Nga Afrim KRASNIQI/ Kriza e demokracisë brenda partive: Zgjedhjet në PS 2016 dhe në PD 2017

3 Gusht 2017, 18:57, Aktualitet CNA

Bazuar në pozitën kushtetuese e ligjore, rolin në sistemin përfaqësues dhe rëndësinë që kanë partitë për ecurinë e procesit demokratik në Shqipëri, është me interes të shihet situate brenda vetë partive politike, proceset e tyre zgjedhore dhe vendimmarrëse.

Instituti i Studimeve Politike përmes politologut Afrim Krasniqi, pedagog i sistemeve partiake dhe sistemeve zgjedhore, ? ka realizuar një studim të detajuar dhe krahasues të zgjedhjeve të zhvilluara në PS (2009 dhe 2016), si dhe veçanërisht në PD (2017).

Qëllimi është për të kuptuar nëse partitë arrijnë të përmbushin brenda tyre standardet zgjedhore që promovojnë në programet dhe ligjërimin e tyre publik dhe nëse partitë tona veprojnë në respekt të plotë të parimit kushtetues të organizimit mbi parimet demokratike.

Teza kryesore e studimit është se në partitë tona politike po humbet nocioni i demokracisë së brendshme konkurruese dhe se baza militante partiake vijon të jetë përcaktuese në vendimmarrjet politike, mbështetëse e pakushtëzuar e liderëve të fortë politikë dhe e devijimit nga demokracia konkurruese në demokraci formale të personalizuar.

Vetëm në vende para-demokratike si Shqipëria mund të ndodhë që kryetarët e partive që sapo humbin zgjedhjet, të votëbesohen në shumicë absolute për mandate të tjera drejtuese. Pyetja është: çfarë rezultati do të merrnin të njëjtët kryetarë nëse do të ishin fitues në zgjedhjet parlamentare?

E kemi një përgjigje: Rama më 2009 mori mbi 93% të votave në parti kur humbi zgjedhjet parlamentare dhe rreth 94% të votave kur fitoi zgjedhjet parlamentare. Në PD, zoti Basha mori mbi 91% të votave të militantëve vetëm një muaj pasi kishte arritur rezultatin më të ulët historik të PD, vetëm 28% të votave kombëtare.

A janë këto rezultate tregues se partitë politike kanë sjellje elektorale dhe vendimmarrje të ndryshme nga sjellja elektorale dhe vendimmarrja në zgjedhjet parlamentare, apo kemi të bëjmë me procese të deformuara zgjedhore brenda partive politike?

Të dhënat e studimit dëshmojnë për variantin e dytë: partitë dominohen nga kryetarët dhe mbështetësit e tyre besnikë, ato refuzojnë hapjen dhe praktikat demokratike të votimit konkurrues, nuk kanë mekanizma garancie brenda tyre dhe se rregullat funksionalë (statutet, rregulloret, udhëzimet, etj), ndryshojnë në varësi të interesit politik të titullarit.

Partitë, përfshirë PS e PD, nuk kanë regjistër anëtarësie të verifikueshëm dhe funksional, kanë fiktivitet në të dhëna dhe në vendimmarrjet e brendshme, nuk kanë ?gjykata? statusore funksionale dhe nuk lejojnë fraksionet politike kritike brenda tyre.

Studimi ofron të dhëna teknike krahasuese, shumica të publikuara për herë të parë, të cilat dëshmojnë për devijime nga parimet demokratike që partitë promovojnë, për standarde minimale demokracie brenda partive, për fiktivitet në votime dhe në administrimin e rezultateve, për paradokse në shpalljen e rezultateve dhe për natyrën autoritariste të partive politike kryesore.

PERFUNDIME DHE REKOMANDIME