Kosovo funds for Presevo Valley spark political clashes

2026-01-29 10:59:04, Kosova & Bota CNA

The millions allocated for years by the Kosovo Government for the Presevo Valley - intended as support for the national survival of Albanians in southern Serbia - have opened an internal political front.

Albanian parties there accuse each other of misuse of funds, selective favoritism, and lack of transparency.

At the center of the debate is the role of the Albanian National Council (ANC) - the institution through which funds are managed, as well as its relations with local political parties.

This council and the Government of Kosovo signed a Memorandum of Cooperation in 2022, with the aim of "protecting and promoting the rights of Albanians, as well as preserving and cultivating the Albanian language, art, culture and identity in the Presheva Valley."

In the first two years of the memorandum's implementation, the fund allocated by the Kosovo Government was 2 million euros each year. In 2024, this amount increased to 3 million euros, and in 2025 to 4 million euros - although the implementation of the latter funds has not yet begun.

Where does this money go?

The Mayor of Bujanovac, Arbër Pajaziti, from the Front for Change coalition, says that the funds allocated by the Kosovo Government have not produced visible results on the ground.

"You can't see a concrete sign that there is any left of all these funds that the Kosovo Government is giving," he tells Radio Free Europe.

He emphasizes that his criticisms are not intended to question the Kosovo Government's support for the Presheva Valley, which he considers necessary, but rather the way in which, according to him, it is managed.

According to Pajaziti, the 2022 fund in particular - executed a year later - was misused by the NKSH and individuals associated with the Party for Democratic Action (PVD).

He claims that part of the funds were distributed to non-governmental organizations, behind which, according to him, stand people close to this party that leads the KKSH.

"A good portion of the funds have ended up in the pockets of party officials," says Pajaziti, adding that, for this reason, many funds allocated in 2023 have not been implemented for civil society projects, but only for supplying students with textbooks and for student scholarships.

Without providing any more concrete evidence, Pajaziti has made similar claims in comments to several media outlets in Serbia.

Response of the ANC and other municipalities

The President of the Albanian National Council, Enkel Rexhepi, rejects these claims.

He says that the funds were used for concrete projects and that the beneficiaries were not selected on a party basis.

"The effects are not measured by political statements, but on the ground - in the media, in institutions, in cultural projects and in the real lives of citizens," he tells Radio Free Europe.

Sipas Rexhepit, fondi prej dy milionë eurosh i vitit 2022 u ekzekutua 100 për qind gjatë vitit pasues, ndërsa më 2023 u realizua vetëm 14.5 për qind, për shkak të vonesave nga zgjedhjet brenda KKSH-së.

Për vitin 2024, nga tre milionë euro janë ekzekutuar 60.96 për qind, ndërsa shpërndarja e 4 milionë eurove të vitit 2025 parashikohet të arrijë në 78.39 për qind, përmes konkurseve publike të shpallura nga KKSH-ja.

Rexhepi përmend si shembull funksionimin e televizioneve lokale, mbështetjen e klubeve sportive, si dhe shpërndarjen falas të librave shkollorë për mbi 30 mijë nxënës të shkollave fillore në Luginë.

Sipas tij, qindra studentë kanë përfituar gjithashtu bursa për studime.

“Duhet ta kuptojmë se jetojmë në një komunitet të vogël dhe, si kudo tjetër, organizatat dhe individët janë shpesh të ndërlidhur përmes angazhimeve profesionale, shoqërore apo edhe politike. Kjo nuk nënkupton keqpërdorim, por është realitet i shoqërive të vogla”, thotë Rexhepi.

Ai shton se në projekte kanë qenë të angazhuar edhe profesionistë të afërt me koalicionin Fronti për Ndryshim, prej nga vjen Pajaziti.

Ky koalicion - në përbërje të të cilit janë Alternativa për Ndryshim, Lëvizja për Reforma dhe Lëvizja për Bujanocin - aktualisht nuk ka përfaqësim në KKSH.

Aty janë të përfaqësuara Partia për Veprim Demokratik, Lëvizja e Progresit Demokratik, Partia Demokratike e Bujanocit dhe Partia Demokratike Shqiptare.

Kryetarja e Komunës së Preshevës, Ardita Sinani, nga Partia për Veprim Demokratik, vlerëson se mbështetja financiare e Qeverisë së Kosovës ka pasur ndikim të drejtpërdrejtë në përmirësimin e jetës së qytetarëve.

“Përfitimet janë të prekshme dhe shumëdimensionale, si në Preshevë ashtu edhe në mbarë Luginën e Preshevës”, thotë ajo për Radion Evropa e Lirë.

Sipas Sinanit, ndihma ka përfshirë disa sektorë kyç, veçanërisht arsimin, ku nxënësit kanë përfituar libra falas, ndërsa studentët bursa.

Ajo shton se janë mbështetur edhe klubet sportive për të rinj dhe fëmijë, është zbatuar një program i posaçëm për përkrahjen e fëmijëve me aftësi të kufizuara, si dhe është financuar renovimi i një objekti që po shndërrohet në Shkollë Muzike dhe Muze në komunën e Preshevës.

Në kuadër të kësaj mbështetjeje, Sinani përmend edhe financimin e aktiviteteve lobuese për ndërkombëtarizimin e çështjes së shkeljes së të drejtave të shqiptarëve në Luginën e Preshevës.

Si rrjedhojë, një grup ligjvënësish amerikanë i kërkuan Departamentit amerikan të Shtetit javën e kaluar që t'i shqyrtojë pretendimet për diskriminim ndaj shqiptarëve në Serbi.

