Azem, you are not alive!

2025-07-12 16:06:00, Opinione Edvin Kulluri

In December 1990, a group of students who thought that the time had come for Albania to throw off the communist dictatorship with contempt, took the courage to start a protest that would end in a direct confrontation with the regime's dome. Some of them had low-class origins, but most came from families of bureaucrats of the government of that time. There might even be a student whose parents were party members. But despite their family differences, they had one thing in common: the urgent need for freedom! Individual freedom in the political and economic sense of the word. Freedom to choose. Among them, there were also some miniature artistic dissidents who partially joined the Student City strike. No one else like Rama. But that is another matter.

This movement, delayed in relation to the rest of the former communist bloc, nevertheless managed to turn into a movement that led to the overthrow of the dictatorship and totalitarian monopoly of the Party of Labor. Over 70% of Albanians voted for the Democratic Party in the elections of March 22, 1992, as the main representative of the democratic revolution.

But in a traditionally Albanian irony of fate, 5 years later, 70% of Albanians voted against the "leading party of the democratic revolution" in half-burnt Albania, precisely to restore the political and economic freedom that was largely squandered on May 26 and 28, 1996, and the collapse of pyramid schemes that are as related to free initiative as a passport forger is to an embassy consulate!

And in all this 5-year-long turmoil, a political character who was aligned in the two "democratic revolutions" against the government, Azem Hajdari, stood out mainly. As for his role in the years 1990-1992, there is no need to retell it. But unfortunately for him and Albania, Azem Hajdari was the strongest opponent of the government within the majority even during the years 1992-1997. And this trajectory forced by circumstances, Azem determined by his rebelliousness and vocation for freedom. No character is accidental, much less Azem Hajdari. But the mud that has been thrown at him, finding all kinds of reasons from the most banal to the political ones, was not accidental either. Both major parties attacked him while he was alive, while the most radical former communist part of the SP continues to attack him even after his death in the comments of portals or social networks, whenever the opportunity arises. Like every man, he had his weaknesses, but one thing remains: he remains the man who clashed with everyone for freedom!

Sot nuk është as përvjetori I tij ilindjes por as i vdekjes fatkeqe. Por sot më shumë se kurrë përpjekja e tij për liri është përdhosur më shumë se kurdoherë! Si nga PD që është shndërruar në një bunker personal të kryetarit që nga viti 2017, ashtu dhe PS e Ramws që i ka dedikuar vërtetë buste post-moderne, por që po sillet si një qeveri e një despoti butaforik.

Të dyja partitë e mëdha që zotërojnë 90% të elektoratit, që prej vitit 2008 kanë nisur një vrull centralizues anti-liri të pashembullt në Evropë. Pasi e kthyen Kryeministrin të parrëzueshwm në parlament me ndryshimet kushtetuese, mbyllën dhe listat e kandidatëve për deputetë duke e kthyer parlamentin në zgjatim të kryetarëve. E më pas, në 2014 i hoqën themelet vetë-qeverisjes lokale, e tashmë po sulmojnë cdo prokuror a gjyqtar që u cënon pushtetin politik e ekonomik abuziv. Prokurorja Gjeli është e fundit, por Duman ziu-t nuk i kanë lënë epitet e mbiemër denigrues pa i vënë. Por kulmi ishte sulmi thuaj fizik ndaj gjyqtarëve të GJKKO ditën që u caktua masa e arrestit për Veliajn. Për pak na nxorrën mallin e ca komsomolasve me uniformë ushtrie në oborrin e Shkollës së Bashkuar në shkurtin e largët të vitit 1990.

Me pak fjalë sot shoqëria drejtohet paradoksalisht nga dy njerëz që urrejnë lirinë në mënyrë të pakthyeshme. Sepse urrejnë pronën private të trashwguar apo të fituar, urrejnë iniciativën e lirë, urrejnë ndarjen e pushteteve dhe urrejnë qeverisjen lokale si niveli I parë demokratik i përfaqwsimit politik. Shkurt urrejnë lirine individuale, të grupeve të interesit dhe komuniteteve. Parlamentin po e po.

E në këtë kontekst Azem Hajdari si symbol I antikonformizmit politik është shndërruar në një kujtim të keqkuptuar dhe të nëpërkëmbur. Ajo që ai ka simbolizuar është transformuar në një gënjeshtër të madhe nga Rama dhe Berisha, por më keq akoma e atyre që thërrasin “Azem ti je gjallë” por që e rivrasin politikisht sa herë që adhurojnë kryetarin por jo lirinë për të cilën u krijua ajo parti nga Azem Hajdari dhe miqtë e tij studentë e pedagogë. E po kaq hipokritë janë dhe ata qindra e mijëra socialistë që mburren se rrëzuan “rregjimin e Berishës” në 1997, e tani votojnë pa pikë ndërgjegjeje politike sozinë e Berishës 28 vite më vonë. I vetmi ndryshim është se në atë kohë mund të rriheshe në qendrën e votimit, ndërsa sot “këshillohesh” si të votosh nga drejtori apo ndonjë gangster i qytetit.

Autokratët, despotët dhe demagogët përvec lirisë urrejnë edhe të vërtetën. Por këtë 11 shtator kanë një mundësi: mos të kujtojnë Azem Hajdarin si symbol I kërkesws për liri, por ta lënë rehat në kujtimet e keqkuptuara të atyre që sic përshkruante pak a shumë Prec Zogaj para disa vitesh, “mesa duket shumica e atyre që u derdhën shesheve për liri në 1990, donin batanije të reja”.

And in fact, Preci has said a great truth that Azem Hajdari never accepted, but most likely understood it early on. In 1992, at the extraordinary conference of the DP where they expelled him for only 5 minutes, but they attacked him for another 5 years for only one reason: for freedom! Freedom that today we have trampled on as a society and as an elite. We have failed democratically in a spectacular way by reproducing cycles of autocracy in 34 years. But this time, unlike before, the SP and the DP have clearly united in this counter-revolution. So “Azem, you are not even alive for death”!