Academician: Albania is in crisis and difficulties

2023-10-10 21:42:00, Aktualitet CNA

Academician: Albania is in crisis and difficulties

Academician Rexhep Ismajli

Academician Rexhep Ismajli says that Albania and Kosovo must work harder to preserve the Albanian language, which is currently in crisis due to its diasporization and the bilingualism of its users.

He held a lecture at the National Library of Albania entitled "Albania today: Reflections on the 'crisis' in language".

Academician Ismajli said that the democratization of societies, their integration into larger communities, the movement of residents to other countries, globalization as well as the rapid technological revolution have brought strong influences on the Albanian language.

"Unintegrated Anglicanisms have been added to the language of news, music and entertainment shows. Germanisms and Italianisms are increasing, while the influence from Serbian is decreasing. Albania needs a careful opening, but not a complete liberalization in borrowing. "Albania gained new spaces this century after developments in the region, but it continues to be endangered by the Arvanites in Greece, by the Arbëresh people in Italy and in the diaspora all over the world ," said academician Ismajli.

He emphasized that the community of Albanian speakers, with an estimated 7 million speakers, has now decreased significantly in the country, due to the accelerated diasporization both throughout the globe and among Albanians.

"The lack of efficient support from the mother countries is creating fear for the drastic reduction of the users of Albanian as the first language of life and work, as a prerequisite for stability and normal development", said academician Ismajli .

He added that Albania and Kosovo, as well as the entire central and southern Balkans, as the largest areas of Albanian speakers, are turning into areas where elderly speakers predominate, economically more and more dependent.

“Qysh në brezin e parë në diasporën e lënë në mëshirën e fatit, po na krijohet shtresa e gjysmëfolësve, apo edhe të atyre që jetojnë me kujtimin për prejardhjen. Ku do të arrijmë me këto rrjedha të ikjes? Kriza në gjuhë në këtë aspekt, as menaxhohet as zgjidhet nga gjuhëtarët. Janë mekanizma të tjerë shoqërorë, politikë dhe shtetërorë, që duhet t’i dalin përpara. Në afat të gjatë kjo mund të jetë kriza më e madhe e mundshme”, tha gjatë ligjëratës akademik Ismajli.

Ndërsa në një bisedë për Zërin e Amerikës pas tubimit me kolegë gjuhëtarë, profesorë, studentë dhe pjesëmarrës të tjerë të interesuar, zoti Ismajli tha se Shqipëria dhe Kosova nuk kanë institucione për të mbrojtur gjuhën shqipe, por kanë institucione për kultivimin e gjuhës dhe për zhvillimin e saj.

“Institutet e gjuhësisë, Instituti Albanologjik, Akademitë, universitetet, që janë bërë shumë, duhet të ngrejnë cilësinë e punës në këtë drejtim. E dyta: duhet të krijojmë hapësira për përdorimin e saj”, tha akademik Ismajli.

Ai shprehu brengën se arsimtarët e rinj po lakmojnë të botojnë anglisht ose në ndonjë gjuhë tjetër, sepse sipas tij, administrata ua vlerëson më shumë atë se ato që botojnë në shqip.

“Jam dakord që të rinjtë tanë duhet të integrohen në botë, por nga ana tjetër duhet të ngrejmë cilësinë e botimeve tona, në mënyrë që edhe këto të jenë konkuruese njësoj si në gjuhë të huaj. Mungon vëmendja për gjuhën, sepse mendohet që njerëzit vetvetiu do t’a mbrojnë gjuhën. Jo. Vetvetiu nuk shkon asgjë. Duhet edhe këtu të kemi organizim”, tha akademik Ismajli.

Ai theksoi se është koha e fundit që të ndërmerren nisma që e fuqizojnë shqipen dhe e mbrojnë atë.

“Mbrojtja e gjuhës nuk bëhet me dekrete, por bëhet përmes përdorimit, zgjerimit të hapësirës ku do të zhvillohet veprimtaria gjuhësore. Nëse nuk zhvillohet veprimtaria në shqip, ai rrafsh i përdorimit bie, harrohet dhe me kohë humbet. Pastaj mësohen njerëzit në atë rrafsh të flasin anglisht, frëngjisht, gjermanisht, italisht. Ne duhet t’i bëjmë, që ata të mos kenë nevojë t’i marrin të gatshme tjetërkund, por t’i kenë tonat”, tha zoti Ismajli.

Ai shtoi se pedagogjia ka nevojë shumë të mësojë për mënyrën më të lehtësuar të përcjelljes së gjuhës, ku një përparësi është që gjithë tekstet janë unike, si për shembull, tekstet e gramatikës janë të Bahri Becit kudo, në Prishtinë, Tetovë dhe këtu në Tiranë.

"For young children, we have a great lack of cartoon activities and similar programs in Albanian. English is dominating us. We cannot overcome this by telling children: "Don't look at them!". We have to give them too. There is something, but not enough", said academician Rexhep Ismajli./ VOA