60-vjetori i “Nostra Aetate”/ Papa Leo XIV: Dialogu ndërfetar nuk është taktikë, por mënyrë jetese

29 Tetor 2025, 10:13, Kosova & Bota CNA

60-vjetori i “Nostra Aetate”/ Papa Leo XIV: Dialogu ndërfetar

Papa Leo XIV ishte i pranishëm në ceremoninë e kremtimit të 60-vjetorit të deklaratës historike “Nostra Aetate” të Koncilit të Dytë të Vatikanit.

Në fjalën e tij, Papa e cilësoi dialogun ndërfetar si një farë të nje peme, degët e së cilës ofrojnë fryte të pasura mirëkuptimi, miqësie, bashkëpunimi dhe paqeje.

Papa theksoi se dialogu ndërfetar nuk është një taktikë apo mjet, por një mënyrë jetese.

Në fund, Papa ndau edhe një mesazh për të shtuar lutjet në një kohë plot trazira nëpër botë.

Fjala e plotë:

Të nderuar krerë dhe përfaqësues të feve botërore,

Të nderuar anëtarë të Trupit Diplomatik të akredituar pranë Selisë së Shenjtë,

Të dashur vëllezër dhe motra,

Paqja qoftë me ju!

Me gëzim dhe me mirënjohje të thellë ju drejtoj përshëndetjet e mia të përzemërta dhe ju falënderoj sinqerisht për praninë tuaj në këtë përkujtim të dokumentit historik Nostra Aetate.

Tema e këtij tubimi është “Duke ecur së bashku në shpresë”.

Gjashtëdhjetë vjet më parë, një farë shprese për dialogun ndërfetar u mboll. Sot, prania juaj dëshmon se kjo farë është bërë një pemë madhështore, degët e së cilës shtrihen gjerësisht, duke ofruar strehë dhe duke dhënë fryte të pasura mirëkuptimi, miqësie, bashkëpunimi dhe paqeje.

Për gjashtëdhjetë vjet, burra dhe gra kanë punuar për ta sjellë Nostra Aetate në jetë. Ata e ujitën farën, e punuan tokën dhe e mbrojtën. Disa edhe dhanë jetën, martirë të dialogut, që u përballën me dhunën dhe urrejtjen. Sot, le t’i kujtojmë me mirënjohje. Si të krishterë, së bashku me vëllezërit e motrat tona të feve të tjera, ne jemi kush jemi falë guximit, mundit dhe sakrificës së tyre.

Në këtë drejtim, shpreh mirënjohjen time të sinqertë për bashkëpunimin tuaj me Dikasterin për Dialog Ndërfetar, me Komisionin për Marrëdhëniet Fetare me Hebrenjtë pranë Dikasterit për Nxitjen e Unitetit të të Krishterëve, si edhe me Kishën Katolike në vendet tuaja. Ju faleminderit që pranuat ftesën tonë dhe që e zbukuroni këtë rast me praninë tuaj.

Të dashur vëllezër e motra, miqësia dhe vlerësimi juaj për Kishën Katolike u shfaqën në mënyrë të veçantë gjatë sëmundjes së fundit dhe vdekjes së Papës Françesku, përmes mesazheve tuaja të ngrohta ngushëllimi, lutjeve në vendet tuaja dhe pranisë së atyre që morën pjesë në funeralin e tij. E njëjta miqësi u dëshmua edhe me urimet tuaja pas zgjedhjes sime si Papë dhe praninë e disa prej jush në Meshën e Inaugurimit. Të gjitha këto gjeste dëshmojnë për një lidhje të thellë dhe të qëndrueshme që na bashkon; një lidhje që e çmoj thellësisht.

Nëse Deklarata Nostra Aetate ka ushqyer lidhjet mes nesh, jam i bindur se mesazhi i saj mbetet po aq i vlefshëm edhe sot. Le të ndalemi për një çast e të reflektojmë mbi disa nga mësimet e saj më të rëndësishme:

1.Nostra Aetate na kujton se njerëzimi po afrohet gjithnjë e më shumë, dhe se detyra e Kishës është të nxisë unitetin dhe dashurinë midis njerëzve dhe kombeve.

2.Ajo vë në dukje atë që të gjithë kemi të përbashkët: ne i përkasim një familjeje të vetme njerëzore — me të njëjtën origjinë dhe me të njëjtin qëllim përfundimtar. Çdo njeri kërkon përgjigje për enigmat e mëdha të ekzistencës njerëzore.

3.Fe të ndryshme përpiqen, secila në mënyrën e vet, t’u përgjigjen shqetësimeve të zemrës njerëzore, duke ofruar mësime, mënyra jetese dhe rite të shenjta që ndihmojnë ndjekësit e tyre të ecin drejt paqes dhe kuptimit.

4. Kisha Katolike nuk refuzon asgjë që është e vërtetë dhe e shenjtë në këto fe, të cilat “reflektojnë një rreze të së vërtetës që ndriçon të gjithë njerëzit”. Ajo i sheh me nderim të sinqertë dhe i fton bijtë e bijat e saj, përmes dialogut dhe bashkëpunimit, të njohin, ruajnë dhe promovojnë atë që është shpirtërisht, moralisht dhe kulturalisht e mirë në të gjitha popujt.

