Shenjat dhe simptomat e çrregullimit të spektrit të autizmit

2 Prill 2025, 10:04, Shëndeti CNA

Çrregullimi i Spektrit të Autizmit (ASD) është një paaftësi zhvillimore e shkaktuar nga ndryshimet në tru.

Njerëzit me ASD shpesh kanë probleme me komunikimin dhe ndërveprimin social, si dhe sjellje ose interesa të kufizuara ose të përsëritura.

Njerëzit me ASD mund të kenë gjithashtu mënyra të ndryshme të të mësuarit, lëvizjes ose kushtimit të vëmendjes.

Është e rëndësishme të theksohet se disa njerëz pa ASD mund të kenë gjithashtu disa nga këto simptoma. Por për njerëzit me ASD, këto karakteristika mund ta bëjnë jetën shumë sfiduese. Shenjat dhe simptomat:

Aftësitë e komunikimit social dhe ndërveprimit

Aftësitë e komunikimit social dhe ndërveprimit mund të jenë sfiduese për njerëzit me ASD.

Shembuj të karakteristikave të komunikimit social dhe ndërveprimit social që lidhen me ASD mund të përfshijnë:

-Shmangien ose mosmbajtjen e kontaktit me sy

-Nuk i përgjigjet emrit deri në moshën 9-muajshe

-Nuk tregon shprehje të fytyrës si të lumtur, të trishtuar, të zemëruar dhe të befasuar nga mosha 9 muajshe

-Nuk luan lojëra të thjeshta ndërvepruese deri në moshën 12-muajshe

-Përdor pak ose aspak gjeste deri në moshën 12-muajshe.

-Nuk ndan interesa me të tjerët deri në moshën 15-muajshe (për shembull të tregojë një objekt që i pëlqen)

-Nuk ju tregon diçka interesante në moshën 18-muajshe

-Nuk vëren kur të tjerët lëndohen ose mërziten nga mosha 24-muajshe (2 vjeç).

-Nuk i vëren fëmijët e tjerë dhe nuk u bashkohet atyre në lojë deri në moshën 36-muajshe (3 vjeç).

-Nuk këndon, kërcen ose aktron deri në moshën 60-muajshe (5 vjeç).

Sjellje ose interesa të kufizuara ose të përsëritura

Njerëzit me ASD kanë sjellje ose interesa që mund të duken të pazakonta. Këto sjellje ose interesa e veçojnë ASD-në nga kushtet e përcaktuara vetëm nga problemet me komunikimin dhe ndërveprimin social.

Shembuj të sjelljeve dhe interesave të kufizuara ose të përsëritura që lidhen me ASD mund të përfshijnë:

-Rreshtojnë lodrat ose objektet e tjera dhe mërziten kur ndryshon rendi

-Përsërit fjalë ose fraza pa pushim (e quajtur ekolalia)

-Luan me lodra në të njëjtën mënyrë çdo herë

-Është i fokusuar në pjesë të objekteve (për shembull, rrota)

-Acarohet nga ndryshimet e vogla

-Ka interesa obsesive

-Duan të ndjekin rutina të caktuara

-Përplasin shpesh duart, tundin trupin ose rrotullohen

-Ka reagime të pazakonta ndaj mënyrës se si gjërat tingëllojnë, nuhasin, shijojnë, duken ose ndihen.

Karakteristika të tjera

Shumica e njerëzve me ASD kanë karakteristika të tjera të lidhura. Këto mund të përfshijnë: