Mbetën vetëm 1200 individë/ Momenti dramatik kur njerëzimi pothuajse u zhduk nga faqja e dheut

6 Shtator 2023, 09:15, Blog Daniel Mediavilla

Mbetën vetëm 1200 individë/ Momenti dramatik kur njerëzimi

Foto ilustruese

Rreth 930.000 vjet më parë, raca njerëzore ishte në prag të zhdukjes. Paraardhësit tanë kishin filluar të përhapeshin në të gjithë planetin. Ata ecnin drejt mbi 2 këmbët dhe përdornin vegla të thjeshta guri. Disa mijëvjeçarë më parë ata ishin rreth 100.000. Jo shumë në krahasim me të tashmen, por mjaftueshëm për të vazhduar mbijetesën në një botë armiqësore.

Por diçka ndodhi dhe popullsia ra në vetëm 1200 individë. Rreth 98 për qind e të gjithë popullsisë u zhduk. Pastaj, për 117.000 vjet - ose 1.170 shekuj - ajo popullsi e vogël, që sot mund të futej fare mirë brenda një klubi nate, arriti të shmangë zhdukjen e plotë.

Më pas, 800.000 vjet më parë, popullsia u rrit në rreth 30.000 individë. Kjo histori u zhvillua gjatë periudhës paleolitike, një kohë e ndryshimeve të mëdha, kur disa kafshë zëvendësuan të tjerat në valët të caktuara nga lindja në perëndim, dhe kur ndryshimet klimatike shkaktuan probleme për paraardhësit tanë deri në pikën që gati u zhdukën.

Ajo krizë demografike e shtoi presionin evolucionar mbi disa njerëz që mbijetuan, dhe çoi në ndryshime të tilla si shkrirja e dy kromozomeve në diçka që është shumë e ngjashme me gjenomin tonë. Po ashtu, shkaktoi shfaqjen e një specie të re, ndoshta paraardhësin e përbashkët midis Neandertalëve dhe Denisovanëve dhe Homo Sapiensit tashmë të zhdukur.

Llojet e fundit njerëzore u mbijetuan të gjitha të tjerave, duke ndihmuar ndoshta në zhdukjen e tyre. Pra, 8 miliardë njerëzit e sotëm, e kanë origjinën nga ata 1200 të mbijetuar. Sipas një artikulli të botuar së fundmi në “Science”, kjo është në thelb ajo që ndodhi në atë kohë.

Studimi është fryt i bashkëpunimit midis studiuesve nga Kina, Italia dhe SHBA. Për arsye ende të panjohura, gati asnjë fosile nuk është gjetur nga ajo epokë, pra pak më shumë se 900.000 vjet më parë, me përjashtime të rralla siç janë copat e kafkës së zbuluar në Gombore në Etiopi dhe mbetjet e paraardhësve Homo në Atapuerka, Spanjë.

Ndaj në mungesë të kockave, shkencëtarët punuan me një teknikë të quajtur FitCoal, e cila bën të mundur të zbulohet se çfarë ndodhi me popullsinë atëherë duke studiuar gjenomin e njerëzve të sotëm. Ata përdorën sekuencat e gjenomit të 3.154 njerëzve nga e gjithë bota. Dhe në analizën e tyre, zbuluan edhe krizën kur popullata njerëzore mbeti vetëm me 1280 individë që mund të riprodhoheshin. Me kaq pak alternativa, u përhap shumë çiftimi midis familjarëve, dhe efektet e asaj humbjeje të diversitetit mund të shihen ende sot.

Megjithatë, siç sugjerojnë autorët, ai moment i vështirë mund të ketë krijuar një specie të re, ndoshta Homo heidelbergensis, paraardhësi i përbashkët i Neandertalëve, Denisovans dhe Homo Sapiens. Për të shpjeguar rënien e madhe të popullsisë, autorët e studimit e vënë theksin te ndryshimet e mëdha klimatike që zgjatën epokën akullnajore dhe shkaktuan thatësira të mëdha në rajone të gjera të planetit.

Ndërsa për të shpjeguar rimëkëmbjen, e cila filloi rreth 813.000 vjet më parë kur popullsia u rrit me 20 herë, ata flasin për kontrollin e zjarrit, prova për të cilën janë gjetur tashmë në Izrael nga 790.000 vjet më parë, si dhe një klimë më pak armiqësore, me më shumë gjah dhe perime në dispozicion për të shuar urinë.

Mbetën vetëm 1200 individë/ Momenti dramatik kur njerëzimi

Antonio Rozas, drejtori i Grupit Paleoantropologjik në Muzeun Kombëtar të Shkencave Natyrore të Spanjës në Madrid, e pranon se historia që del nga studimi i publikuar duket “si shumë e bukur për të qenë e vërtetë”. Sipas tij mbijetesa e një popullsie kaq të vogël për kaq shumë mijëra vjet “nuk është shumë e besueshme”, sepse “është përtej dinamikës së zakonshme të popullsisë”.

“Për një kohë aq të gjatë, rrethanat do të kishin ndryshuar, dhe popullsia nuk mund të rikuperohej. Por në përgjithësi, është e vërtetë që ajo pikë demografike kritike përkon me një fenomen, kalimin nga Pleistoceni i Poshtëm në atë të Mesëm, që është dukuria e zëvendësimit të faunës në nivel planetar, sidomos në Euroazi”- përfundon ai.

Edhe Antonio Salas, specialist i gjenetikës së popullsisë në Universitetin e Santiago de Kompostela (Spanjë), e vlerëson rëndësinë e studimit, por vë gjithashtu në dukje kufizimet e qasjeve të tij.

“Dikush mund të spekulojë se gjatë periudhës kritike, mund të ketë ndodhur dukuria e ndarjes së specieve që ka sjellë edhe paraardhësin e fundit të përbashkët me Denisovanët, Neandertalët, me të cilët jemi ndarë 765.000-550.000 vjet më parë.

Por shumë nga këto fenomene kanë qenë të pakthyeshme. Shumë metoda që zbulojnë seleksionimin natyror pozitiv, bazohen te bartja që ekziston midis variantit gjenetik të zgjedhur dhe atyre që janë në një marrëdhënie të varur me të... Shenjat e varësisë midis varianteve gjenetike mund të humbasin brenda 10.000 vitesh”- thekson ai./ Përshtatur nga CNA