Së fundi, nuk duhet të harrojmë se si u zhvillua Nostra Aetate. Fillimisht, Papa Gjoni XXIII ngarkoi Kardinalin Augustin Bea të paraqiste një dokument që do të përshkruante një marrëdhënie të re midis Kishës Katolike dhe Judaizmit. Mund të themi, pra, se kapitulli i katërt, i kushtuar Judaizmit, është zemra dhe thelbi gjenerues i gjithë Deklaratës. Për herë të parë në historinë e Kishës, kemi një tekst doktrinar me bazë teologjike që shpjegon rrënjët hebraike të Krishterimit në mënyrë biblike.

Në të njëjtën kohë, Nostra Aetate mban një qëndrim të prerë kundër çdo forme antisemitizmi. Në kapitullin vijues, ajo mëson se nuk mund ta quajmë me të vërtetë Zotin Atin e të gjithëve, nëse refuzojmë të trajtojmë me vëllazëri apo motrësi çdo njeri të krijuar në shëmbëlltyrën e Zotit. Kisha, pra, refuzon çdo formë diskriminimi apo ngacmimi për shkak të racës, ngjyrës, kushteve të jetesës apo fesë.

Ky dokument historik na hapi sytë ndaj një parimi të thjeshtë por të thellë: dialogu nuk është një taktikë apo mjet, por një mënyrë jetese — një udhëtim i zemrës që i shndërron të gjithë ata që marrin pjesë, si ata që dëgjojnë, ashtu edhe ata që flasin. Dhe këtë udhëtim nuk e bëjmë duke braktisur fenë tonë, por duke qëndruar fort në të. Dialogu i vërtetë fillon jo nga kompromisi, por nga bindja — nga rrënjët e thella të besimit që na japin forcë të shtrijmë dorën me dashuri tek të tjerët.

Gjashtëdhjetë vjet më vonë, mesazhi i Nostra Aetate mbetet po aq urgjent sa atëherë. Gjatë udhëtimit apostolik në Singapor, në një takim ndërfetar me të rinjtë, Papa Françesku tha: “Zoti është për të gjithë, dhe për këtë arsye, ne të gjithë jemi bijtë e Zotit” (13 shtator 2024).

Kjo na fton të shohim përtej asaj që na ndan dhe të zbulojmë atë që na bashkon. Por sot, jetojmë në një botë ku kjo vizion shpesh errësohet. Shohim mure që ngrihen sërish — mes kombeve, feve, madje edhe fqinjëve. Zhurma e konflikteve, plagët e varfërisë dhe britma e tokës na kujtojnë sa e brishtë mbetet familja njerëzore. Shumë janë lodhur nga premtimet; shumë kanë harruar të shpresojnë.

Si udhëheqës fetarë, të udhëhequr nga urtësia e traditave tona, ndajmë një përgjegjësi të shenjtë: t’i ndihmojmë njerëzit tanë të çlirohen nga zinxhirët e paragjykimit, zemërimit dhe urrejtjes; t’i ndihmojmë të ngrihen mbi egoizmin dhe vetëqendrimin; t’i ndihmojmë të kapërcejnë lakminë që shkatërron shpirtin njerëzor dhe tokën. Në këtë mënyrë, mund t’i udhëheqim të bëhen profetë të kohës sonë — zëra që dënojnë dhunën e padrejtësinë, që shërojnë ndarjet dhe që shpallin paqen për të gjithë vëllezërit e motrat tona.

Këtë vit, Kisha Katolike kremton Vit Jubilar të Shpresës. Si shpresa, ashtu edhe pelegrinazhi janë realitete të përbashkëta për të gjitha traditat tona fetare. Ky është udhëtimi që Nostra Aetate na fton të vazhdojmë — të ecim së bashku në shpresë. Dhe kur e bëjmë këtë, ndodh diçka e bukur: zemrat hapen, ura ndërtohen dhe rrugë të reja shfaqen aty ku më parë s’dukej asnjë. Kjo nuk është vepër e një feje, një kombi apo një brezi të vetëm. Është një detyrë e shenjtë për gjithë njerëzimin — të mbajmë gjallë shpresën, dialogun dhe dashurinë në zemrën e botës.

Të dashur vëllezër e motra, në këtë moment vendimtar të historisë, na është besuar një mision i madh, të rizgjojmë tek çdo njeri ndjenjën e njerëzores dhe së shenjtës. Pikërisht për këtë arsye jemi mbledhur sot këtu, me përgjegjësinë e madhe, si udhëheqës fetarë, për t’i sjellë shpresë një njerëzimi që shpesh tundohen nga dëshpërimi.

Le të kujtojmë se lutja ka fuqinë të shndërrojë zemrat tona, fjalët tona, veprat tona dhe botën tonë. Ajo na rinovon nga brenda, duke ndezur sërish te ne frymën e shpresës dhe të dashurisë.

Këtu kujtoj fjalët e Shën Gjon Palit II, të shqiptuara në Asizi në vitin 1986:

“Po qe se bota do të vazhdojë të ekzistojë, dhe burrat e gratë do të mbijetojnë në të, bota nuk mund të bëjë pa lutjen” (Drejtuar Përfaqësuesve të Kishave të Krishtera dhe Feve Botërore, 27 tetor 1986).

Dhe tani, ju ftoj secilin prej jush të ndalemi për një çast në lutje të heshtur.

Qoftë paqja mbi ne dhe mbushtë zemrat tona./CNA