web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Tuma e Kamenicës, e vetmja e këtij lloji në Shqipëri

24 Korrik 2022, 16:43, Qyteti im CNA
Tuma e Kamenicës, e vetmja e këtij lloji në Shqipëri
Tuma e Kamenicës

Tuma e Kamenicës është një nga tumat më të  mëdha e më të njohura deri më tani, ku janë evidentuar varre , skelete kockore , objekte arkeologjike si qeramikë, armë, stoli prej bronxi, hekuri , argjendi , ari, qelibari dhe kocke. Ky vendvarrim prehistorik është monument kulture i llojit arkeologjik ku janë zbuluar rreth 425 skelete dhe 3600 objekte. Kjo tumë është më e madhja e gjetur jo vetëm në Shqipëri por edhe në Ballkan. Larmishmëria e objekteve  prehistorike janë  pasuri e patjetërsueshme e historisë ku tregohet jeta dhe vazhdimësia. Janë të shumtë studiuesit dhe arkeologët të cilët morrën pjesë në gërmime, ku pjesë e këtij grupi që zbuloi tumën më të madhe që ndodhet vetëm disa kilometra larg Korccës, ka qenë edhe arkeologu korccar Florenc Cenolli.

Tuma e Kamenicës, e vetmja e këtij lloji në Shqipëri

“Tuma e Kamenicës është një ndër sitet më të rëndësishme jo vetëm në rajonin e Korçës por edhe në Ballkan. Është i pari i këtij lloji në vendin tonë, dhe është një muze arkeologjik në natyrë për shkak të vlerave të patjetërsueshme që mbart. Afati kohor  për gërrmimin e kësaj tume është rreth 5 vjet, ku pjesë janë bërë profesorë nga universiteti i Michiganit për të studiuar të gjitha asetet dhe individët skeletorë që u zbuluan. Vlerat në kontekstin antropologjik janë të mëdha, pasi tregojnë një histori të tërë brenda tyre për komunitetin.” – tregon Florenc Cenolli.

Tuma e Kamenicës, e vetmja e këtij lloji në Shqipëri

Sipas Cenollit të gjitha skeletet i janë nënshtruar edhe egzaminimit në institutin laboratorik duke përcaktuar moshën, gjininë dhe shkakun e vdekjes.

“Ky komunitet në atë kohë ka ndërruar jetë nga një pandemi, me sëmundjen e malaries dhe tuberkulozit gjatë asaj periudhe. Gjatë gërmimeve kemi gjetur një familje e vdekur brenda një ditë, burrë e grua me një fëmijë, ose një prind me një fëmijë. Është përcaktuar edhe jetëgjatësia, mesatarisht nga 35 deri 40 vjecc, ndërsa trupat kanë patur dëmtime në pjesën e dhëmbëve për shkak të kulturës së varfër.” – shprehet arkeologu.

Tuma e Kamenicës, e vetmja e këtij lloji në Shqipëri

Gjithashtu arkeologu na tregon edhe ritin mortor i cili i përket ilirëve.

“Kjo është qendra e një riti mortor më të madh që kemi gërrmuar ndër vite në Shqipëri. I ndajmë në 3 kategori ritet e varrimit, me gropë të thjeshte, me konturim gurësh dhe me mbulim gurësh, të cilat kanë atë mënyrën e veccantë të varrimeve ilire. Vendosja e skeleteve bëhet me gjunjë të mbledhur, me duar të mbështetura mbi bark ose shpatulla dhe me kokën në pozicion fjetje.” – tregon Cenolli.

Tuma e Kamenicës, e vetmja e këtij lloji në Shqipëri

Por, cila është gjetja më e rëndësishme që është zbuluar në këtë vendvarrim?

“Është pikërisht varri i një nëne, që më në fund pas gjetjeve antropologjike dhe zbulimeve arkeologjike, u bë i mundur shpëtimi i këtij fetusi 8 muaji. Fetusi nuk arriti të lindte, por u lind pas 2600 vjetëve. Është një gjë e rrallë jo vetëm për në Shqipëri, por në të gjithë botën. Një pasuri që duhet ta rruajmë si sytë e ballit.” – shprehet Florenci.

Tuma e Kamenicës, e vetmja e këtij lloji në Shqipëri

Pavarësisht vlerave historike dhe kulturore, Tuma e Kamenicës ka qëndruar jashtë vëmendjes së institucioneve lokale prej vitesh duke mos promovuar vlerat që ajo mbart. Mungesa e promovimit, stafit apo edhe përfshirjes në guidat turistike e kanë lënë këtë pasuri të harruar. Neglizhenca institucionale e Bashkisë dhe dëmtimet nga banorët e zonës në pjesën rrethuese të vendbanimit e kanë kthyer këtë monument kulture në një zonë pothuajse pa shtet./ CNA.al





Lajmet e fundit nga