E fundit!

22:46 Aktualitet

Pas ndeshjes, protestuesit zhvendosen te selia e PD-së: Opozitë e shitur

Pas ndeshjes, protestuesit janë zhvendosur para selisë së ...

Çfarë është një algoritëm? Si e dinë kompjuterat se çfarë të bëjnë me të dhënat

18 Tetor 2020, 06:56, Blog CNA

Bota e informatikës është e mbushur me terma të çuditshëm:Inteligjenca Aartificiale, super kompjuterët, të mësuarit makinerik, llogaritje kuantike etj. Një fjalë në veçanti përdoret më së shumti:algoritmi.

Në kuptimin më të përgjithshëm, një algoritëm është një seri udhëzimesh, që i tregojnë një kompjuteri se si të transformojë një sërë faktesh rreth botës në një informacion të dobishëm. Faktet janë të dhëna, dhe informacioni i dobishëm është njohuria mbi njerëzit, udhëzimet për makineritë apo inputi për një algoritëm tjetër.

Ka shumë shembuj të zakonshëm algoritmesh, nga klasifikimi i grupeve të numrave, tek gjetja e rrugëve përmes hartave, deri tek shfaqja e informacionit në një ekran. Për të kuptuar konceptin e algoritmeve, mendoni pak si është kur visheni në mëngjes për të dalë.
Pak njerëz harxhojnë shumë kohë në vendosjen se çfarë do të veshin. Por si do ta shkruani procesin tuaj, apo t?ia tregoni një 5-vjeçari qasjen tuaj? Përgjigjja e këtyre pyetjeve në një mënyrë të detajuar sjell një algoritëm.

Inputi

Për një kompjuter, inputi është informacioni i nevojshëm për të marrë vendime. Kur visheni në mëngjes, çfarë informacioni ju nevojitet? Së pari dhe më e rëndësishmja, duhet të dini se cilat rroba keni në dispozicion në dollap.
Më pas mund të shihni se sa është temperatura, parashikimi i motit për ditën që sapo ka nisur, çfarë sezoni është dhe mbase disa preferenca personale. E gjithë kjo mund të përfaqësohet në të dhëna, që janë në thelb koleksione të thjeshta numrash ose fjalësh. Për shembull, temperatura është një numër, dhe parashikimi i motit mund të jetë ?me shi? ose ?me diell?.

Transformimi

Tjetra, vjen zemra e një algoritmi – llogaritja. Llogaritjet përfshijnë aritmetikën, vendimmarrjen dhe përsëritjen. Atëherë, si përputhet kjo me analogjinë e të veshurit?
Ju merrni vendime duke bërë një llogaritje matematikore mbi të dhënat që keni në dispizocion.
Nëse vishni apo jo një xhaketë, kjo mund të varet nga temperatura e mjedisit jashtë, dhe
lloji i xhaketës mund të varet nga parashikimi i motit. Për një kompjuter, një pjesë e algoritmit tonë të veshjes do të dukej pak e shumë kështu ?nëse është nën 50 gradë dhe po
bie shi, atëherë zgjidh xhaketën e shiut, dhe një këmishë me mëngë të gjata poshtë saj?.
Pasi të keni zgjedhur rrobat tuaja, atëherë duhet t?i vishni ato. Kjo është pjesa kryesore e algoritmit tonë. Për një kompjuter, një përsëritje mund të shprehet si ?visheni secilën copë veshje?.

Transformimi (përgjigja)

Hapi i fundit i një algoritmi është output-i, dhënia e përgjigjes. Për një kompjuter, rezultati është zakonisht me shumë të dhëna, ashtu si inputi, të dhënat që keni në dispozicion. Kjo i jep mundësi kompjuterave të bëjnë bashkë algoritme komplekse, për të prodhuar më shumë algoritme.
Gjithsesi, rezultati mund të përfshijë gjithashtu prezantimin e informacionit, për shembull vendosjen e fjalëve në ekran, prodhimin e shenjave për ata që nuk dëgjojnë, ose ndonjë formë tjetër të komunikimit. Kështu pasi të visheni dhe dilni jashtë, jeni gati për elementët dhe shikimet e njerëzve përreth jush. Ndoshta mund të bëni një selfi, dhe ta hidhni në Instagram.

Të mësuarit makinerik

Ndonjëherë është shumë e komplikuar për të shqiptuar një proces vendimmarrës. Një kategori e veçantë e algoritmeve, algoritmet e të mësuarit në makinë, përpiqen të ?mësojnë? bazuar në një sërë shembujsh të mëparshëm të vendimmarrjes.
Mësimi makinerik është i zakonshëm për gjëra të tilla si rekomandimet, parashikimet dhe kërkimi i informacionit. Ne shembullin tonë fillestar të veshjes, një algoritëm që mëson makinerinë, do të ishte ekuivalenti i kujtimeve tuaja mbi vendimet në të shkuarën për atë që duhet të vishni, duke ditur sa rehat ndiheni të veshur me çdo lloj rrobe, dhe ndoshta cilat selfi kanë marrë më shumë pëlqime, dhe duke përdorur atë informacion për të bërë një zgjedhje më të mirë.
Pra, një algoritëm është procesi që përdor një kompjuter për të transformuar të dhënat fillestare në vendime. Një koncept i thjeshtë, megjithatë çdo pjesë e teknologjisë që prekni çdo ditë përfshin shumë algoritme. Ndoshta herën tjetër kur të hapni telefonin tuaj, të shihni një film të Hollivudit apo të kontrolloni e-mailin tuaj, mund të mendoni se çfarë lloj kompleksi algoritmash është në prapaskenë./Përshtatur nga CNA.al