Sekreti i Japonisë/ Ka borxhin publik më të lartë në botë, por nuk i ka sjellë asnjë problem

7 Shtator 2023, 08:34, Blog CNA

Sekreti i Japonisë/ Ka borxhin publik më të lartë në

Japonia ka borxhin publik më të lartë në botë. Ai është i barabartë me 258 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto. Ky borxh gjigant është pasojë e një sërë politikash që qeveritë kanë zbatuar gjatë 30 viteve të fundit për të stimuluar një ekonomi të plogësht që nuk po rritet.

Megjithatë, është e habitshme sesi një borxh publik në nivele të tilla nuk ka ngjallur asnjëherë ndonjë shqetësim të madh në vend, përveçse nga ana e investitorëve ndërkombëtarë. Sipas ekspertëve kjo ndodh falë karakteristikave të veçanta që ka ekonomia japoneze.

Një ndër to është fakti që borxhi mbahet kryesisht nga Banka Qendrore dhe nga investitorët vendas. Shteti zotëron asete të mëdha për të garantuar që shpenzimet për pensione të jenë nën kontroll pavarësisht nga plakja e popullsisë.

Gjithsesi ky i Japonisë është shndërruar në një rast studimor unik, për atë se si edhe një borxh shumë i lartë mund të jetë i qëndrueshëm, aq sa shumë politikanë dhe analistë në Itali e përdorin shpesh atë si shembull të faktit se një borxh i lartë publik nuk është tek e fundit
ndonjë problem serioz.

Megjithatë, nevojitet një kujdes i madh në përpjekjen për ta përshtatur modelin japonez me Italinë, borxhi publik i së cilës është sa 144.4 për qind e PBB-së. Është e vërtetë që ekonomia japoneze është e ngjashme me atë italiane në shumë aspekte:ka borxhin publik më të lartë në botë (ajo italiane renditet e pesta) dhe gjatë 25 viteve të fundit, së bashku me Greqinë dhe Italinë, është ndër 3 vendet me normën më të ulët të rritjes së të ardhurave për frymë.

Shkaqet e rritjes së ulët ekonomike në Japoni janë strukturore, dhe të lidhura ngushtësisht me tiparet e shoqërisë japoneze. Popullsia atje është shumë e moshuar dhe kjo ka sjellë një reduktim të ndjeshëm të fuqisë punëtore, diçka kjo me pasoja shumë negative sa i përket
inovacionit dhe produktivitetit, që janë 2 fajtorët kryesorë të rritjes ekonomike të një vendi.

Për këtë arsye, qeveritë dhe banka qendrore japoneze janë përpjekur ta stimulojnë për shumë vite ekonominë. Ato përpiqen ta bëjnë këtë përmes reformave strukturore, subvencioneve dhe stimujve financiarë që e kanë rritur më tej borxhin publik. Banka Qendrore garanton një likuiditet të bollshëm për ekonominë dhe i mban normat e interesit artificialisht të ulëta. Këto të fundit i shtojnë njerëzit të duan të marrin hua për të blerë gjëra apo për të investuar. Por nga ana tjetër ato e kanë bërë shumë të lehtë për qeverinë që të hyjë në borxhe.

Prej vitesh çmimet në Japoni nuk janë rritur, madje në periudha të caktuara ato kanë pësuar ulje. Në këtë rast flitet për deflacion, pra një rënie e përgjithshme të nivelit të çmimeve që karakterizon një ekonomi në stanjacion, pra që nuk rritet dhe në të cilën kërkesa është shumë e dobët.

Në fakt, gjatë 2 dekadave të fundit, autoritetet ekonomike dhe monetare janë përpjekur në mënyrë aktive të nxitin inflacionin në vend, sepse rritja e çmimeve do të ishte një sinjal që ekonomia po rritet sërish. Deri para 2 vitesh, kjo politikë stimuluese do të kishte qenë pak a shumë në përputhje me ato të vendeve perëndimore, edhe pse me disa dallime dhe me shumë më tepër kujdes nga ana e Perëndimit.
Edhe në Shtetet e Bashkuara dhe Evropë deri disa vite më parë, normat e interesit ishin jashtëzakonisht të ulëta dhe qeveritë zbatuan politika stimuluese. Më pas gjërat filluan të ndryshojnë. Dhe prej 1 viti në të gjitha ekonomitë e përparuara bankat qendrore i kanë rritur normat e interesit për të luftuar inflacionin.

Ndërkohë Japonia po sillet në mënyrën e kundërt: ajo vazhdon t’i mbajë normat e interesit të ulëta duke u përpjekur të nxisë rritjen e ekonomisë, duke mos u kujdesur edhe për inflacionin që preku ekonominë. Inflacioni në Japoni është 3.3 për qind, më i ulët se pjesa tjetër e ekonomive të përparuara, me përjashtim të Shteteve të Bashkuara.

Sipas shumë ekspertëve, një arsye tjetër pse Japonia nuk i rrit normat e interesit është pikërisht borxhi publik. Shumë analistë besojnë se rritja e normës do të ndihmojë që borxhi publik të bëhet i paqëndrueshëm. Ata bien dakord se herët a vonë Japonisë do t’i duhet të gjejë një mënyrë për t’u përshtatur me politikat perëndimore.

Ja disa arsyet pse borxhi publik i Japonisë vlerësohet të jetë kaq i qëndrueshëm.

Së pari Japonia ka monedhën e saj kombëtare, dhe borxhi publik mbahet kryesisht nga banka qendrore. Kjo e fundit nuk do të bëhet kurrë një kreditore armiqësore ndaj vendit, dhe borxhi japonez nuk është i ekspozuar ndaj luhatjeve të monedhës, të cilat nuk kanë lidhje me ekonominë e saj.

Së dyti financat publike të Japonisë, nuk janë në një gjendje aq të keqe sa mund të sugjerojë një borxh kaq i lartë. Me përjashtim të viteve të pandemisë, deficiti buxhetor ka qenë në rënie prej disa kohësh.

Së treti, shteti japonez ka pasuri të konsiderueshme. Sipas përllogaritjeve të Observatorit Italian të Llogarive Publike, ai zotëron asete jofinanciare, si pasuri të paluajtshme, për një vlerë që kalon 100 për qind të PBB-së, dhe letra me vlerë financiare që zënë 112 për qind të PBBG.

Kapitali është mjeti kryesor në dispozicion të kreditorëve në rast se gjërat shkojnë keq. Shteti mund të shesë pasuri të paluajtshme ose letra me vlerë financiare për të shlyer borxhin e tij. Një pikë tjetër në favor të qëndrueshmërisë së financave publike japoneze ka të bëjë me
shpenzimet për pensionet, të cilat janë një burim shqetësimi i mundshëm, sidomos në rastin e një vendi gjithnjë e më të plakur.

Falë një sërë reformash strukturore në sistemin e pensionit, Japonia ka një shpenzim që në tërësi është i përballueshëm, pavarësisht nga popullsia me një jetëgjatësi gjithnjë në rritje dhe gjithnjë e më e plakur. Të gjithë këta faktorë të veçantë së bashku e bëjnë borxhin publik japonez të sigurt, pavarësisht vëllimit të tij të madh./ Përshtatur nga CNA