Analiza nga 'Politico': Kosova shkon në zgjedhje me shpresën për të zgjidhur bllokimin politik

27 Dhjetor 2025, 22:34, Kosova & Bota CNA

Analiza nga 'Politico': Kosova shkon në zgjedhje me shpresën

Pas gati një viti paralizë politike, Kosova kthehet në zgjedhje të dielën në një votim që mund të përcaktojë nëse vendi bën përparim në rrugën e saj të bllokuar drejt Bashkimit Evropian.

Zgjedhjet e shkurtit panë një fitues të qartë, partinë qeverisëse Vetëvendosje të kryeministrit në detyrë Albin Kurti, e cila mori 42 përqind të votave. Megjithatë, ajo nuk arriti të siguronte një shumicë absolute dhe më pas nuk ishte në gjendje të formonte një koalicion me një parti tjetër.

Partia e Kurtit e ka shtyrë Kosovën në një izolim më të thellë, pasi qasja e saj populiste e krahut të majtë dhe përpjekjet për të pohuar sovranitetin e Kosovës në veriun me shumicë serbe kanë tensionuar marrëdhëniet si me SHBA-në ashtu edhe me BE-në, duke çuar në masa ndëshkuese.

Asnjë nga partitë kryesore të opozitës nuk donte të punonte me Vetëvendosjen, as nuk i miratuan përpjekjet e shumta të Kurtit për të emëruar një kryetar të parlamentit. Kurti madje ofroi të hiqte dorë nga pozicioni i tij si kryeministër për të qetësuar opozitën, por pa sukses.

Kjo do të thoshte se Presidentja Vjosa Osmani u detyrua të shkaktonte zgjedhje të parakohshme në nëntor, duke e bërë këtë votimin e shtatë parlamentar të Kosovës që kur shpalli pavarësinë nga Serbia në vitin 2008.

Përpara votimit të së dielës, partitë opozitare si Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK), Partia Demokratike e Kosovës (PDK) dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) nuk tregojnë shenja se do të ndryshojnë qëndrimin e tyre ndaj Kurtit.

"LDK, PDK dhe AAK e shohin Kurtin si një populist që ka penguar marrëdhëniet me Perëndimin dhe ka sabotuar anëtarësimin në NATO dhe procesin e integrimit në BE", tha për POLITICO Haki Abazi, një kandidat parlamentar për AAK.

Abazi ishte zëvendëskryeministër nën Kurtin gjatë mandatit të tij të parë në vitin 2019, por më vonë u përjashtua nga partia për shkak të mosmarrëveshjeve mbi drejtimin politik. "Kurti shihet si toksik dhe fragmentues", tha Abazi, duke shtuar se kjo është arsyeja pse asnjë nga të tre partitë nuk do të formojë një koalicion me udhëheqësin e Vetëvendosjes.

Partitë opozitare

Ekziston mundësia që të tre partitë opozitare të formojnë një koalicion për të parandaluar një bllokim tjetër politik, me Abazin që e quan një skenar të tillë "shumë të mundshëm".

Megjithatë, deputetja Blerta Deliu-Kodra nga PDK-ja i tha POLITICO-s se "mbetet të shihet se cilat do të jenë shifrat" - megjithëse ajo pret që një qeveri të formohet pa Kurtin si kryeministër.

Kandidati i PDK-së, Hajdar Beqa, i tha POLITICO-s se "qeveria e Kurtit ka dëmtuar seriozisht procesin e integrimit evropian të Kosovës", duke theksuar nevojën për një qeveri të re për ta "kthyer vendin në një rrugë të sigurt drejt BE-së".

Megjithatë, zëvendësministrja e jashtme në detyrë dhe kandidatja e Vetëvendosjes, Liza Gashi, i tha POLITICO-s se gjatë mandatit të Kurtit, partia në pushtet "forcoi institucionet demokratike, përmirësoi treguesit kryesorë ekonomikë, zgjeroi mbrojtjen sociale dhe qeverisi me integritet dhe stabilitet. [Vetëvendosja] hyn në këto zgjedhje me një rekord të fortë qeverisës dhe mbështetje të gjerë publike".

Ndërkohë, kërkesa e Kosovës për anëtarësim në BE mbetet “në sirtarët e Bashkimit Evropian”, tha Osmani, duke folur gjatë një Samiti BE-Ballkani Perëndimor javën e kaluar. Vendi aplikoi në vitin 2022, por që atëherë është bërë pak përparim.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, njoftoi në samit se BE do të heqë sanksionet e vitit 2023 kundër Kosovës për shkak të tensioneve në veriun me shumicë serbe dhe do të zhbllokojë mbi 400 milionë euro ndihmë financiare.

Por nëse vendi nuk arrin të formojë përsëri një qeveri, Kosova rrezikon të humbasë aksesin në Planin e Rritjes prej 6 miliardë eurosh të bllokut për Ballkanin Perëndimor, pasi duhet të zbatojë reforma për të zhbllokuar fondet.

"Kosova tashmë përballet me një betejë të vështirë për shkak të pesë shteteve [BE] që nuk e kanë njohur, dhe vendi nuk mund të përballojë një vit tjetër të humbur për shkak të paaftësisë së politikanëve për të bërë atë për të cilën janë zgjedhur - të ofrojnë zgjidhje, jo të krijojnë probleme", tha Besar Gërgi, një ekspert në integrimin evropian në Grupin për Studime Ligjore dhe Politike, një grup ekspertësh në Kosovë. Qiproja, Sllovakia, Spanja, Greqia dhe Rumania nuk e njohin Kosovën.

Kur u pyet nga POLITICO se çfarë të presë nga zgjedhjet e së dielës, Osmani shprehu besim se ato do të përmbushin "standardet më të mira demokratike", do të japin rezultate të shpejta dhe do të lejojnë formimin e shpejtë të institucioneve qeveritare.

"Interesat e Serbëve"

Presidenti serb Aleksandar Vuçiç tha se shpreson "për një fitore të madhe dhe domethënëse" për partinë më të madhe serbe etnike të Kosovës, Lista Serbe, duke pritur që ajo të sigurojë vende për të "përfaqësuar interesat e serbëve, jo të Albin Kurtit".

Serbia ende nuk e njeh Kosovën dhe i referohet shtetit si “Kosova dhe Metohija”, emri i saj i mëparshëm si provincë serbe. BE-ja është përpjekur të përmirësojë marrëdhëniet midis Kosovës dhe Serbisë përmes Dialogut Beograd-Prishtinë; megjithatë, pavarësisht viteve të bisedimeve, ndërhyrja ka dhënë pak rezultate konkrete./politico