From the book "Koço Devole"/ K*rvat e Kombinatit!

2022-07-06 10:40:00, Opinione Mitro Çela

From the book "Koço Devole"/ K*rvat e Kombinatit!

Mitro Cela

-MEMORY OF SPAHIVOGLI-

For 10 years in a row, Koçoja, I, with Filip in the lead, went to Saranda. 10 days

In 2019, Dori also joined the team.

One day we sat down for coffee at "Afrika".

- Last night, - said Koçoja, - I read an interview of Vojsava Musta, Kujtim's wife

Spahivoglit.

Tragedy. Fell in love with student Memory. Three years of marriage. They also made a girl.

Divorce came. Why? The reminder was sent to the reclamation company in Fier.

They made a great sacrifice for the girl, they separated. The moral of the time.

In the trial, it was decided that the girl should stay with her mother. The father saw the daughter once every two months...

- Dori! Have you heard of Kujtim Spahivogli?

-Sigurisht. Kam qenë student tek “Artet”. Legjendë si aktor. Më i njohur si regjizor. Kishte srtudiuar në Moskë. Solli në Tiranë idetë e regjizorit rus Stanisllafski.

-Ndërkohë Mihallaq Luarasi kishte studiuar në Budapest. Solli në Teatrin Kombëtar idetë e Brehtit.

-Dy shkolla të ndryshme. Dy rryma që u "hëngrën” kokat të dyve. Mihallaqi 8 vjet burg.

Spahivoligli punëtor në bonifikim. Pastaj në kooperativën bujqësore të Bërzhitës.

-Bukur! -tha Koçoja. -Unë kam pasur fat të bashkëpunoj me Kujtim Spahivoglin.

-Punoja në Shtëpinë e Kulturë në Kombinat. Kujtimi solli një komedi. "Kurvat e Kombinatit". Imitim nga një komedi e njohur e Aristofanit, 400 vjet para erës së re.

-Kryevepër për mua. Por pa u vënë në skenë u sulmua. U dënua. U pushkatua.

Tha sekretari i partisë:

-Kurva janë vajzat tona tekstileste? Kush është ky Kujtim Spahivogli që nuk ka respek për çupat tona?

Drejtori e pëlqeu komedinë. Më thotë një ditë:

Ta quajmë komedinë: "Çupat e Kombinatit" dhe e shesim, siç thotë populli sapunin për djathë!

Nuk pranova. Po i hoqëm kokën, nuk ka kuptim komedija.

-Dhe komedija mbeti në sirtar.

-Pas 50 vjetëve, regjizori Spiro Duni e vuri në skenë me titull "Pushti i grave".

-Për Kujtimin aktor shkoja në teatër. Disa herë kam parë “Hamletin”. Ne, Dori, kemi pasur disa Hamletë: Naim Frashëri, Prokop Mima, bile edhe një femër, Luiza Xhuvani.

-Mos u habit Mitro. Kur jetonte Shekspiri, rolet e femrave i luanin

meshkujt?!

Por Hamleti i Kujtim Spahivoglit nuk përsëritet.

Shkoja në teatër edhe për të parë Kujtimin si regjizor. "Shtëpia në bulevard" e Fadil Paçramit. "Banja" e Majakofskit -ishin majat e regjizurës. Art. Shkollë. Novacion. Mbyllej sipari, unë hapja bllokun e shënimeve.

-Kujtim Spahivogli arriti majat e lavdisë. Fitoi çmime, dekorata. Hapi "Teatrin e tërinjve" në Institutin e Arteve...

Por brenda një nate çdo gjë u shemb. Enver Hoxha e kritikoi me emër. Desident. Armik.

Dhe erdhi Fermani: Kujtim Spahivogli nuk ka vend në teatër dhe në Akademi. Të shkojë puntor krahu.

-Ironi e fatit, -tha Dori. -Studenti i shkëlqyer në Moskë, aktor dhe regjizor, nga më të mirët, më me emër në Shqipëri përfundoi puntor për të bërë beton. Kam lexuar edhe unë, Koço, një intervistë të Vojsava Mustës.

Kujtimi para se të shkonte në

Fier, ndenji disa kohë në Tiranë. Një ditë gruaja i kërkoi takim Enver Hoxhës.

E priti sekretari. E pyeti:

-Pse ke ardhur?

-Për Kujtimin. Mendoj se dënimi nuk është i drejtë.

-Dëgjo! Ti nuk e njeh se kush është Kujtim Spahivogli. Partia e ka gjurmuar. Është

armik i parties, i popullit. Sot në internim. Nesër në burg -atje ku e ka vendin!

-Koço! Të është dhënë rasti ta takosh Kujtimin në Fier?

-Me lepurin në bark e kam takuar. Rasti e binte të vija ndonjë skeç në estradën e Fierit.

-Një natë e takova Kujtimin... Bëmë një shëtitje në errësirë. E pyeta për skenografinë. Më tregoi një histori që nuk e harroj kurrë:

-Stanisllafski ka thënë: Në qoftë se në skenë var një pushkë, që nuk përdoret, nuk ka pse të jetë në skenë... Kur u ndamë më tha:

Mos më kërko tjetër herë?! Është me rrezik për ty dhe për mua. Operativi i sigurimit më ndjek si hije. Kam frikë.

-Gjyqi më ka dhënë të drejtën të takoj vajzën, Anin, një herë në dy muaj.

-Vojsava ma bie çdo të diel. Mund të më burgosin si Fadil Paçramin dhe Mihallaq Luarasin.

-Partia më ndau nga gruaja. Burgu do më ndajë nga vajza! Po më ndanë nga Ani, do

vras veten?!

-Në vitin 1980 Kujtimi erdhi në Tiranë. Jetonte vetëm. I kam shkuar disa herë në shtëpi me Ferdinat Radën.

-Një ditë e gjetëm shtëpinë të rrafshuar. Do bëhej pallat.

Kujtimi mbeti pa shtëpi, pa katandi, pa familje, endacak. Pak kushërinj i hapnin derën.

Pas disa kohësh e degdisën në Bërzhitë.

Në fillim punoi me shat. Pastaj e bënë përgjegjës të shtëpisë së kulturës.

-Në disa intervista kam lexuar se Kujtim Spahivogli bënte shfaqje të thjeshta në

kooperativë. Ju, Koço e keni takuar në Bërzhitë? -pyeti Dori.

- Yes. I used to go to the teacher as a student. Even though he was away from the theater, he had ideas. There was fantasy. Especially for humor. Meanwhile, I started working at RTSH. The director was Marash Hayati. Liberal. Friend of Kujtim Spahivogli and Fadil Paçram.

With Marash's permission, I started to take to Bërzhita decorations, spotlights, lamps, microphones, chairs. Used, but used to work in the village. I also wrote some sketches for Bërzhita.

The memory was sick. Dissolved. Yellow as leaves in autumn. He wore an old overcoat.

In that weather we called it a whistle. They were like cigarette papers. You still tear up.

The memory stuck.

One day we were smoking cigarettes in the sun together with Ferdinat Radë. Nandi says to him:

- Reminder! Don't stay in the sun because the stickers will melt...

Memory died in 1987. He was 55 years old...