Afrim Ferati, një nga tre asamblistët shqiptarë në Kuvendin Komunal të Medvegjës dhe drejtues i degës së KKSH-së në këtë komunë, e konsideron mbështetjen financiare nga Qeveria e Kosovës si të domosdoshme dhe pozitive për komunitetin shqiptar.

Ai shmang përplasjet politike ndërmjet partive lokale dhe thekson mirënjohjen e komunitetit për ndihmën që vjen nga Kosova.

Ferati pranon se fondet mund të menaxhohen më mirë dhe me më pak procedura, por nuk beson në keqpërdorim masiv.

“Unë nuk besoj tek ajo që flitet se ka pasur keqpërdorim masiv. Ndoshta mund të flasim për cilësinë e menaxhimit të mjeteve, por presim që të ketë përmirësim në procesin e ndarjes së tyre”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Qëndrimi i Qeverisë së Kosovës

Pretendimet për mungesë efektesh në terren i hedh poshtë edhe Qeveria në detyrë e Kosovës.

“Nëse dikush pretendon se ‘nuk ka efekte të dukshme’, kjo është më së paku e pasaktë dhe nuk përkon apo reflekton me realitetin dhe ndikimin që ka pasur në jetën e shqiptarëve të Luginës mbështetja e dhënë nga institucionet tona”, thotë për Radion Evropa e Lirë Klisman Kadiu, këshilltar për media i zëvendëskryeministrit në detyrë, Besnik Bislimi.

Sipas tij, procesi përfshin mekanizma kontrolli, raportimi dhe monitorimi në çdo fazë të realizimit.

“…dhe mjetet janë shfrytëzuar ekskluzivisht për financimin e projekteve, në përputhje me Memorandumin për Bashkëpunim dhe shtojcat përkatëse”, shton ai.

Ndihmë apo instrument politik?

Megjithatë, kryetari i Bujanocit shpreh dyshimin se bashkëpunimi i Prishtinës është fokusuar kryesisht me PVD-në dhe jo me institucionet e zgjedhura lokale.

Ai kujton se dy zyrtarë nga PVD-ja - Ardita Sinani, aktualisht kryetare e Komunës së Preshevës, dhe Ragmi Mustafi, kryetar i degës së PVD-së në Bujanoc - kanë qenë këshilltarë në kabinetin qeveritar të Kosovës, të drejtuar nga Albin Kurti.

“Qeveria e Kosovës e ka ndihmuar dhe po e ndihmon vetëm Partinë për Veprim Demokratik”, të cilën, siç thotë ai, “dëshiron ta fuqizojë përmes fondit”.

Zyrtarët e Qeverisë së Kosovës nuk deshën ta komentonin këtë pretendim.

Sinani, ndërkaq, i sheh akuzat në kontekstin e zhvillimeve politike lokale, duke përmendur rezultatet e zgjedhjeve komunale të vitit 2024 dhe krijimin e shumicës komunale në Bujanoc me votat e partive serbe.

Në këto rrethana, thotë ajo, retorika politike kushtëzohet shpesh nga nevoja për të ruajtur shumicën - gjë që reflektohet edhe në diskursin publik ndaj Kosovës.

Sipas saj, politizimi i mbështetjes nga Kosova nuk i shërben interesit publik të qytetarëve të Luginës së Preshevës.

Mbështetja e bllokuar për bujqit

Në krejt këtë diskutim, një nga pikat më problematike mbetet mbështetja për bujqit shqiptarë të Luginës së Preshevës.

Rexhepi, nga KKSH-ja, pranon se rreth një milion euro të ndara për këtë qëllim, nuk janë realizuar, pasi janë bllokuar nga Ministria e të Drejtave të Njeriut dhe Pakicave në Serbi.

Sipas tij, kjo ministri anuloi subvencionet për fermerët shqiptarë në janar të vitit 2025, me arsyetimin se KKSH-ja nuk ka kompetenca në fushën e bujqësisë, duke u mbështetur kështu edhe në një vendim të Gjykatës administrative në Nish.

Ai thotë se shkak për këtë vendim u bë edhe një shkresë e dërguar më herët nga Alternativa për Ndryshim - pjesë e Frontit për Ndryshim - e cila kishte njoftuar institucionet serbe për konkursin e shpallur nga KKSH-ja.

"The consequences have been directly suffered by farmers, who have no fault in this political clash," says Rexhepi.

Pajaziti, on the other hand, says he has offered a solution, proposing that the funds be transferred to the Municipality of Bujanovac to be distributed through it.

But Rexhepi rejects this possibility, arguing that such a thing is legally impossible and would result in unequal distribution, as the municipality is multiethnic.

According to him, the financial support of the Government of Kosovo is dedicated only to the Albanian community in the Presheva Valley, and the NKSH has the responsibility for the advancement of Albanians in these lands.

Rexhepi emphasizes that the council is taking all legal and institutional steps to challenge the decision of the Serbian authorities and restore support for farmers, communicating regularly with relevant institutions, international partners and the Government of Kosovo.

He insists that the main obstacle to the activity of Kosovo institutions in the Presevo Valley remains the government in Belgrade and its local structures.

More than 60,000 Albanians live in the Valley, making up the fourth largest minority in Serbia, according to the last population census in 2022.

Their only representative in the Serbian Parliament is MP Shaip Kamberi from the Party for Democratic Action.

Efforts to turn aid from Kosovo into a topic of political conflict "are harmful to Albanian interests," Rexhepi concludes. /REL