E fundit!

07:08 Sociale

Moti për ditën e sotme/ Ja sa gradë do të shënojë termometri

Ditën e sotme vendi ynë do të ndikohet nga kushte atmosfer...

Emri i tij u bë simbol global i tradhtisë/ Kush ishte kryeministri norvegjez Vidkun Kuisling

19 Korrik 2020, 07:14, Blog CNA

Vidkun Kuisling, emri i të cilit u bë sinonim i fjalës tradhtar, lindi në Firesdal të Norvegjisë më 18 korrik 1887, në shtëpinë e klerikut Xhon Lauric. Që fëmijë, Kuisling ishte i interesuar për fenë, metafizikën dhe matematikën. Në moshën 12-vjeçare, ai shpiku madje një formulë matematikore që mësohet ende sot në shkollat norvegjeze.

Prindërit e tij projektuan për të një karrierë në ushtri. Kuisling u diplomua në akademinë ushtarake me notat më të larta të arritura ndonjëherë, çka i siguroi një pritje të veçantë nga mbreti. Në vitin 1917 arriti të marrë gradën e kapitenit, ndërsa në vitin 1931 u gradua major.
Kuisling pati ndërkohë edhe një karrierë diplomatike. Ai shërbeu si atashe ushtarak në Petrograd të Bashkimin Sovjetik në vitet 1918- 1919, dhe më pas në Helsinki të Finlandës. Në fillim të viteve 1920, Kuisling shërbeu edhe në Komitetin Ndërkombëtar të Ndihmës në Ukrainë, që në atë kohë ishte pjesë e Bashkimit Sovjetik.

Aty ai u njoh dhe martua me Maria Pasek. Kuisling mësoi të fliste rrjedhshëm rusisht, dhe më vonë shkroi disa libra mbi vendin e madh komunist. Në fund të viteve 1920, Kuisling shërbeu si diplomat në Moskë. Ai u vlerësua nga britanikët në vitin 1929 për përpjekjet e tij në rregullimin e marrëdhënieve midis Bashkimit Sovjetik dhe Anglisë. Koha që kaloi në Bashkimin Sovjetik e bindën atë, se komunizmi ishte një sistem politik që duhej pasur frikë. Në vitet 1931-1933, Kuisling ishte Ministri i Mbrojtjes i Norvegjisë. Politika e tij ishte shumë konservatore. ?Ka pak dyshime se socializmi, përveç përkrahësve të tij në mesin e inteligjencës hebreje, është kryesisht i përhapur tek klasat e ulëta të Evropës Qendrore dhe shumicën e banorëve sllavë të Evropës Lindore. Bolshevizmi mund të përshkruhet pra si një lëvizje aziatiko-sllave, e udhëhequr nga mendjet herreje?-shkroi Kuisling.

Ai druhej se udhëheqësit e Partisë laburiste në Norvegjezi, po planifikonin një revolucion të ngjashëm më atë në Bashkimin Sovjetik. Në vitin 1932, e braktisi Partinë Agrare për të themeluar partinë e tij politike, Partinë e Unitetit Kombëtar, që u ndihmua financiarisht nga Gjermania, dhe u modelua sipas Partisë Naziste.

Kjo parti ekstreme e krahut të djathtë, synonte zhdukjen e sindikatave dhe parandalimin e vendosjes së komunizmit në vend. Uniteti Kombëtar nuk ishte shumë popullor në Norvegji. Kjo parti mori vetëm 28.000 vota në zgjedhjet e vitit 1933, dhe vetëm 14.000 vota në vitin 1936.
Por historianët debatojnë ende mbi rolin e Kuisling në pushtimin gjerman të Norvegjisë. Disa mendojnë se ishte ai që i shtiu në mendje Hitlerit idenë e pushtimit, ndërsa të tjerë pretendojnë se Hitleri e kishte në kokë atë plan gjatë gjithë kohës, dhe thjesht përdori Kuislingun për ta vënë në zbatim.
Gjithsesi, duket se gjatë një vizite në Berlin në dhjetorin e vitit 1939, Kuisling diskutoi me Hitlerin se sa e vlefshme do të ishte që Gjermania ta pushtonte Norvegjinë. Përveç kësaj, Kuisling e informoi Hitlerin se fuqitë perëndimore po planifikonin marrjen nën kontroll të bazave kryesore në Norvegji, me përlqimin e qeverisë në Oslo.

Hitleri e pagoi me 200.000 marka ari Kuislingun për këto të dhëna të çmuara. Pushtimi gjerman i Norvegjisë dhe Danimarkës nisi më 9 prill 1940. Danimarka u dorëzua menjëherë. Gjermanët sulmuan Norvegjinë duke përdorur anije luftarake dhe parashutistë, por u përballën për disa javë me një rezistencë të ashpër.
Menjëherë pas pushtimit, Kuisling e shpalli veten si kreu i ri i qeverisë. Ai bëri thirrje për mbështetje vullnetare të Gjermanisë. Këto veprime u ndërmorën pa mbështetjen e popullit apo qeverisë, duke shkelur ligjet dhe kushtetutën e vendit. Vetë Norvegjia, do të preferonte të mbetej neutrale. Norvegjezët i rezistuan më armë jo vetëm gjermanëve, por edhe Kuislingut dhe qeverisë së tij. Brenda disa ditësh, ata nisën ta quanin tradhtar. Mbreti Hakon VII dhe qeveria e tij, ishin larguar para se të përparonin trupat gjermane.

Kur mbreti në ekzil nuk pranoi të abdikojë apo të njohë qeverinë e tij, Kuisling dha dorëheqjen, pasi e mbajti pushtetin për vetëm një javë. Ai u zëvendësua nga Ingolf Kristensen. Pas 2 muajsh luftimesh të ashpra, mbreti dhe qeveria e tij shkruan në Angli. Norvegjia iu dorëzua nazistëve në 10 qershor.
Kuisling u bë sërish kryeministër më 25 shtator 1940. Pas kapitullimit të Gjermanisë naziste, Kuisling u arrestua, u shpall fajtor për tradhti të lartë, dhe u dënua me vdekje. Ai u ekzekutua në Oslo më 24 tetor 1945. Që nga ajo kohë, termi ?kuisling? ka hyrë në gjuhën angleze po jo vetëm, si sinonim i tradhtarit të kombit. Si për ironi, në norvegjisht fjala ?kuisling? do të thotë dhuratë nga Zotat./Përshtatur nga CNA.al