that some of them would be withdrawn.

Gjithsesi mbeten ende shqetësimet për një vatër të rindezur të konfliktit në Evropë. Dhe mëngjesin e kësaj të marte, forcat speciale - nën mbrojtjen e trupave të KFOR-it - janë duke kërkuar nëpër pyllin e Kosovës për gjurmë të sulmit. Në kryeqytetin e Kosovës, Prishtinë, zyrtarët e qeverisë janë të sigurt se sulmuesit ishin “terroristë serbë” nën udhëheqjen e Milan Radoiçiç.

Ata ishin të armatosur me armatim të rëndë të prodhuar në Serbi. Mendohet se Radonçic ka lidhje të ngushta me presidentin serb Aleksandar Vuçiç. Ai ka qenë nënkryetar i partisë politike Lista Serbe, që konsiderohet si një burim i ndikimit serb në Kosovë. Shtetet e Bashkuara kishin vendosur më herët sanksione ndaj tij dhe ai vetë e pranoi se ishte organizatori i sulmit.

Ai u arrestua javën e kaluar në Serbi, por më pas u la i lirë. Qeveria në Kosovë pretendon se udhëzimet për sulmin kanë ardhur direkt nga Beogradi. Ndërkohë për banorët në veri të Kosovës, në qytetin e ndarë të Mitrovicës, kriza po zmadhohet çdo ditë që kalon. Lumi Ibër e ndan Mitrovicën në gjysmën veriore dhe atë gjysmë jugore.

Serbët shpenzojnë dinarë në njërën anë, dhe shqiptarët e Kosovës shpenzojnë euro në anën tjetër. Në të dy anët, njerëzit mblidhen në kafene moderne, fëmijët luajnë në rrugë, fasadat shkërmoqen ngadalë dhe kabllot e rrymës elektrike varen nga shtyllat. Shumë pak njerëz mund të shihen duke ecur nëpër urën e financuar nga BE, e cila aktualisht është sërish e mbyllur për trafikun e makinave.

Është ora 19:30 e mbrëmjes kur Aleksandar Arsenijeviç hyn në barin “Akvarijus”. Ai ulet bashkë me një grup njerëzish të përfshirë në diskutime të zjarrta dhe ndez një cigare. 31-vjeçari, ish-mësues kimie, është bërë zëdhënës i pakicës serbe në Kosovë, pasi ka themeluar një iniciativë të quajtur Mbijetesa Serbe.

Pikërisht këtë pakicë thuhet se është i interesuar ta mbrojë presidenti serb Vuçiç.

Arsenijeviç është lindur dhe rritur në Mitrovicë, dhe ishte vetëm 7 vjeç kur filloi lufta. Ai e kujton ende zhurmën e bombave. Arsenijeviç nuk beson se ushtria serbe do të sulmojë për aq kohë sa në Kosovë janë paqeruajtësit ndërkombëtarë.

Por ai është i shqetësuar se sulmi ndaj patrullës së policisë së Kosovës mund të pasohet nga akte të tjera në të ardhmen. “Unë e ka paralajmëruar se mund të ndodhë diçka e tillë”- thotë Arsenijeviç. Në Mitrovicën Veriore shumë njerëz i njohin personat që u përfshinë në sulmin ndaj policëve shqiptarë të Kosovës.

Ose së paku i njohin ata që u vranë. Arsenijeviç thotë se serbët në Kosovë po radikalizohen dhe jo pa arsye. Në nëntorin e vitit të kaluar, serbët që jetojnë në Kosovë u larguan nga bashkitë, gjykatat dhe të gjitha institucionet shtetërore në vend. Ky veprim erdhi me kërkesë të presidentit serb Vuçiç në përgjigje të një mosmarrëveshjeje mbi targat e makinave.

Tani që nuk ka më asnjë person që përfaqëson interesat serbe në institucionet publike, aktivisti Arsenijeviç po kërkon të mbushë vakumin. “Komuniteti serb nuk ka besim tek institucionet”- thotë ai, duke shtuar se në parim Kushtetuta e Kosovës mund të përfshijë mbrojtje të forta për rajonet multietnike, por ato nuk janë zbatuar kurrë.

Problemi më i madh, thotë Arsenijeviç, qëndron tek forcat policore. Në vitin 2021, qeveria e Kosovës vendosi njësi speciale në pjesën veriore të vendit. Të trajnuar për operacione antiterror, ata përbëhen ekskluzivisht nga shqiptarë të Kosovës, përkundër faktit se kushtetuta e vendit kërkon që forcat policore në rajonet multietnike të pasqyrojnë përbërjen e popullsisë.

Në Mitrovicë, njësitë speciale nisën të marrin gjithnjë e më shumë detyra që normalisht kryheshin nga forcat e rregullta policore, thonë banorët, në aspekte të tilla si ndalimi i trafikut ose ndalimi i festave tepër të zhurmshme natën vonë. Këtu qarkullon një histori, sipas së cilës oficerët e policisë në një pikë kontrolli në veri të Mitrovicës dyshohet se qëlluan mbi një makinë në lëvizje.

Policia pretendon se makina tentoi të anashkalojë postbllokun, por deri më tani ka refuzuar të publikojë pamjet video të ngjarjes. Arsenijeviç thotë se njerëzit ndihen ne veri sikur janë në mëshirën e dy liderëve, Kurtit në Kosovë dhe Vuçiç në Serbi. Nëse njerëzit nuk kanë më një mënyrë për të shfryrë pakënaqësinë e tyre, thotë një grua, atëherë dhuna është gjithçka që mbetet.

Arsenijeviç e dënon sulmin e milicisë serbe në Banjska. “Unë shpreh keqardhjen për humbjen e 4 jetëve”- thotë ai, duke shtuar se i gjithë incidenti mund të ishte shmangur nëse do të ishin dëgjuar paralajmërimet. Frika nga përshkallëzimi i mëtejshëm, është diçka mbi të cilën mund të pajtohen të gjithë në Mitrovicë.

Afërdita Syla, një shqiptare e Kosovës e cila jeton në pjesën jugore të qytetit, drejton një shoqatë e cila është njohur nga organizatat ndërkombëtare për shkak të qëllimit për të cilin përpiqet: tejkalimin e ndarjes etnike. Por që nga incidenti anëtarët e stafit që jetojnë në pjesën veriore të qytetit, kanë ndaluar së ardhuri në zyrën që gjendet në Mitrovicën Jugore, nga frika se mos sulmohen.

Syla understands that the special police units are scary for Serbs, but people in the south have a different view. They see them as a security for protection. The barricades in the northern part of the city have been repeatedly burned by flames in recent years. Arsenijevic is worried after the September 24 attack. He is talking to many people. "If a war can end, this situation can also end. I'm trying to convince people of that. There are all chances to lead a normal life" - he says. By Muriel Kalisch “Der Spiegel”/ Adapted from CNA